با نزدیک شدن به آغاز فصل جدید رقابتهای فوتبال، داوری بار دیگر در کانون توجه فوتبال ایران قرار گرفته است؛ حوزهای که کیفیت عملکرد آن میتواند تأثیر مستقیمی بر روند برگزاری مسابقات و کاهش حواشی داشته باشد. آمادهسازی داوران، تسلط بر آخرین تغییرات قوانین، استفاده مؤثرتر از فناوری کمکداور ویدئویی (VAR) و مدیریت بهتر مسابقات، از مهمترین محورهای مرتبط با داوری در فصل جدید محسوب میشود.
در کنار این موارد، وضعیت داوری ایران در عرصه بینالمللی، سهم استانها از جامعه داوری، ضرورت پشتوانهسازی و توجه به نسل جدید داوران و همچنین شرایط کاری و حرفهای داوران، از موضوعاتی است که در آستانه فصل جدید اهمیت بیشتری پیدا کرده است. مجموعه این مسائل در شرایطی مطرح میشود که فوتبال ایران برای ارتقای سطح داوری خود نیازمند برنامهریزی مستمر، آموزش هدفمند و ایجاد مسیر مشخص برای پرورش داوران آینده است.
آمادگی داوران باید در زمین مسابقه سنجیده شود
مسعود مرادی، پیشکسوت، کارشناس و ناظر داوری فوتبال کشورمان درباره شرایط داوری در فصل جدید لیگ برتر فوتبال به ایسنا میگوید: درباره آموزشهایی که برای داوران برگزار شده است، بهدلیل اینکه در کلاسهای تدریس لیگ حضور نداشتم، اطلاع دقیقی از محتوای آموزشها، موارد مطرحشده و مطالبی که از داوران خواسته شده است، ندارم. همچنین نمیدانم چه تغییراتی در قوانین بازیها ایجاد شده و چه آموزشهایی در این زمینه ارائه شده است.
وی میافزاید: با این حال، در جام جهانی شاهد برخی تغییرات جدید در قوانین بودیم که خوشبختانه مردم نیز آنها را مشاهده کردند؛ ازجمله تغییراتی در زمان تعویض، زمان اجرای پرتاب و همچنین مواردی که در خصوص دخالت داور در شرایط خاص مطرح شده است. این موارد جدید هستند و باید دید آموزشهای لازم درباره آنها تا چه اندازه به داوران منتقل شده است.
پیشکسوت داوری فوتبال ایران بیان میکند: یکی از نکاتی که سال گذشته در لیگ برتر آن را بهعنوان یک ضعف میدیدم، زمان زیادی بود که داوران برای بررسی صحنهها در کنار زمین صرف میکردند. امیدوارم امسال با افزایش تعداد دوربینها و ارتقای کیفیت تصاویر، زمان بررسی صحنهها توسط سامانه کمکداور ویدئویی کاهش پیدا کند.
مرادی ادامه میدهد: سال گذشته مواردی داشتیم که بررسی یکصحنه حتی ۱۰ دقیقه به طول انجامید که طبیعتاً توقف طولانی مسابقه را به دنبال دارد. در مقابل، در جام جهانی دیدیم که بررسی صحنهها در کنار زمین با سرعت بسیار بیشتری انجام میشد. امیدوارم در کلاسهای آموزشی و هماهنگیهایی که برای داوران برگزار شده است، این موضوع نیز مورد توجه قرار گرفته باشد تا توقفهای مسابقات کاهش پیدا کند و سرعت بازی افزایش یابد.
وی میگوید: درباره اینکه عملکرد داوران در فصل جدید نسبت به سال گذشته تا چه اندازه بهتر خواهد شد، معتقدم با توجه به آموزشها و آمادگیهایی که ایجاد شده است، میتوان انتظار بهبود داشت، اما واقعیت این است که همیشه در بحث داوری حتی با وجود استفاده از فناوری کمکداور ویدئویی، ضعفها و حواشی وجود داشته است.
این پیشکسوت داوری یادآور میشود: فوتبال و داوری کشور ما در پرونده مس رفسنجان با یک ترک بسیار سنگین مواجه شد و این موضوع قطعاً روی داوری کشور نیز اثر گذاشت. امیدوارم از این پس داوری ما به سمتی حرکت کند که ذهنیت منفی نسبت به داوری وجود نداشته باشد و داوران با آمادگی جسمانی مناسب، اشراف کامل بر قوانین جدید، مدیریت مطلوب، برخورد مناسب با بازیکنان، احترام متقابل میان داور و بازیکن و بدون فشارهای جانبی از سوی تیمها، مدیران و مسئولان فوتبال، مسابقات را قضاوت کنند.
