حجت الاسلام سجاد بیگی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: پیامبر اکرم(ص) برای مسلمانان الگو هستند، زیرا شخصیت ایشان تنها به عبادت و مسائل فردی محدود نمیشود، بلکه آن حضرت در همه عرصههای زندگی، از جمله اخلاق، خانواده، مدیریت جامعه، دفاع از مظلومان، مقابله با ظلم، ایجاد وحدت و هدایت مردم، الگوی کامل بشریت هستند.
این کارشناس مذهبی افزود: خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید: لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن کَانَ یَرْجُو اللَّهَ وَالْیَوْمَ الْآخِرَ وَذَکَرَ اللَّهَ کَثِیرًا، قطعاً برای شما در وجود رسول خدا الگویی نیکوست، برای کسی که به خدا و روز قیامت امید دارد و خدا را بسیار یاد میکند، این آیه نشان میدهد که پیامبر اکرم(ص) یک الگوی تاریخی و متعلق به یک دوره خاص نیستند، بلکه سیره ایشان برای همه زمانها و شرایط، از جمله شرایط دشوار اجتماعی و جنگی، قابل استفاده است.
این کارشناس مذهبی تصریح کرد: پیامبر اکرم(ص) در دورهای رسالت خود را آغاز کردند که جامعه با جهل، تعصب، خشونت، ظلم و تفرقه روبرو بود، ایشان از یکسو با رحمت و مهربانی دلها را جذب کردند و از سوی دیگر، در برابر ظلم، تجاوز و تهدید دشمنان قاطعانه ایستادند، بنابراین، الگوی پیامبر(ص) الگویی یکبعدی نیست که فقط بر مهربانی یا صرفاً بر مقاومت تأکید کند، بلکه ایشان در جای خود مظهر رحمت و در برابر ظلم و تجاوز، مظهر عزت و ایستادگی بودند.
وی بیان کرد: امروز نیز در شرایطی که کشور با تهدید، فشار و وضعیت جنگی مواجه است، جامعه بیش از هر زمان دیگری نیازمند الگوی نبوی است، الگویی که به ما میآموزد مردم و مسئولان باید در کنار یکدیگر باشند، اختلافات فرعی را کنار بگذارند و منافع عمومی، امنیت جامعه و دفاع از مظلومان را بر منافع شخصی مقدم بدانند.
بیگی تأکید کرد: البته باید توجه داشت که مقاومت در منطق پیامبر اکرم(ص) به معنای خشونت بیضابطه یا ظلم به دیگران نیست، مقاومت نبوی، دفاع از حق، حفظ کرامت انسان، جلوگیری از تجاوز، حمایت از مظلوم و ایستادگی در برابر سلطهطلبی است، جامعهای که از سیره پیامبر(ص) پیروی میکند، در برابر دشمن مقاوم است، اما در داخل جامعه نیز اخلاق، عدالت و حقوق مردم را رعایت میکند.
وحدت، مدیریت بحران و مقاومت؛ درسهای مهم سیره پیامبر(ص)
این کارشناس مذهبی در خصوص اینکه کدام بخش از زندگی پیامبر(ص) برای جامعه امروز درسآموزتر است، گفت: به نظر من، یکی از مهمترین بخشهای زندگی پیامبر اکرم(ص) که برای جامعه امروز درسآموز است، چگونگی ایجاد وحدت، مدیریت بحران و مقاومت در برابر تهدیدها است.
وی افزود: پیامبر اکرم(ص) در شرایطی رسالت خود را آغاز کردند که مسلمانان از نظر تعداد، امکانات و قدرت اجتماعی در موقعیت برتری قرار نداشتند و با فشار، تحریم، تهدید و جنگهای مختلف روبرو بودند، اما پیامبر(ص) با تکیه بر ایمان، سازماندهی اجتماعی، تقویت روحیه مردم، رعایت عدالت و ایجاد همبستگی، توانستند جامعه اسلامی را از یک جمع پراکنده به امتی منسجم تبدیل کنند.
بیگی ادامه داد: این موضوع برای جامعه امروز اهمیت زیادی دارد، در شرایط جنگی، فقط تجهیزات نظامی تعیینکننده نیست، بلکه روحیه مردم، اعتماد عمومی، وحدت ملی، همکاری مسئولان و احساس مسئولیت اجتماعی نیز نقش بسیار مهمی دارد، اگر مردم از یکدیگر جدا شوند یا میان مردم و مسئولان فاصله ایجاد شود، دشمن از این شکافها استفاده خواهد کرد، اما اگر جامعه متحد باشد و مسئولان نیز با صداقت، شفافیت و حضور در کنار مردم عمل کنند، تهدیدها با قدرت بیشتری مدیریت میشود.
