باقر مختاری در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه ائمه معصومین(ع) در طول ۲۵۰ سال حضور خود، الگوی رفتاری و عملی برای جامعه اسلامی ارائه کردهاند، اظهار کرد: مهمترین ویژگی ائمه(ع) این است که در انتخابهای مختلف، همواره بهترین تصمیم را متناسب با شرایط زمان، مکان و موقعیت اتخاذ کردهاند.
این عضو هیاتعلمی دانشگاه شهرکرد با بیان اینکه در سیره ائمه معصومین(ع) هیچ تفاوتی از نظر مقام امامت وجود ندارد، گفت: نمیتوان گفت یکی از ائمه(ع) از امام دیگر، امامتر است، بلکه همه آن بزرگواران در جایگاه امامت قرار دارند و هر کدام متناسب با شرایط دوران خود، بهترین اقدام را انجام دادهاند.
وی افزود: گاهی زمان قیام بوده و امام قیام کرده است، گاهی شرایط، صلح اقتضا کرده و امام صلح کرده و در برههای نیز فعالیت علمی یا اجتماعی در اولویت قرار گرفته است، این تفاوت در عملکرد ائمه(ع) به معنای تفاوت در شخصیت یا مقام آنان نیست، بلکه نشاندهنده درک صحیح شرایط و انتخاب بهترین اقدام متناسب با زمان و مکان است.
وی با اشاره به شرایط دوران امامت امام رضا(ع)، افزود: موقعیت امام رضا(ع) از شرایط بسیار خاص دوران ائمه(ع) است، چرا که اکثر دوران امامت ایشان با خلافت هارونالرشید و در سالهای پایانی با خلافت مأمون همزمان بود و هر یک از این خلفا شرایط سیاسی و اجتماعی ویژهای را برای امام رضا(ع) رقم زدند.
مختاری تصریح کرد: برای شناخت درست سیره امام رضا(ع)، باید شرایط سیاسی و اجتماعی دوران ایشان و نوع مواجهه این امام همام با حاکمان وقت را مورد توجه قرار داد، زیرا رفتار امام(ع) در هر مقطع، متناسب با شرایطی بود که در آن قرار داشت.
وی با بیان اینکه ائمه معصومین(ع) تنها به مسائل سیاسی و اجتماعی توجه نداشتند، ادامه داد: اتفاقاً نارضایتیهایی که نسبت به برخی جریانهای سیاسی و اجتماعی وجود داشت، موجب شد دشمنان در برابر ائمه(ع) قرار بگیرند و آنان را به شهادت برسانند.
این عضو هیاتعلمی دانشگاه شهرکرد با اشاره به شرایط دوران امامت امام رضا(ع) ادامه داد: یکی از ویژگیهای برجسته دوران امامت امام رضا(ع)، همزمانی آن با دورهای است که خلافت عباسی در اوج اقتدار خود قرار داشت و تقریباً تمامی مخالفان و دشمنان خود را سرکوب کرده بود، از سوی دیگر، عباسیان به دلیل شعارهای اولیهای که درباره ارتباط با خاندان پیامبر(ص) مطرح میکردند، در میان مردم نیز از محبوبیت عمومی برخوردار بودند، اما در پشت این ظاهر زیبا، ظلمها، جنایتها و رفتارهای نادرستی وجود داشت که چهره واقعی آنان را نشان میداد.
وی در ادامه با اشاره به مواجهه امام رضا(ع) با خلفای عباسی، بیان کرد: امام رضا(ع) در دوران هارونالرشید و مأمون با شرایط متفاوتی مواجه بود، هارون شخصیتی متفاوت داشت و دوران او نیز با درگیریهای سیاسی و جنگ میان امین و مأمون همراه شد و چون برای رسیدن به قدرت، درگیریهای خود را داشتند امام رضا(ع) کمتر مورد آزار و اذیت قرار گرفت و در این دوره با استفاده از ظرفیتهای موجود، به تبلیغ دین و گسترش فرهنگ تشیع توجه ویژه داشت.
مختاری تصریح کرد: در دوران مأمون نیز که سالهای پایانی عمر امام رضا(ع) را شامل میشود، امام(ع) تلاش کرد از ابزارهایی که در اختیار داشت برای مقابله با جبهه ناحق استفاده کند و اجازه ندهد رفتار و اقدامات حکومت مأمون به تأیید جریان حق تبدیل شود، چراکه مأمون برخلاف برخی خلفای پیشین، ظاهر علمی و فرهنگی داشت و همین مسئله شرایط مواجهه با او را پیچیدهتر میکرد، اما امام رضا(ع) هیچگاه سخنی که به معنای تأیید مأمون باشد بر زبان نیاورد و در نهایت نیز نقشههای مأمون در بهرهبرداری از جایگاه امام(ع) با شکست مواجه شد.
وی خاطرنشان کرد: امروز نیز میتوان با شناخت نقشههای دشمن و استفاده درست از ظرفیتهای موجود، در برابر جریانهای ناحق ایستادگی کرد و نقشه دشمن را به شکست رساند.