برای داشتن داوران تراز اول آسیا راه سختی در پیش داریم
مرادی در پاسخ به این پرسش که وضعیت داوری ایران در عرصه بینالمللی تا چه اندازه میتواند تحت تأثیر شرایط داوری داخلی قرار گیرد؟ اظهار میکند: اجازه بدهید بدون تعارف بگویم که با تمام احترامی که برای داوران کشورم قائلم، برای رسیدن به مدارج بالای جهانی، حتی در سطح آسیا نیز راه سختی در پیش داریم. دوستان ما در عرصه بینالمللی مشغول داوری هستند، اما اینکه چه مسابقاتی به داوران ایرانی سپرده شود، نیازمند آن است که هم فدراسیون فوتبال حمایت بیشتری از داوران داشته باشد و هم خود داوران توانمندی بیشتری را در عرصه بینالمللی نشان دهند. در غیر این صورت، به این زودیها نمیتوانیم در سطح آسیا داوران تراز اول داشته باشیم.
وی در رابطه با دوره آموزشی داوران نیز ادامه میدهد: تا جایی که اطلاع دارم، بخش قابل توجهی از آموزشهای این دوره به موضوع VAR اختصاص داشت. در این بخش، یکی از داوران به عنوان داور اصلی پشت سیستم قرار میگرفت و دو کمکداور نیز در کنار وی حضور داشتند و درباره صحنههای مختلف، پرسشهایی مطرح میشد و صحنهها مورد بررسی قرار میگرفت.
این کارشناس داوری میافزاید: در کلاس اصفهان نیز داوران آمادگیهای لازم را کسب کردند و تمرینات عملی خود را انجام دادند. آزمونهای VAR، آمادگی جسمانی و دانشافزایی نیز برگزار شد، اما عصاره تمام این آموزشها و آزمونها باید در زمین مسابقه و طی همان ۹۰ دقیقه مشخص شود. در آنجا است که میتوان فهمید این کلاسها تا چه اندازه توانستهاند به بهبود سطح داوری کمک کنند.
مرادی خاطرنشان میکند: آنچه شنیدهام این است که کمیته داوران اعلام کرده آموزشهای برگزارشده حتی از کلاسهای آموزشی آسیا نیز فراتر بوده است. اگر چنین موضوعی صحت داشته باشد، باید در ادامه شاهد قضاوتهای خوب و باکیفیت از سوی داوران باشیم.
قبولی در تست آمادگی جسمانی، پایان کار نیست
وی درباره ارزیابی آمادگی جسمانی داوران و پاسخ به این پرسش که ادعا شد بهغیر از یک الی دو نفر، سایر داوران در آموزشهای پیشفرض و بهویژه آزمون آمادگی جسمانی موفق بودهاند و مشکلی نداشتهاند و همچنین اعلام شده که داوران تمرینات لازم را انجام داده و از آمادگی برخوردار بودهاند و آیا حقیقت دارد؟ میگوید: اینکه داوران در آزمون آمادگی جسمانی عملکرد خوبی داشته باشند، میتواند به معنای آمادگی کامل آنها برای ورود به مسابقات باشد، اما نکته مهم این است که آیا میتوانند همین آمادگی را در زمین مسابقه نیز به نمایش بگذارند یا خیر. این همان نقطهای است که باید داور را ارزیابی کنیم.
این ناظر داوری ادامه میدهد: آزمون آمادگی جسمانی در واقع یک آزمون ورودی برای مسابقات است. باید در طول برگزاری مسابقات بررسی کنیم که داوران نسبت به سال گذشته چند درصد از نظر آمادگی جسمانی پیشرفت کردهاند. این موضوع نشان میدهد آزمونی که برگزار شده و آمادگیای که داوران در آن به نمایش گذاشتهاند، تا چه اندازه واقعی و مؤثر بوده است.