وی با اشاره به آیه ۱۰۳ سوره آلعمران، گفت: خداوند متعال میفرماید: وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا، همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید، این آیه تنها مربوط به روابط فردی مسلمانان نیست، بلکه در شرایط بحران و تهدید، یک دستور اجتماعی و تمدنی است، جامعه اسلامی باید در مسائل اساسی، بهویژه دفاع از امنیت، استقلال، تمامیت و عزت خود، دچار تفرقه نشود.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، پیامبر اکرم(ص) در مدیریت جامعه، میان مردم و مسئولان فاصلهای ایجاد نمیکردند، ایشان خود در کنار مردم بودند، در مشکلات حضور داشتند، با آنان مشورت میکردند و دردهای جامعه را از نزدیک میشناختند، امروز نیز مسئولان باید در میدان خدمت و حل مشکلات مردم حضور واقعی داشته باشند، مردم نیز باید در کنار مسئولان دلسوز و خدمتگزار قرار بگیرند و اجازه ندهند اختلافات داخلی، سرمایه اجتماعی کشور را تضعیف کند.
بیگی خاطرنشان کرد: البته وحدت به معنای نادیده گرفتن مشکلات یا چشمپوشی از ضعفها نیست، وحدت یعنی مشکلات در فضای منصفانه و دلسوزانه پیگیری شود، اما در برابر دشمن و جریانهایی که امنیت و استقلال جامعه را هدف گرفتهاند، شکاف داخلی به وجود نیاید این یکی از مهمترین درسهای سیره پیامبر(ص) برای وضعیت امروز است.
توحید، عدالت و کرامت انسانی؛ میراث اصلی پیامبر(ص)
بیگی افزود: مهمترین میراث پیامبر اکرم(ص) برای مسلمانان، قرآن کریم و سیره عملی آن حضرت است، قرآن اصول را به ما میآموزد و سیره پیامبر(ص) نشان میدهد که این اصول چگونه باید در جامعه اجرا شود، توحید در سیره پیامبر تنها یک باور ذهنی نبود، بلکه به معنای نفی سلطه و بندگی غیرخدا و دفاع از استقلال و عزت جامعه اسلامی بود.
وی با اشاره به آیه ۸ سوره منافقون، توضیح داد: خداوند متعال میفرماید «وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِینَ»، عزت از آن خدا و پیامبر او و مؤمنان است، این آیه نشان میدهد که جامعه مؤمن نباید در برابر ظلم، تحقیر، تهدید و سلطهطلبی تسلیم شود. البته عزت اسلامی با تکبر و تجاوز تفاوت دارد، عزت یعنی انسان و جامعه مسلمان، هویت، استقلال، ایمان و کرامت خود را حفظ کند و در برابر زورگویی و ظلم، اهل تسلیم و سازش ذلیلانه نباشد.
وی با بیان اینکه یکی دیگر از میراثهای مهم پیامبر(ص) را فرهنگ مقاومت در برابر ظلم و دفاع از حق است، گفت: قرآن کریم میفرماید: وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ و کسانی که در راه ما تلاش و مجاهدت کنند، حتماً آنان را به راههای خود هدایت میکنیم و خداوند با نیکوکاران است.
بیگی افزود: مقاومت در این آیه مفهومی گسترده دارد و مفاهیمی همچون مقاومت در برابر دشمن، ظلم، تحریف، فساد اخلاقی و همچنین مقاومت در برابر ناامیدی و شکست روحی را در بر دارد، در شرایط جنگی، جامعهای موفق است که علاوه بر دفاع بیرونی، در درون خود نیز امید، همبستگی، ایمان و مسئولیتپذیری را تقویت کند.
وی خاطرنشان کرد: از منظر پیامبر اکرم(ص)، نصرت الهی نیز زمانی شامل حال جامعه میشود که مردم اهل ایمان، صبر، عمل و اتحاد باشند، خداوند میفرماید یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ یَنْصُرْکُمْ وَیُثَبِّتْ أَقْدَامَکُمْ، ای کسانی که ایمان آوردهاید، اگر خدا را یاری کنید، خدا نیز شما را یاری میکند و گامهایتان را استوار میسازد.
این کارشناس مذهبی تصریح کرد: یاری خدا به این معنا نیست که انسان از وظایف خود دست بکشد و فقط منتظر امداد غیبی باشد، نصرت الهی در کنار تلاش، برنامهریزی، وحدت، فداکاری، دفاع درست و عمل به مسئولیتهای اجتماعی معنا پیدا میکند.
مهربانی و وحدت در سیره پیامبر(ص)
وی با اشاره به نقش وحدت و مهربانی در سیره پیامبر(ص)، گفت: وحدت و مهربانی دو اصل اساسی در سیره پیامبر اکرم(ص) بودند، پیامبر اسلام(ص) در جامعهای ظهور کردند که اختلافات قبیلهای و دشمنیهای قدیمی، مردم را از یکدیگر جدا کرده بود، ایشان با ایمان و اخلاق، میان گروههای مختلف پیوند ایجاد کردند و از مردم پراکنده، یک امت ساختند.
