به گزارش ایسنا، وحید ضرغامی امروز در نشست خبری «اقدامات ستاد توسعه اقتصاد دانش بنیان مواد و ساخت پیشرفته در سالی که گذشت و برنامههای پیشرو» با اشاره به فعالیت خود در شورای عالی انقلاب فرهنگی و سابقه تدوین اسناد راهبردی در این شورا گفت: موضوع مواد و ساخت پیشرفته از سالها پیش در دستور کار نهادهای سیاستگذار کشور قرار داشت و همزمان با تدوین اسنادی نظیر هوافضا، سلولهای بنیادی و زیستفناوری، تدوین سند راهبردی این حوزه نیز پیگیری میشد. در آن مقطع نیز ستاد مواد و ساخت پیشرفته در معاونت علمی فعالیت خود را آغاز کرده بود و در تدوین این سند با دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی همکاری داشت.
وی افزود: با روی کار آمدن دولت دوم حسن روحانی، چند ستاد معاونت علمی با یکدیگر ادغام شدند و برای چند سال وضعیت این حوزه با نوعی بلاتکلیفی مواجه شد، اما در دولت سیزدهم ستاد مواد و ساخت پیشرفته بار دیگر به صورت مستقل احیا شد.
ضرغامی، مهمترین دستاورد سالهای اخیر این ستاد را تدوین و تصویب سند ملی مواد و ساخت پیشرفته دانست و اظهار کرد: اسناد راهبردی دو کارکرد مهم دارند؛ نخست اینکه اهمیت راهبردی یک حوزه را برای توسعه کشور مشخص میکنند و دوم اینکه مسیر رشد، اولویتها و تقسیم کار ملی را تعیین میکنند و سند ملی مواد و ساخت پیشرفته پس از طی مراحل کارشناسی، سال گذشته از سوی رئیسجمهور ابلاغ شد و اکنون کشور دارای یک نقشه راه مشخص در این حوزه است. در این سند، اولویتهای توسعهای، اقدامات مورد نیاز و مسئولیت دستگاههای مختلف تعیین شده است.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان مواد و ساخت پیشرفته خاطرنشان کرد: در حال حاضر برنامهریزیها و اقدامات ستاد بر مبنای همین سند انجام میشود و همکاریهایی نیز با نهادهایی همچون بنیاد ملی علم ایران آغاز شده تا اولویتهای پژوهشی مورد نیاز کشور به دانشگاهها و مراکز علمی ابلاغ شود.
وی افزود: در این چارچوب مشخص شده است که چه موضوعاتی باید در قالب پژوهشهای دانشگاهی دنبال شود، چه تغییراتی در محتوای آموزشی رشتههای مرتبط با حوزه مواد باید صورت گیرد و همچنین مسیر توسعه فناوری، تجاریسازی و همکاریهای بینالمللی در این حوزه نیز تعیین تکلیف شده است.
تعیین اقلام اصلی کشور و بومیسازی آنها
ضرغامی با اشاره به مسئولیت ستاد در اجرای این سند ملی، گفت: اکنون مهمترین مأموریت ما اجراییسازی این سند است و امیدواریم با حمایتهای معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیسجمهور و همراهی دستگاههای اجرایی، این برنامهها با سرعت بیشتری در دولت چهاردهم دنبال شود.
وی یکی از اقدامات مهم ستاد را شناسایی اقلام راهبردی کشور در حوزه مواد و ساخت پیشرفته عنوان کرد و افزود: ماده یک قانون جهش تولید دانشبنیان دولت را مکلف کرده است نیازها و کالاهای راهبردی کشور را در حوزههای مختلف شناسایی و معرفی کند.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان مواد و ساخت پیشرفته ادامه داد: در این راستا، با همکاری دستگاههای ذیربط و تلاش کارشناسان ستاد، بیشترین تعداد اقلام راهبردی در میان حوزههای مختلف مربوط به حوزه مواد و ساخت پیشرفته شناسایی شد.
وی تصریح کرد: از مجموع ۶۷ قلم کالای راهبردی کشور، ۱۹ قلم به حوزه مواد و ساخت پیشرفته اختصاص دارد که قرار است این اقلام از سوی شرکتهای دانشبنیان در کشور بومیسازی شود.
ضرغامی خاطرنشان کرد: برای این منظور در تعامل با وزارت صنعت، معدن و تجارت، فرآیند تعریف فراخوانها و حمایت از توسعه این اقلام راهبردی دنبال شد و در سال گذشته نیز فراخوانهایی برای توسعه این محصولات برگزار شد.
وی افزود: ستاد مواد و ساخت پیشرفته در جلسات ارزیابی و بررسی این فراخوانها حضور فعال داشت و در نهایت شرکتهای توانمند برای همکاری در توسعه و تولید اقلام راهبردی مورد نیاز کشور شناسایی شدند.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان مواد و ساخت پیشرفته، تأکید کرد: فهرست اقلام راهبردی یک فهرست ثابت نیست و پیشبینی شده است که این اقلام به صورت سالانه مورد بازنگری و بهروزرسانی قرار گیرند تا متناسب با نیازهای جدید کشور، اولویتهای حمایتی نیز اصلاح شود.