افزایش تعداد تیمها؛ هزینههای فوتبال ایران را بیشتر میکند
مرادی درباره افزایش تعداد تیمهای حاضر در لیگ برتر نیز اظهار میکند: اگر تعداد تیمها افزایش پیدا کند، طبیعتاً تعداد مسابقات نیز بیشتر خواهد شد و از این نظر نمیتوان ایرادی گرفت. در جام جهانی نیز شاهد افزایش تعداد تیمها بودیم و در دوره گذشته ۴۸ تیم حضور داشتند و احتمال دارد در دورههای بعد نیز تعداد تیمهای حاضر افزایش پیدا کند.
وی یادآور میشود: فیفا به سمت افزایش کمیت و حضور تیمهای بیشتر حرکت میکند که البته در آنجا بحثهای تجاری، تبلیغاتی و اقتصادی نیز مطرح است، اما فوتبالمان درآمدزا نیست و بیشتر هزینهبر است. با افزایش تعداد تیمها، طبیعتاً هزینهها نیز افزایش پیدا میکند و شرایط سختافزاری و نرمافزاری فوتبال کشور ما نیز باید متناسب با این افزایش توسعه پیدا کند.
پیشکسوت داوری فوتبال ایران ادامه میدهد: من در تشکیلات فوتبال کشور مسئولیتی ندارم و بهعنوان ناظر مسابقات، آنچه را میبینم بیان میکنم، اما همواره اعتقاد داشتهام که باید از کشورهای پیشرفته آسیایی مانند کره جنوبی، ژاپن و کشورهای عربی حوزه خلیجفارس ازجمله عربستان و قطر الگوبرداری کنیم. این کشورها از ظرفیت دپارتمانهای داوری اروپایی استفاده میکنند، داوران خارجی را به کار میگیرند و از برنامههای آموزشی آنها بهره میبرند.
مرادی میگوید: ما نیز باید از این تجربهها برای ارتقای ساختار داوری کشور خود استفاده کنیم تا از مسیر پیشرفت داوری در آسیا عقب نمانیم. برای داوری اصفهان نیز باید تناسب میان سطح فوتبال و تعداد داوران وجود داشته باشد.
وی درباره حضور نداشتن خود در دوره آموزشی داوران در اصفهان تأکید میکند: در این کلاس از من دعوتی برای حضور صورت نگرفت. البته منظورم کلاس نظارت نیست؛ کلاس آموزشی داخلی داوران بود. ناظرانی که در عرصه بینالمللی نظارت میکنند، علاوهبر من، آقای ترکی، آقای سخندان و آقای کامرانیفر، بهدلیل فعالیت در سطح بینالمللی در کلاسهای داخلی داوران شرکت نمیکنند.
این کارشناس داوری در ادامه درباره وضعیت داوری اصفهان اظهار میکند: اصفهان یکی از قطبهای فوتبال کشور است و طبیعی است استانی که از ظرفیت بالایی در فوتبال برخوردار است، در بخش داوری نیز باید در سطح بالایی قرار داشته باشد. بنابراین دور از ذهن نیست که اصفهان تعداد بیشتری داور داشته باشد.
مرادی میافزاید: در همین کشور استانهایی وجود دارند که از نظر فوتبال در سطح بالایی قرار ندارند، اما تعداد داوران آنها از استانهایی که فوتبال قدرتمندی دارند بیشتر است. من نمیخواهم نام استانی را مطرح کنم، اما باید تناسبی میان سطح فوتبال یک استان و تعداد داوران آن وجود داشته باشد.
وی ادامه میدهد: استانهایی مانند خوزستان، تهران و اصفهان که فوتبال قدرتمندی دارند، بهطور طبیعی باید در بخش داوری نیز جایگاه مناسبی داشته باشند. البته درباره سیاست کمیته داوران ایرادی مطرح نمیکنم؛ این کمیته بر اساس چارچوب و چارت مشخصی تصمیمگیری میکند، اما لازم است این موضوع نیز مورد توجه قرار گیرد.
توسعه داوری با برگزاری دورههای مقطعی محقق نمیشود
این کارشناس داوری با تأکید بر ضرورت برنامهریزی بلندمدت برای داوری کشور میگوید: نباید داوری ما به سمتی برود که هر سال یک کلاس برگزار کنیم، یک دوره آموزشی داشته باشیم، چند مسابقه برگزار کنیم و دوباره همین روند را تکرار کنیم. برای آینده داوری کشور باید برنامهریزی قوی و مستمر داشته باشیم.
