طبق گزارش مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق بازرگانی خراسان رضوی، تورم به عنوان یکی از پیچیدهترین و مخربترین پدیدههای اقتصادی، تنها یک عدد در گزارشهای رسمی نیست؛ بلکه ضربآهنگی است که توان خرید خانوارها و برنامهریزیهای کلان اقتصادی را تحت تأثیر قرار میدهد. تورم در ذات خود به معنای کاهش مستمر قدرت خرید پول ملی و افزایش عمومی سطح قیمتهاست، اما زمانی که از شتاب تورم سخن میگوییم، به وضعیتی اشاره داریم که در آن، فرآیند تخلیه فشارهای انباشته اقتصادی، نه در مسیری آرام، بلکه با جهشهایی معنادار رخ میدهد.
تحولات شاخص قیمت مصرفکننده در اردیبهشتماه ۱۴۰۵، بار دیگر ثابت کرد که اقتصاد ایران و به تبع آن خراسان رضوی، با نوساناتی روبهروست که ریشه در عوامل ساختاری دارد. در حالی که تصور میشد افت تورم در فروردینماه، سرآغازی بر یک دوره ثبات یا کاهش قیمتها باشد، دادههای اردیبهشت نشان داد که این کاهش تنها یک وقفه موقت بوده است. آنچه اکنون در اقتصاد خراسان رضوی مشاهده میشود، دو چهره متضاد اما همافزا از تورم است؛ از یکسو، جهش در هزینههای خدمات و کالاهای غیرخوراکی که بیانگر سرایت تورم به بخشهای نوین مصرف است و از سوی دیگر، تداوم نرخهای خیرهکننده در گروه خوراکیها که مستقیمترین تأثیر را بر معیشت و امنیت غذایی دهکهای پایین درآمدی دارد.
تفکیک میان فشارهای تورمی کوتاهمدت و تداوم تورم ساختاری، کلید شناخت وضعیتی است که در آن، شکاف میان تورم استان و میانگین ملی، هشداری جدی برای سیاستگذاران و زنگ خطری برای قدرت خرید شهروندان است. سمیرا سبزواری، مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق بازرگانی خراسان رضوی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به تازهترین دادههای منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران اظهار کرد: بر اساس این دادهها، نرخ تورم ماهانه کشور از ۵ درصد در فروردینماه به ۸.۸ درصد در اردیبهشت افزایش یافته و در خراسان رضوی نیز این نرخ از ۵.۱ درصد به ۸.۷ درصد رسیده است.
وی ادامه داد: بررسی تحولات شاخص قیمت مصرفکننده در اردیبهشتماه ۱۴۰۵ نشان میدهد که اقتصاد کشور و استان، پس از یک دوره کوتاه کاهش نسبی در فروردینماه، بار دیگر با جهشی محسوس در سطح عمومی قیمتها مواجه شده است. در مقیاس ملی، افزایش ۳.۸ واحد درصدی تورم ماهانه معادل رشد ۷۶ درصدی نسبت به ماه قبل بوده و در خراسان رضوی نیز افزایش ۳.۶ واحد درصدی این شاخص، معادل رشد ۷۱ درصدی نسبت به فروردینماه ثبت شده است.
مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق بازرگانی خراسان رضوی افزود: این ارقام نشان میدهد که فشارهای قیمتی در اردیبهشتماه نهتنها تداوم یافته، بلکه با شدتی بیشتر به سبد مصرف خانوارها منتقل شده و نشانههایی از پایداری عوامل ساختاری تورم را آشکار کرده است.
سبزواری در ادامه با اشاره به مقایسه استانی تورم ماهانه تصریح کرد: خراسان رضوی در اردیبهشتماه ۱۴۰۵ با ثبت تورم ماهانه ۸.۷ درصدی، در رتبه پانزدهم میان ۳۱ استان کشور قرار گرفته است. هرچند این نرخ اندکی کمتر از متوسط کشوری است، اما همچنان در سطحی بالا قرار دارد و از تداوم فشارهای تورمی در اقتصاد استان حکایت میکند.
وی خاطرنشان کرد: بازگشت تورم ماهانه به سطوح بالاتر از ۸ درصد در کشور و استان، نشانه روشنی از پایداری عوامل ساختاری تورم است و در صورت تداوم این وضعیت در ماههای آینده، احتمال تشدید تورم نقطهبهنقطه و کاهش بیشتر قدرت خرید خانوارها وجود خواهد داشت.