بیگی افزود: قرآن کریم میفرماید: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ، مؤمنان با یکدیگر برادرند، پس میان برادرانتان اصلاح کنید و از خدا پروا داشته باشید، باشد که مورد رحمت قرار گیرید، این آیه در شرایط امروز نیز پیام روشنی دارد، وقتی کشور با تهدید و جنگ روبرو است، حفظ وحدت مردم، مسئولان، نخبگان، گروههای اجتماعی و جریانهای مختلف، یک ضرورت ملی و دینی است، در چنین شرایطی، نباید اختلافنظرهای طبیعی به دشمنی، تهمت، تخریب و حذف یکدیگر تبدیل شود.
این کارشناس مذهبی با اشاره به آیه ۴۶ سوره انفال، بیان کرد: قرآن کریم همچنین هشدار میدهد "وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِین"، با یکدیگر نزاع نکنید که سست میشوید و قدرتتان از بین میرود، صبر کنید که خداوند با صابران است، این آیه از نظر اجتماعی بسیار مهم است، اختلاف و نزاع داخلی، توان جامعه را کاهش میدهد و روحیه مردم را تضعیف میکند، بنابراین در وضعیت جنگی، مردم و مسئولان باید ضمن پیگیری نقدها و مطالبات، مراقب باشند اختلافها به نقطهای نرسد که دشمن از آن سوءاستفاده کند.
بیگی افزود: در روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده است " الْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ کَالْبُنْیَانِ یَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا"، مؤمن نسبت به مؤمن، مانند ساختمانی است که اجزای آن یکدیگر را استحکام میبخشند.
وی تصریح کرد: این روایت به ما میآموزد که در بحرانها نباید هرفرد فقط به فکر خود باشد مردم باید پشتیبان یکدیگر باشند، مسئولان باید در کنار مردم قرار بگیرند و افراد توانمند باید به یاری آسیبدیدگان، خانوادههای داغدار، نیروهای امدادی و اقشار نیازمند بشتابند.
این کارشناس مذهبی تأکید کرد: البته مهربانی پیامبر(ص) به معنای بیتفاوتی در برابر دشمن و ظلم نبود، سیره پیامبر میان دو موضوع تفاوت قائل است، در داخل جامعه، اصل بر رحمت، اصلاح، مدارا و حفظ کرامت است، اما در برابر تجاوز، ظلم و تهدید، اصل بر هوشیاری، عزت و مقاومت است.
وی ادامه داد: در شرایط جنگی، مهربانی میتواند در قالبهای مختلفی ظهور پیدا کند، کمک به خانوادههای آسیبدیده، حفظ آرامش روانی جامعه، پرهیز از شایعهپراکنی، حمایت از کودکان و سالمندان، رعایت حال مردم، کمکرسانی به نیازمندان و خودداری از احتکار و سوءاستفاده اقتصادی. این رفتارها مصداق عملی رحمت نبوی است.
چگونه از سیره پیامبر(ص) پیروی کنیم؟
بیگی در خصوص اینکه امروز چگونه میتوان از سیره پیامبر(ص) پیروی کرد، گفت: پیروی از سیره پیامبر اکرم(ص) باید در شرایط امروز از حالت کلی و شعاری خارج شود و به رفتارهای مشخص اجتماعی تبدیل شود، در وضعیت جنگی و بحرانی، پیروی از پیامبر(ص) یعنی هرکس متناسب با توان و مسئولیت خود، برای حفظ ایمان، آرامش، وحدت، امنیت و عزت جامعه تلاش کند.
وی عنوان کرد: نخستین وظیفه مردم، حفظ آرامش و هوشیاری است، در شرایط جنگی، شایعه، اخبار جعلی، بزرگنمایی مشکلات و انتشار مطالب تأییدنشده میتواند به اندازه یک آسیب جدی، روحیه جامعه را تضعیف کند، سیره پیامبر(ص) به ما میآموزد که خبر را باید با دقت، امانت و مسئولیت منتقل کرد و نباید با سخنان نسنجیده، نگرانی مردم را افزایش داد.
این کارشناس مذهبی ادامه داد: دومین وظیفه، تقویت وحدت میان مردم و مسئولان است، مردم حق دارند مطالبات و مشکلات خود را مطرح کنند، اما مسئولان نیز باید با صداقت، شفافیت و حضور میدانی، اعتماد عمومی را تقویت کنند، وحدت واقعی زمانی شکل میگیرد که مردم احساس کنند مسئولان در کنار آنان هستند و مسئولان نیز از همراهی و مشارکت مردم بهره ببرند.
