محمدعلی نبیپور امروز یکشنبه هفتم تیر، در نشست هماندیشی تخصصی با عنوان «از آگاهی تا اثرگذاری در پیشگیری از مصرف روانگردانها؛ راهبردهای تولید محتوا و انتشار»، اظهار کرد: نقش رسانهها در معادلات امروز و در حوزههای مختلف بسیار پررنگ و بیبدیل است. امیدوارم با تعامل فکری بتوانیم درباره موضوع پیشگیری تصمیمات بهتری اتخاذ کنیم. در حوزه مبارزه با مواد مخدر و اعتیاد در سطح کشور اقدامات بزرگی انجام شده و همچنان در حال انجام است. ایران نه تنها در داخل کشور بلکه در عرصه بینالمللی نیز همواره در حوزه مبارزه با مواد مخدر پیشگام بوده و حرف برای گفتن داشته و دارد. در طول بیش از چهار دهه پس از انقلاب، متناسب با شرایط زمانی، سیاستهای متفاوتی در این حوزه اتخاذ شده است. بر اساس پایشهای ملی انجامشده در سالهای اخیر، یکی از مهمترین اقدامات در سطح کشور، تغییر در روشها و فرآیندهای مبارزه با مواد مخدر بوده است.
وی با بیان اینکه در حوزه مبارزه با مواد مخدر سه محور اصلی دنبال میشود، گفت: اولین محور مبارزه و برخورد با توزیع کنندگان است که هزینههای سنگینی نیز در پی داشته و جمهوری اسلامی ایران علاوه بر هزینههای مالی، بیش از ۴۰۰۰ شهید در این مسیر تقدیم کرده و همواره در صدر مبارزه با قاچاقچیان قرار داشته است. محور دوم، حوزه درمان است که در این بخش نیز اقدامات متعددی صورت گرفته و محور سوم، پیشگیری است. هرچند در حوزه پیشگیری نیز فعالیتهایی انجام شده، اما به نظر میرسد غفلت از این حوزه نسبت به دو محور دیگر بیشتر بوده و تمرکز اصلی بر درمان و مبارزه قرار داشته است. در سالهای اخیر به این جمعبندی رسیدهایم که باید در سیاستها تجدیدنظر شود. یکی از مهمترین اقدامات این است که پیشگیری را بر دو حوزه دیگر ارجح بدانیم؛ هرچند برخی تمایل کمتری به ورود به این بخش دارند و شاید به دلیل وجود منابع و ظرفیتهای بیشتر در حوزه درمان و مبارزه، توجه بیشتری به آن حوزهها شده باشد.
معاون سیاسی استانداری خراسان رضوی با بیان اینکه اقدامات پیشگیرانه در بخشهای دیگر نیز مورد غفلت قرار گرفته است، خاطرنشان کرد: به نظر میرسد پیشگیری حتی در حوزه پزشکی نیز مغفول مانده است. در حالی که موضوع بهداشت اهمیت فراوانی دارد، آمارها نشان میدهد بخش درمان سهم بیشتری از بودجه عمومی را به خود اختصاص میدهد. در حوزه اعتیاد نیز شرایط مشابهی وجود دارد. توسعه مراکز ماده ۱۶ در مقطعی مایه افتخار تلقی میشد و هنوز هم در برخی جلسات درخواست ایجاد مراکز جدید ماده ۱۶ برای برخی شهرستانها، مطرح میشود. البته این مراکز لازم هستند، اما گاهی به جای حل مسئله، صرفاً صورت مسئله را پاک میکنیم و با اجرای طرحهایی، معتادان را از سطح شهر جمعآوری و به این مراکز منتقل میکنیم.
نبیپور با تأکید بر نقش رسانهها در پیشگیری از اعتیاد گفت: هر اقدام پیشگیرانه مستلزم آگاهی و اطلاعرسانی صحیح است. همانطور که در جادهها علائم هشداردهنده مانع بروز بسیاری از حوادث میشوند، در حوزه پیشگیری نیز اطلاعرسانی نخستین گام است. نقش رسانه در دنیای امروز و در زندگی افراد بر کسی پوشیده نیست. نسل جدید ارتباط بیشتری با رسانهها و فضای مجازی دارد و در استفاده از این فضاها نیز حرفهایتر عمل میکند. امروز از طریق فضای مجازی، اطلاعات صحیح یا نادرست به سرعت وارد جامعه میشود و رسانهها باید در نحوه انتقال اطلاعات به مخاطبان نقشآفرینی کنند.
وی ادامه داد: تلاش ما این است که در حوزههای مختلف از ظرفیت رسانهها استفاده کنیم. هرچند محدودیتهایی وجود دارد، اما معتقدیم اگر بخواهیم در حوزه پیشگیری موفق باشیم، باید سطح آگاهی جامعه را افزایش دهیم و این آگاهی نیز ریشه در اطلاعرسانی صحیح دارد. در مراحل بعدی، این آگاهی باید به باور و اراده تبدیل شود تا نتایج مطلوب حاصل شود. سیاست کلی دولت و حاکمیت در حوزه مواد مخدر نیز متمرکز بر پیشگیری است و برای موفقیت در این مسیر، اطلاعرسانی مناسب و نقشآفرینی رسانهها اهمیت ویژهای دارد.