پیشی گرفتن تورم خدمات از خوراکیها
مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق مشهد با اشاره به ترکیب تورم ماهانه در اردیبهشتماه بیان کرد: تحلیل دادهها نشان میدهد که در این ماه، برخلاف الگوی رایج ماههای گذشته، در خراسان رضوی و بسیاری از استانهای کشور، تورم کالاهای غیرخوراکی و خدمات از تورم خوراکیها و آشامیدنیها پیشی گرفته است. در خراسان رضوی، تورم ماهانه گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات ۶.۷ درصد بوده، در حالی که تورم ماهانه گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات به ۱۰.۴ درصد رسیده است.
وی افزود: در سطح کشور نیز این دو نرخ به ترتیب ۸ درصد و ۹.۵ درصد ثبت شدهاند. این جابهجایی بیانگر آن است که در کوتاهمدت، کانون اصلی فشار تورمی در استان از خوراکیها به سمت خدمات و کالاهای غیرخوراکی منتقل شده است؛ موضوعی که میتواند نشاندهنده گسترش دامنه فشارهای تورمی به بخشهای متنوعتری از سبد مصرف خانوار باشد.
بیشترین افزایش قیمت در وسایل نقلیه و خدمات درمانی
وی با اشاره به جزئیات زیرگروههای تورمی گفت: در میان زیرگروههای خوراکی، بیشترین تورم ماهانه در خراسان رضوی مربوط به گروه «شیر، پنیر و تخممرغ» با ۱۵.۶ درصد و «روغنها و چربیها» با ۱۲.۸ درصد بوده است.
مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق خراسان رضوی افزود: در گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات نیز بیشترین تورم ماهانه استان به «خرید وسایل نقلیه» با ۲۶.۲ درصد و «بهداشت و درمان» با ۲۱.۶ درصد اختصاص داشته است.
سبزواری همچنین با اشاره به تغییرات ماهانه قیمتها نسبت به ماه قبل اظهار کرد: بررسی نرخ رشد تورم ماهانه در زیرگروهها نشان میدهد که در خراسان رضوی، بیشترین افزایش قیمت در گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات مربوط به خرید وسایل نقلیه و بهداشت و درمان بوده است. در گروه خوراکیها و آشامیدنیها نیز «شیر، پنیر و تخممرغ» با رشد ۱۲۹.۴ درصدی و «روغنها و چربیها» با رشد ۸۸.۲ درصدی نسبت به ماه قبل، بیشترین افزایش را تجربه کردهاند و سهم قابل توجهی در تشدید فشار هزینهای خانوارها داشتهاند.
شکاف ۹ واحد درصدی تورم نقطهبهنقطه استان با کشور
سبزواری با بیان اینکه در افق یکساله نیز روند تورمی در خراسان رضوی همچنان نگرانکننده است، گفت: نرخ تورم نقطهبهنقطه استان از ۸۱.۶ درصد در فروردینماه به ۹۳ درصد در اردیبهشت افزایش یافته که نشاندهنده رشد ۱۱.۴ واحد درصدی تنها در فاصله یک ماه است. در سطح کشور نیز این شاخص از ۷۳.۵ درصد در فروردین به ۸۳.۹ درصد در اردیبهشت رسیده و ۱۰.۴ واحد درصد افزایش یافته است. بنابراین خراسان رضوی نهتنها در این شاخص همچنان بالاتر از متوسط کشوری قرار دارد، بلکه شکاف تورمی استان با کشور نیز در سطحی بالا و نزدیک به ۹ واحد درصد حفظ شده است؛ موضوعی که نشان میدهد خانوارهای استان در مقایسه با میانگین ملی با فشار قیمتی شدیدتری مواجه بودهاند.
وی اظهار کرد: در مقایسه استانی تورم نقطهبهنقطه نیز خراسان رضوی در زمره استانهای با تورم بالا قرار دارد، هرچند در میان سه استان نخست نیست؛ با این حال، در تفکیک دو گروه اصلی کالاها و خدمات، موقعیت تورمی استان همچنان قابل توجه و نیازمند توجه جدی در سیاستگذاریهای اقتصادی است.
دو چهره متفاوت تورم در خراسان رضوی
در حالی که تورم ماهانه در اردیبهشتماه ۱۴۰۵ بر بخش خدمات و کالاهای غیرخوراکی متمرکز بوده، کارشناسان اقتصادی معتقدند در افق سالانه، همچنان گروه خوراکیها و آشامیدنیها اصلیترین منشاء فشار معیشتی بر خانوارهای خراسان رضوی است.
