هر زمان که رابطه جنگل‌های حرا و تغییرات اقلیمی بررسی می‌شود، یک نکته جلب توجه می‌کند: با افزایش سطح آب دریاها، این جنگل‌های ساحلی معمولاً توانایی بیشتری برای ذخیره کربن پیدا می‌کنند.

بالاآمدن آب دریا موجب ورود رسوبات بیشتری به این زیست‌بوم‌ها می‌شود. این رسوبات به تشکیل و انباشت مواد آلی کمک می‌کنند و مواد آلی نیز کربن را در خود ذخیره می‌کنند. در نتیجه، آب بیشتر می‌تواند به معنای ذخیره‌سازی بیشتر کربن در جنگل‌های حرا باشد.

نتایج تحقیق جدید دانشگاه «اکستر» انگلیس نشان داد که این داستان بر اساس اندازه‌گیری‌های انجام شده در مقیاس اشتباه بنا شده است.  وقتی آنچه نه در نقاط نمونه‌برداری منفرد، بلکه در کل یک جنگل حرا اتفاق می‌افتد، مدل‌سازی می‌کنید، نتیجه معکوس می‌شود. افزایش دریاها احتمالا ذخیره کربن را در قرن آینده کاهش می‌دهد. در سناریوهای بدتر، جنگل‌هایی که دهه‌ها کربن را جذب کرده‌اند، می‌توانند شروع به آزاد کردن آن کنند.

مشکل اندازه‌گیری

مطالعات میدانی که میزان کربن ذخیره‌ شده در خاک‌ جنگل‌های حرا را اندازه‌گیری می‌کنند، شواهد علمی ارزشمندی ارائه می‌دهند. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که در برخی مناطق، افزایش سطح دریا می‌تواند به افزایش ذخیره کربن منجر شود. آب‌گرفتگی بیشتر، رسوبات بیشتری را به این زیست‌بوم‌ها وارد می‌کند، رسوبات بیشتر نیز به انباشت مواد آلی بیشتر می‌انجامد و در نتیجه میزان کربن موجود در خاک افزایش می‌یابد.

اما یک جنگل فقط مجموعه‌ای از نقاط مجزا نیست بلکه سامانه‌ای پویا و به‌هم‌پیوسته است که تغییرات هر بخش آن می‌تواند بر بخش‌های دیگر اثر بگذارد.

در واقع، مشاهدات میدانی معمولا وضعیت یک نقطه یا یک نمونه را ثبت می‌کنند، در حالی که رفتار کل سیستم ممکن است با آنچه از جمع‌بندی این نمونه‌ها انتظار می‌رود، متفاوت باشد. به بیان دیگر، جنگل به‌عنوان یک کل، فقط همان رفتاری را نشان نمی‌دهد که از بررسی جداگانه اجزای آن استنباط می‌شود.

محققان اظهار کردند: تحقیقات در مورد ذخیره کربن در جنگل‌های حرا معمولا مبتنی بر مشاهدات میدانی است و چنین تحقیقاتی نشان داده‌اند که ذخیره کربن می‌تواند با افزایش سطح دریا افزایش یابد، اما ممکن است تصویر وسیع‌تری از آنچه در سراسر جنگل به‌طور کلی اتفاق می‌افتد را نشان ندهد.

برای یافتن این تصویر وسیع‌تر، گروه تحقیقاتی مدلی ساخت که سه فرایند متقابل جریان آب و حرکت رسوب، رشد و خشک شدن جنگل‌های حرا و ذخیره کربن را به هم پیوند می‌دهد و آنها را در طول یک قرن با هم پیش می‌برد.

وجه تمایز نتایج این تحقیق

جنگل‌های حرا برای بقا به مجموعه‌ای از شرایط وابسته‌اند. این اکوسیستم‌ها به رودخانه‌هایی نیاز دارند که رسوبات را به مناطق ساحلی منتقل کنند و همچنین به الگوهای جزر و مدی متکی هستند که میزان آب‌گرفتگی را در محدوده قابل تحمل برای درختان نگه دارد.

با افزایش سطح دریاها، جنگل‌های حرا برای سازگاری ناچارند به تدریج به سمت خشکی عقب‌نشینی کنند و به مناطق جدیدی که در محدوده جزر و مد قرار می‌گیرند مهاجرت کنند. اما در بسیاری از سواحل، این مسیر مهاجرت با ساختمان‌ها، جاده‌ها و دیوارهای ساحلی مسدود شده است.

بر اساس گزارش ارث، در چنین شرایطی، درختان حرا جایی برای گسترش و جابه‌جایی ندارند. در نتیجه، به جای آنکه همراه با پیشروی دریا به سمت خشکی حرکت کنند، در محل خود گرفتار می‌شوند و به تدریج بر اثر غرقاب شدن از بین می‌روند.

نتایج امیدوارکننده‌ای که افزایش سطح دریاها را عامل تقویت ذخیره کربن در جنگل‌های حرا می‌دانست، کاملا بی‌پایه و اساس نبود بلکه بر شواهدی استوار بود که فقط بخشی از واقعیت را نشان می‌دادند. بررسی‌های منطقه‌ای نشان دادند که در برخی نقاط، بالا آمدن آب دریا می‌تواند به افزایش انباشت کربن در خاک منجر شود.  با این حال، هنگامی که به جای چند نقطه محدود، کل جنگل‌ها را در مقیاس گسترده و در بازه‌های زمانی طولانی بررسی می‌کنیم، تصویر متفاوتی آشکار می‌شود.  

نتایج این تحقیق در مجله «آینده زمین» (Earth’s Future) منتشر شده است.

انتهای پیام