مرادی میافزاید: اگر قرار است داوری کشورمان در سطح آسیا رشد کند، باید از آکادمیهای داوری آسیا و برنامههای پرورش داوران جوان استفاده کنیم. باید داوران جوانی که وارد این مسیر میشوند شناسایی و بهترینها انتخاب شوند تا در آینده بتوانیم آنها را جایگزین داوران بینالمللی فعلی کنیم.
داوران باید با آمادگی، قاطعیت و سعهصدر بیشتری قضاوت کنند
وی ادامه میدهد: امیدوارم داوران در فصل جدید با دقت و آمادگی بیشتر، برخورد مناسبتر با بازیکنان، سعهصدر بیشتر و در عین حال قاطعیت بالاتر قضاوت کنند. ما داوران در مقابل تیمها نیستیم و تیمها نیز نباید خودشان را در مقابل داوران ببینند. باید بپذیریم که همه در یک مسیر و برای اعتلای داوری و فوتبال کشور فعالیت میکنیم.
این پیشکسوت داوری یادآور میشود: ناظر، مدرس، داور و مسئولان داوری باید دست به دست هم بدهند تا بتوانیم در چند سال آینده شرایط بهتری برای داوری کشور ایجاد کنیم. به اعتقاد من، اگر از همین امروز به فکر نباشیم، طی چند سال آینده داوری ما از وجود داوران تراز اول خالی خواهد شد.
مرادی خاطرنشان میکند: باید از همین حالا استعدادها را برای چند سال آینده شناسایی کنیم. چرا نباید برای یکی، دو دوره بعد از همین امروز برنامهریزی کنیم تا شاهد حضور قدرتمند داوران ایرانی در جام ملتهای آسیا و جام جهانی باشیم؟ این کار زمان میبرد و نمیتوان انتظار داشت یکشبه اتفاق بیفتد، اما استارت آن باید از امروز زده شود.
نباید داوران را با حجم بالای مسابقات فرسوده کنیم
وی درباره وضعیت دستمزد داوران نیز توضیح میدهد: دستمزد داوران نسبت به گذشته تا حدودی بهتر شده است و این موضوع میتواند تأثیر مثبتی بر عملکرد آنها داشته باشد، اما نباید داوران را فرسوده کنیم. نمیتوانیم داور را امروز در یک مسابقه به کار بگیریم، دو روز بعد وی را سوار خودرو کنیم و به شهر دیگری بفرستیم تا در آنجا نیز یک مسابقه یا دیدار مربوط به VAR را پوشش دهد و انتظار داشته باشیم کیفیت داوری حفظ شود.
این کارشناس داوری اضافه میکند: داور باید فرصت ریکاوری و استراحت داشته باشد و برنامهریزی منظم برای او در نظر گرفته شود. در کنار رسیدگی به شرایط حرفهای و شغلی داور، باید شرایطی فراهم شود که وی بتواند در کنار خانواده خود نیز حضور داشته باشد. حفظ تعادل میان فعالیت حرفهای و زندگی شخصی داور، در نهایت به ارتقای کیفیت قضاوت او کمک خواهد کرد.
امیدوارم فصل جدید بدون حواشی و توقفهای طولانی داوری برگزار شود
مرادی در پایان میگوید: تنها آرزوی من این است که فصل جدید مسابقات به سلامت و بهخوبی برگزار شود و شاهد توقفهای زیاد در مسابقات به دلیل مسائل داوری نباشیم. من بهعنوان ناظر، خودم را در تقابل با داوران نمیدانم. زمانی که برای نظارت مسابقه میروم، نکاتی را مشاهده میکنم که میتواند به داوران برای قضاوت بهتر کمک کند و همان موارد را در اختیار آنها قرار میدهیم تا عملکرد بهتری داشته باشند.
به گزارش ایسنا، داوری فوتبال ایران در فصل جدید با مجموعهای از مطالبات و چالشها روبهروست؛ از ضرورت ارتقای سطح فنی و جسمانی داوران و استفاده مطلوبتر از فناوری VAR در تمام بازیها گرفته تا توجه به پشتوانهسازی و فراهم کردن شرایط مناسب برای رشد نسل جدید داوری. مدیریت صحیح این موارد میتواند به کاهش حواشی، افزایش کیفیت قضاوتها و شکلگیری فضای حرفهایتر در مسابقات فوتبال کشور کمک کند.
انتهای پیام