وی تصریح کرد: سومین وظیفه، مقاومت در برابر ظلم و سلطهطلبی است، مقاومت فقط در میدان نظامی معنا ندارد، بلکه در عرصههای فرهنگی، اقتصادی، علمی، رسانهای و اخلاقی نیز مطرح است، دانشآموزی که با تلاش علمی آینده کشور را میسازد، کارگری که با وجدان کار میکند، پزشکی که در بحران به مردم خدمت میکند، خبرنگاری که حقیقت را مسئولانه منتقل میکند و خانوادهای که روحیه امید و ایمان را حفظ میکند، هرکدام در جبهه مقاومت اجتماعی نقش دارند.
بیگی با اشاره به آیه ۱۳۹ سوره آلعمران، گفت: خداوند متعال میفرماید "وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ" سست نشوید و اندوهگین نباشید، اگر مؤمن باشید، شما برترید، این آیه به معنای نادیده گرفتن مشکلات نیست، بلکه دعوت به حفظ روحیه، امید و ایستادگی است، جامعهای که ایمان و امید خود را از دست بدهد، حتی با امکانات فراوان نیز آسیبپذیر خواهد بود، اما جامعهای که متحد، مؤمن و مسئولیتپذیر باشد، میتواند از دشوارترین شرایط عبور کند.
این کارشناس مذهبی با بیان اینکه چهارمین وظیفه را کمک به مردم و رعایت اخلاق در بحران است، گفت: در شرایط جنگی نباید کسی از نیاز مردم سوءاستفاده کند احتکار، گرانفروشی، شایعهسازی، بیتوجهی به آسیبدیدگان و بهرهبرداری شخصی از رنج عمومی با سیره پیامبر(ص) سازگار نیست، پیامبر اکرم(ص) جامعه را به تعاون و همدلی دعوت کردند و قرآن کریم میفرماید وَتَعَاوَنُوا عَلَی الْبِرِّ وَالتَّقْوَی وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَی الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ در نیکی و تقوا با یکدیگر همکاری کنید و در گناه و تجاوز همکاری نکنید.
وی ادامه داد: پنجمین وظیفه، حفظ اخلاق در گفتوگوهای اجتماعی است، حتی در شرایط بحرانی نیز نباید توهین، تهمت، تحقیر و دوقطبیسازی جای گفتوگوی منطقی را بگیرد، دشمن ممکن است تلاش کند مردم را در برابر یکدیگر قرار دهد، بنابراین هر سخنی که موجب ناامیدی، تفرقه و بیاعتمادی عمومی شود، باید با دقت و مسئولیت بیشتری بیان شود.
بیگی خاطرنشان کرد: در نهایت، نصرت الهی با اتحاد، صبر و عمل صالح پیوند دارد، خداوند میفرماید "نْ یَنْصُرْکُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَکُمْ وَإِنْ یَخْذُلْکُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِی یَنْصُرُکُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَعَلَی اللَّهِ فَلْیَتَوَکَّلِ الْمُؤْمِنُونَ، اگر خدا شما را یاری کند، هیچکس بر شما غلبه نخواهد کرد و اگر شما را واگذارد، پس از او چه کسی میتواند یاریتان کند؟ مؤمنان باید تنها بر خدا توکل کنند.
وی گفت: بنابراین، پیروی امروز از پیامبر اکرم(ص) به معنای توکل بر خدا، حفظ وحدت، حمایت از مردم، همکاری با مسئولان خدمتگزار، مقاومت در برابر ظلم و سلطه، مراقبت از جبهه رسانهای و تقویت امید در جامعه است، هرکس در جایگاه خود برای حفظ آرامش، عزت و انسجام جامعه تلاش کند، در مسیر سیره پیامبر(ص) گام برداشته است.
بیگی تأکید کرد: اگر بخواهیم پیام سیره پیامبر اکرم(ص) را برای شرایط امروز در یک جمعبندی بیان کنیم، باید بگوییم پیامبر به ما آموختند که جامعه مؤمن، جامعهای متحد، اخلاقی، مسئولیتپذیر و مقاوم است، مردم و مسئولان باید در کنار یکدیگر باشند، اختلافات را با گفتوگو و انصاف مدیریت کنند، در برابر ظلم و تجاوز ایستادگی کنند و در داخل جامعه، رحمت، مهربانی و حمایت از یکدیگر را گسترش دهند.
وی خاطرنشان کرد: نصرت الهی نیز زمانی تحقق پیدا میکند که ایمان، صبر، اتحاد و عمل در کنار یکدیگر قرار بگیرند، امروز دفاع از سیره پیامبر فقط با سخن گفتن و برگزاری مراسم انجام نمیشود، بلکه با صداقت، خدمت، حفظ وحدت، رعایت حقوق مردم، مقابله با شایعه و تفرقه و ایستادگی عزتمندانه در برابر ظلم و سلطهطلبی محقق میشود.
انتهای پیام
