رضا رحمدل در نشست مجازی «هسته سیاست خارجی چندهمسایگی» دانشگاه فردوسی مشهد، با اشاره به جایگاه کشور در منطقه پس از جنگ رمضان، اظهار کرد: معادلات منطقه بر پایه آشوب بنا شده است. آشوب به معنای ناتوانی ما در پلسازی و رسیدن به ثبات نیست؛ ایران یک قدرت پلساز است، اما اساسا خاورمیانه در تنش و آشوب شدیدی قرار دارد و مخصوصا پس از فروپاشی امپراطوری عثمانی و از سال ۱۹۱۸ به بعد که کشورها تجزیه شدند، تنش در منطقه افزایش یافت. در همین چشمانداز و بر اساس توافق سایکس-پیکو، قرار بود دولت اسرائیل متولد شود.
وی با اشاره به حضور ایران در منطقه پرتنش اما مهم خاورمیانه، اضافه کرد: ایران یک هژمونی است که در چند منطقه بازی میکند. این بازیگر فضاهای مختلف برای ایفای نقش دارد. لذا اگر در استراتژی و معادلات امنیتی که برایش فوقالعاده دارای اهمیت است، بازنده شود ممکن است نتواند در مسیری که در پیش گرفته به بازی ادامه دهد. این در حالی است که از سوی همسایگان در معرض تنش و تهدید مستمر قرار دارد. یکی از این تنشها، نزاع محور مقاومت با محور عربی است.
این تحلیلگر مسائل بینالملل ادامه داد: منطقه خاورمیانه کاملا حیاتی و تاثیرگذار است و هر قدرت هژمونی اگر بتواند خاورمیانه را کنترل کند، میتواند چندین منطقه دیگر از شمال آفریقا و اروپای شرقی تا آسیای مرکزی و قفقاز حتی بابالمندب و تنگه مالاکا را نیز به کنترل خود درآورد. در نتیجه، امنیت این منطقه برای ایران به عنوان کشور برخوردار از ژئوپولتیک خاص بسیار دارای اهمیت است؛ تا جایی که اگر از تحولات اخیر بازنده بیرون بیاییم، عملا با مشکلات عدیدهای در فضای حیاتیمان در مناطق دیگر و آینده هژمونی کشور مواجه خواهیم شد.
مدرس گروه علوم سیاسی دانشگاه بجنورد با اشاره به پیامدهای موفقیت ایران در معادلات خاورمیانه، اظهار کرد: اگر در کنترل منابع انرژی و دارایی ژئوپلیتیک برنده شویم، میتوانیم نقش موثرتری در منطقه قفقاز داشته باشیم که مرز میان خاورمیانه و آسیای مرکزی است. ایران نقش گذرگاه را دارد و در سیاست خارجی در پی مدیریت تنش است و تبعات امنیتی کریدور زنگزور را پیگیری کند. در آسیای مرکزی که بخش عظیمی از نظم پساشوروی است، کریدور استراتژیک انرژی ترانزیت فضای حیاتی برای ایران دارد که ما را از انزوا خارج میکند. از طرفی دیگر نیاز است با کشورهای ازبکستان، قزاقستان و ترکمنستان ارتباط بگیریم.
رحمدل با اشاره به مسیری کریدوری که ما را از طریق پاکستان و افغانستان به شرق متصل میکند، افزود: گره استراتژیکی بین این کریدور و کریدور شمال - جنوب ایجاد میشود. بنابراین ایران نه به خاطر قدرت سخت بلکه با وجود این کریدورها است که میتواند پلساز باشد و نقش مهمی در روابط کشورها ایفا کند. ارتباط کریدوری عملا میتواند منافع ملی و امنیت مرزهای ما را تأمین کند و باعث دور زدن هژمونی دریایی آمریکا شود و زنجیره تولید و تامین انرژی و زیرساخت ترانزیتی را به نفع خودمان بچینیم.
وی با بیان اینکه ما به عنوان بازیگر چند بلوکی باید بتوانیم در صورت هر گونه محدودیت در یک منطقه از طریق منطقه دیگر به مشکلات خود پاسخ دهیم، گفت: نمیتوان تمام تخم مرغها در یک سبد چید و سرمایهگذاری را محدود به یک حوزه کرد. ما برای تبدیل شدن از یک بازیگر چندبلوکی به دولت هژمونی، نیازمند مهمترین قدرت یعنی جلوگیری از اختلال در زنجیرههای تامین انرژی هستیم. کنترل هوشمند تنگه هرمز فشار ترانزیت را در کانال پاناما تحت تأثیر قرار میدهد. کنترل ما بر تنگه هرمز باعث شد در ۷ روز معادله امنیتی خودمان را تثبیت کنیم.
این تحلیلگر مسائل بینالملل با اشاره به اینکه در جنگ رمضان توانستیم معادلات امنیتی خاورمیانه را به نفع خودمان توسعه دهیم، بیان کرد: ما توانستیم به مثابه قدرت ژئواستراتژیک نقش خود را به عنوان پیونددهنده کریدورها ایفا کنیم، پایگاههای نظامی آمریکا را در هشت کشور و اراضی اشغالی مورد تهدید و هدف قرار دهیم، نظم هژمونیکی غرب را همراه با محور مقاومت به چالش بکشیم و بازارهای بینالمللی از جمله دلار را تحت تأثیر قرار دهیم.
انتهای پیام