این عضو هیاتعلمی دانشگاه شهرکرد در ادامه با اشاره به ابعاد اجتماعی سیره امام رضا(ع)، گفت: در کنار جنبههای سیاسی زندگی امام رضا(ع)، توجه به زندگی اجتماعی ایشان نیز اهمیت بسیاری دارد، توصیههایی که از امام رضا(ع) نقل شده، نشان میدهد که ارتباط با مردم و حضور در میان آنان مورد توجه جدی ایشان بوده است.
وی افزود: برای نمونه، در روایتی آمده است که امام رضا(ع) به امام جواد(ع) توصیه میکند در جایی حضور داشته باشد که مردم بتوانند به او مراجعه کنند و نیازهای خود را مطرح کنن، این موضوع نشان میدهد که در سیره اهلبیت(ع)، ارتباط با مردم، احترام به آنان و حضور اجتماعی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
مختاری در ادامه با بیان اینکه سیره اهلبیت(ع) را میتوان در ابعاد سیاسی، اجتماعی و فردی مورد بررسی قرار داد، توضیح داد: در کنار سیره سیاسی و اجتماعی، زندگی فردی اهلبیت(ع) نیز درسهای فراوانی برای ما دارد، از جمله نحوه برخورد آنان با برادران، خانواده، همسر و فرزندان و شیوه تربیت فرزند که هر یک نیازمند بررسی و توجه جدی است.
وی در پاسخ به پرسشی درباره مهمترین پیام امام رضا(ع) برای نسل جوان امروز، گفت: در هر سه بُعد سیاسی، اجتماعی و فردی زندگی اهلبیت(ع)، پیامها و نکات ارزشمندی برای نسل امروز وجود دارد، اما شاید بتوان گفت یکی از مهمترین پیامها، دعوت به باهم بودن، تقویت ارتباط میان افراد و شکل دادن به تعامل صحیح و سازنده با یکدیگر است، همچنین در کنار همه این مسائل، تقوا و پرهیزکاری از مهمترین آموزههایی است که باید مورد توجه قرار گیرد و جامعه شیعه برای رسیدن به شرایط مطلوب، بیش از هر چیز به این ویژگیها نیاز دارد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره مفهوم «رأفت رضوی» و جلوه آن در رفتار امروز جامعه، اظهار کرد: رأفت به معنای مهربانی است و همه اهلبیت(ع) دارای صفت مهربانی هستند، اما گاهی یک ویژگی در سیره برخی از ائمه(ع) جلوه و نمود بیشتری پیدا میکند، در مورد امام رضا(ع) تعبیر «امام رئوف» بیشتر به کار برده شده است، یعنی امامی که مهربانی و رأفت در وجود ایشان جلوه ویژهای دارد.
مختاری ادامه داد: امام رضا(ع) نسبت به مردم، شیعیان و حتی کسانی که با ایشان ارتباط داشتند، جلوههای مختلفی از مهربانی و پناهدادن را نشان میدادند و همین ویژگی سبب شده است که عنوان «امام رئوف» در مورد ایشان برجسته شود.
وی خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم امروز از «رأفت رضوی» سخن بگوییم، باید تلاش کنیم این ویژگی را در رفتار اجتماعی خود نیز جاری کنیم و مهربانی، دستگیری و پناهدادن به دیگران را به بخشی از سبک زندگی خود تبدیل کنیم، همچنین رحمت امام رضا(ع) تنها شامل دوستان و شیعیان ایشان نمیشد، بلکه حتی دشمنان حضرت را نیز دربر میگرفت، زیرا در برخی نقلها آمده است که مأمون از امام رضا(ع) درخواست دعا داشته و دعای حضرت درباره او مستجاب شده است، بنابراین حتی در مواجهه با دشمنان نیز جلوههایی از رحمت و مهربانی امام رضا(ع) مشاهده میشود.
این عضو هیاتعلمی دانشگاه شهرکرد با اشاره به علت پذیرش ولایتعهدی از سوی امام رضا(ع) با وجود آگاهی ایشان از خطرات سیاسی مأمون، گفت: مأمون از پیشنهاد ولایتعهدی اهداف متعددی داشت و میتوان چند هدف مشخص را برای این اقدام برشمرد، اما امام رضا(ع) با پذیرش ولایتعهدی و مهمتر از آن، با نوع کنشگری و رفتاری که پس از آن در پیش گرفت، تمام اهداف مأمون را باطل کرد.
وی با تأکید بر اینکه پذیرش ولایتعهدی از سوی امام رضا(ع) انتخابی آزادانه نبود، تصریح کرد: حقیقت این است که امام رضا(ع) مجبور به پذیرش ولایتعهدی شد، زیرا به ایشان فشار وارد کردند و عملاً تهدید به قتل مطرح شد، اما مسئله مهم این است که امام رضا(ع) پس از پذیرش ولایتعهدی، از همین موقعیت برای مقابله با نقشههای مأمون استفاده کرد و اجازه نداد اهداف او محقق شود. امام(ع) با رفتار و مواضع خود، مأمون را با چالش جدی مواجه کرد و نقشه او را به نتیجه نرساند.
مختاری همچنین خاطرنشان کرد: عملکرد امام رضا(ع) بهگونهای بود که مأمون در نهایت احساس کرد دیگر نمیتواند از حضور امام(ع) بهرهبرداری سیاسی کند و همین مسئله موجب شد تصمیم به شهادت امام رضا(ع) بگیرد.
انتهای پیام