ضرغامی با بیان اینکه اقلام راهبردی برای هر سال بر اساس نیازهای اساسی کشور تعیین میشوند و تعریف مشخصی در قانون جهش تولید دانشبنیان دارند، خاطرنشان کرد: این اقلام کالاها و فناوریهایی هستند که امکان جایگزینی آنها با محصول یا فناوری دیگری وجود ندارد و نبود آنها میتواند عملکرد یک حوزه را با اختلال جدی مواجه کند. برای نمونه در صنعت خودرو برخی قطعات نقش حیاتی و غیر قابل جایگزین دارند، اما در مقابل برخی مواد یا اجزای دیگر را میتوان با نمونههای جایگزین تعویض کرد، بدون آنکه خللی در عملکرد محصول ایجاد شود. اقلام راهبردی در واقع آن دسته از کالاها و فناوریهایی هستند که نقش حیاتی و تعیینکننده در زنجیره تولید و خدمات کشور دارند.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان مواد و ساخت پیشرفته با اشاره به کاربرد گسترده مواد پیشرفته در حوزههای مختلف، گفت: بسیاری از مواد راهبردی تنها به یک صنعت محدود نمیشوند و در حوزههایی مانند سلامت، تجهیزات پزشکی، صنعت و انرژی کاربرد دارند. استنتهای قلبی نمونهای از محصولات راهبردی است که بخش مهمی از این تجهیزات بر پایه آلیاژهای پیشرفته ساخته میشوند. یکی از دستاوردهای مهم سالهای اخیر کشور نیز بومیسازی یکی از آلیاژهای مورد نیاز تجهیزات پزشکی کاشتنی بوده است که توسط یک شرکت دانشبنیان و با حمایت معاونت علمی به نتیجه رسیده است.
ضرغامی با بیان اینکه معاونت علمی تأمین کننده مستقیم کالاهای مورد نیاز کشور نیست، بلکه وظیفه آن ایجاد بستر، سیاستگذاری و حمایت از توسعه فناوری و بومیسازی محصولات راهبردی است، ادامه داد: در شرایطی که برخی کالاها به دلیل تحریمها یا شرایط خاص کشور با محدودیت تأمین مواجه میشوند، معاونت علمی با بهرهگیری از ابزارهای حمایتی مختلف تلاش میکند مسیر توسعه فناوری و تولید داخلی آنها را هموار کند.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان مواد و ساخت پیشرفته با تشریح فرآیند بومیسازی فناوریها، گفت: این فرآیند از تحقیقات پایه آغاز میشود و با اتکا به ظرفیت دانشگاهها و متخصصان کشور ادامه مییابد. خوشبختانه نظام آموزش عالی کشور در سالهای گذشته توانسته نیروی انسانی متخصص قابل توجهی را در حوزههای مختلف تربیت کند.
وی افزود: برای شکلگیری یک فناوری، وجود تعداد کافی از متخصصان و پژوهشگران ضروری است. در بسیاری از حوزههای علمی، زمانی میتوان انتظار توسعه فناوری را داشت که کشور به یک ظرفیت علمی و پژوهشی قابل قبول دست یافته باشد.
ضرغامی ادامه داد: در مرحله نخست، تیمهای علمی و فناورانه طرحهای خود را به ستادهای توسعه فناوری ارائه میکنند. پس از ارزیابیهای تخصصی، حمایتهای اولیه از جمله تسهیلات مالی، تسهیلات قابل تبدیل و سایر ابزارهای حمایتی در اختیار آنها قرار میگیرد.
وی خاطرنشان کرد: بخشی از این حمایتها از طریق بنیاد ملی علم ایران و در قالب حمایت از پژوهشهای دانشگاهی انجام میشود تا زمینه شکلگیری تیمهای فناور و توسعه ایدههای پژوهشی فراهم شود.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان مواد و ساخت پیشرفته افزود: زمانی که یک ایده به بلوغ اولیه رسید و در قالب یک شرکت یا هسته فناور شکل گرفت، نقش ستادهای توسعه فناوری پررنگتر میشود و حمایتهای تخصصی برای تبدیل دانش فنی به محصول و ورود آن به بازار آغاز خواهد شد.
وی تأکید کرد: هدف نهایی این حمایتها آن است که محصولات راهبردی مورد نیاز کشور با اتکا به توان داخلی توسعه یابند و وابستگی کشور به واردات کالاهای حساس و حیاتی کاهش پیدا کند.
اعتبار مالیاتی برای بزرگ شدن دانشبنیانهای کوچک
ضرغامی در تشریح فرآیند حمایت از توسعه فناوریهای راهبردی کشور اظهار کرد: یکی از مأموریتهای اصلی معاونت علمی کمک به ار