سعیده بهنژاد، کارشناس مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق مشهد در گفتوگو با ایسنا، با تشریح جزئیات آمارهای تورمی در سطح استان و کشور، اظهار کرد: بررسی دادههای اردیبهشتماه نشان میدهد که تورم نقطهبهنقطه گروه «خوراکیها و آشامیدنیها» در خراسان رضوی به ۱۴۰.۳ درصد رسیده که از نرخ ۱۳۰.۴ درصدی کشور فراتر رفته و استان را در جایگاه هفتم کشور در این شاخص قرار داده است. در گروه «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» نیز خراسان رضوی نرخ تورم نقطهبهنقطه ۶۶.۱ درصدی را ثبت کرده که این رقم نیز از میانگین ۶۰ درصدی کشور بالاتر بوده و استان را در رتبه پانزدهم در این بخش قرار میدهد.
خوراکیها؛ محور اصلی تورم سالانه در استان
بهنژاد با بیان اینکه این تفاوت جایگاهها حاوی نکتهای کلیدی است، تصریح کرد: این آمارها نشان میدهد که اگرچه در کوتاهمدت، فشار تورمی به سمت خدمات و کالاهای غیرخوراکی متمایل شده، اما در افق سالانه، همچنان منشاء اصلی فشار معیشتی در استان، گروه خوراکیهاست که مستقیماً سفره خانوارها را تحت تأثیر قرار میدهد.
این کارشناس اقتصادی به جزئیات زیرگروههای خوراکی اشاره کرد و گفت: در خراسان رضوی، بالاترین نرخهای تورم نقطهبهنقطه در گروه خوراکیها به ترتیب به «روغنها و چربیها» با ۲۷۰ درصد، «شیر، پنیر و تخممرغ» با ۱۹۰.۸ درصد و «گوشت قرمز و گوشت ماکیان» با ۱۶۷.۷ درصد اختصاص دارد. این در حالی است که در سطح کشور نیز وضعیت مشابهی حاکم است؛ به طوری که بالاترین تورم نقطهبهنقطه گروه خوراکیها مربوط به روغنها و چربیها با ۲۶۶.۹ درصد، گوشت قرمز و گوشت ماکیان با ۱۷۵.۸ درصد و شیر، پنیر و تخممرغ با ۱۶۱.۱ درصد بوده است.
ردپای تورم در کالاهای بادوام
بهنژاد وضعیت کالاهای غیرخوراکی اشاره کرد و گفت: در این گروه نیز تورم نقطهبهنقطه در خراسان رضوی عمدتاً متأثر از خرید وسایل نقلیه با ۱۲۰.۱ درصد و مبلمان، لوازم خانگی و نگهداری معمول آنها با ۱۱۴.۲ درصد بوده است. این الگو بیانگر آن است که علاوه بر اقلام اساسی معیشتی، بخش کالاهای بادوام نیز در استان با جهشهای قیمتی سنگینی روبهرو بوده است.
این کارشناس مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق مشهد در جمعبندی وضعیت تورمی استان تأکید کرد: یافتههای گزارش اردیبهشتماه ۱۴۰۵ نشاندهنده یک وضعیت دوگانه است؛ از یکسو شتاب قیمتها در کوتاهمدت به سمت خدمات و کالاهای غیرخوراکی گسترش یافته که نشاندهنده فراگیری فشارهای تورمی است و از سوی دیگر، بار اصلی کاهش رفاه خانوارها همچنان بر دوش تورم خوراکیها سنگینی میکند. با توجه به ساختار هزینهای خانوارها، بهویژه در دهکهای پایین درآمدی که بخش عمده مخارج آنها صرف خوراکیها میشود، تداوم این نرخهای تورم در گروه خوراکیها میتواند فشار معیشتی مضاعفی را بر اقشار کمدرآمد وارد کرده، شکاف نابرابری را در استان عمیقتر کرده و افت بیش از پیش قدرت خرید عمومی را در پی داشته باشد.
بررسی شاخصهای تورمی اردیبهشتماه ۱۴۰۵ نشان میدهد که اقتصاد خراسان رضوی با افت موقت روند نزولی تورم، با جهشی معنادار در فشارهای قیمتی روبهرو شده است. گسترش کانون تورم از خوراکیها به سمت خدمات و کالاهای غیرخوراکی، در کنار ماندگاری تورم نقطهبهنقطه در سطوح بسیار بالا (۹۳ درصد)، بیانگر پایداری عوامل ساختاری و تعمیق بحران معیشتی است. تداوم این وضعیت، بهویژه در بخش کالاهای اساسی، شکاف رفاهی استان نسبت به میانگین کشوری را افزایش داده و ضرورت اتخاذ سیاستهای مهارکننده متناسب با شرایط محلی را برای جلوگیری از افت بیشتر قدرت خرید خانوارها، بیش از پیش نمایان میسازد.
انتهای پیام