ریشه بسیاری از آسیبهای اجتماعی به اعتیاد بازمیگردد
در ادامه این نشست، مهدی برجی، مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی، اظهار کرد: هدف از برگزاری این نشستها در هفته پیشگیری از اعتیاد و مبارزه با مواد مخدر این است که بتوانیم به بازنگری و اصلاح در رفتارها و فرآیندهای تبیین شده برای مراکزی که بهزیستی متولی آن است مانند مراکز ماده ۱۵ و ماده ۱۶، بپردازیم تا این رویکردها بتواند پاسخگوی بخشی از نیازهای جامعه باشد. هرچند تاکنون جلسات متعددی در حوزه عملکرد مراکز ماده ۱۵ و ۱۶ برگزار شده، اما همچنان ضرورت بازنگری در رویکردهای این مراکز و همچنین هزینهها و میزان بهرهوری این مراکز وجود دارد. ما در استان با توجه به رویکرد کاهشی که در سالهای اخیر در پیش گرفتیم، تعداد مراکز ماده ۱۶ ما به ۱۷ مرکز رسیده است. همچنان معتقد هستیم با توجه به ماموریت مراکز ماده ۱۶ میتوانیم در این زمینه کاهشیتر عمل کنیم. در کنار این موضوع بیش از ۸۰ مرکز ماده ۱۵ در سطح استان فعالیت میکنند.
وی با تاکید بر لزوم توجه جدیتر به این حوزه، اظهار کرد: در حوزه شناسایی، پذیرش، درمان، بازتوانی و اشتغال که یک زنجیره پیوسته در بهبود و درمان معتادان محسوب میشود، شاید آنگونه که باید و شاید عمل نشده باشد، اما بهزیستی همواره یکی از ارکانهای ثابت این زنجیره بوده است. ریشه بسیاری از آسیبهای اجتماعی به اعتیاد بازمیگردد. اگر بتوانیم از اعتیاد پیشگیری کنیم و سایر دستگاهها را نیز پای کار بیاوریم، میتوانیم تمام آسیبهای اجتماعی را کاهش دهیم. اعتیاد در مقایسه با سایر آسیبهای اجتماعی، نقش پررنگتری دارد. نظام ارجاع در کشور و هماهنگی میان دستگاهها شاید تنها در دوران جنگ ۱۲ روزه و ایام رمضان به شکلی مطلوب عمل کرد و امکان هماهنگی سریع میان بخشهای مختلف فراهم شد. بهزیستی در برخی حوزهها وارد فعالیتهایی شده که نه تخصص و نه ظرفیت کافی برای آن را دارد.
باید بتوانیم مأموریت اصلی خود را بر پیشگیری از اعتیاد و بازتوانی متمرکز کنیم
مدیرکل بهزیستی خراسانرضوی با اشاره به تجربه مدیریت مورد، گفت: مدیریت مورد تجربهای بسیار موفق بوده است. در حوزه مراکز ماده ۱۵ و ۱۶ نیز این تجربه نتایج مطلوبی به همراه داشته و تجربهای با موفقیت ۵۰ تا ۶۰ درصدی در بخش درمان را شاهد بودهایم. از این رو، مدیریت مورد و پیشگیری از اعتیاد از اهمیت ویژهای برخوردار است. در تمامی کشورهای دنیا بیشترین بودجه و اعتبار و پتانسیل و اقدامات میدانی در حوزه پیشگیری انجام میشود، اما متأسفانه در حال حاضر حجم فعالیتهای پیشگیرانه در مقایسه با اقدامات درمانی بسیار کمتر است و شاید به یک پنجاهم آن نیز نرسد. بهزیستی متولی پیشگیری از آسیبهای اجتماعی است که البته مراکز ماده ۱۵ و ۱۶ نیز به نوعی در حوزه پیشگیری فعالیت میکنند.
برجی با تأکید بر اهمیت پیشگیری اولیه، اضافه کرد: در این حوزه تمامی دستگاههای مسئول باید پای کار بیایند. در حال حاضر برای اوقات فراغت کودکان متولی مشخصی وجود ندارد. کودکی که برنامهای برای اوقات فراغت خود نداشته باشد و نوجوانی که هیچ برنامه مشخصی برای این بخش از زندگی خود نداشته باشد، قطعاً در معرض خطر قرار میگیرد. بهویژه کودکان و نوجوانانی که در محلات پرخطر زندگی میکنند و لازم است برنامههای پیشگیری سطح یک برای آنان با جدیت بیشتری دنبال شود. باید بتوانیم مأموریت اصلی خود را بر پیشگیری از اعتیاد و بازتوانی متمرکز کنیم.
در ادامه این نشست، کارگروههای تخصصی سهگانه در بخشهای «محتوا»، «تولید» و «انتشار» برگزار شد.
انتهای پیام
