در سالهای اخیر، صنایع کوچک و متوسط به یکی از بخشهای مهم اشتغال و تولید تبدیل شدهاند؛ واحدهایی که اگرچه در مقایسه با صنایع بزرگ سرمایه و امکانات محدودتری دارند، اما سهم قابل توجهی در ایجاد اشتغال، تأمین نیاز بازار و تکمیل زنجیره تولید ایفا میکنند. با این حال، بررسی میدانی وضعیت برخی واحدهای تولیدی در شهرک صنعتی پایتخت نشان میدهد تداوم فعالیت این واحدها بیش از گذشته به حل مسائل زیرساختی و کاهش موانع تولید وابسته شده است.
همزمان با هفته حمایت از صنایع کوچک و روز خبرنگار، تور رسانهای خبرنگاران حوزه صنعت در شهرک صنعتی پایتخت روز شنبه ۲۴ مرداد برگزار شد و اصحاب رسانه با حضور در چند واحد تولیدی، از نزدیک در جریان روند تولید، ظرفیتهای موجود و مشکلات صنعتگران قرار گرفتند.
یکی از واحدهای مورد بازدید، کارخانهای در حوزه صنایع غذایی بود که انواع محصولات کنسروی از جمله تن ماهی، ذرت، بادمجان و محصولات ترکیبی را تولید میکند. مدیران این واحد گفت: با وجود مشکلات تأمین مواد اولیه تلاش شده است خط تولید متوقف نشود و ظرفیت تولید تن ماهی به حدود ۲۰ تن در روز برسد.
نماینده مدیرعامل این واحد تولیدی با اشاره به مشکلات تأمین ماهی اظهار کرد: ماده اولیه اصلی تن ماهی از جنوب کشور تأمین میشود و در مقاطعی به دلیل شرایط صید و محدودیتهای ایجادشده، تأمین ماهی با دشواری همراه شد و تولید روزانه تا حدود هفت تن کاهش یافت، اما با رایزنی و استفاده از ظرفیت تأمینکنندگان، تولید مجدداً افزایش پیدا کرد.
وی تأمین روغن، قوطی و درب را از دیگر مشکلات این واحد دانست و گفت: قیمت برخی مواد اولیه به شکل چشمگیری افزایش یافته است؛ بهگونهای که قیمت قوطی از حدود هشت هزار تومان به حدود ۲۵ هزار تومان رسیده و ماهی نیز با قیمت حدود ۴۳۰ هزار تومان به ازای هر کیلو خریداری میشود.
افزایش هزینه حملونقل نیز بخش دیگری از فشار بر این واحد تولیدی است که به گفته این فعال صنعتی، هزینه حمل ماهی به حدود هشت تا ۹ هزار تومان به ازای هر کیلو رسیده و انتقال یک محموله ۲۵ تنی، هزینه قابل توجهی را به تولیدکننده تحمیل میکند.
در کنار مواد اولیه، نقدینگی نیز به یکی از مسائل جدی این کارخانه تبدیل شده است. بخش قابل توجهی از مواد اولیه باید به صورت نقدی خریداری شود، در حالی که بخشی از مطالبات با تأخیر وصول میشود و همین مسئله سرمایه در گردش واحد را تحت فشار قرار میدهد.
قطعی برق نیز از دیگر مشکلاتی است که این واحد تولیدی با آن مواجه است. اگرچه کارخانه به ژنراتور مجهز شده، اما تأمین سوخت آن همواره امکانپذیر نیست. در برخی موارد قطعی برق تا دو روز متوالی ادامه داشته و واحد تولیدی ناچار شده است میان تأمین برق سردخانه و خط تولید اولویتبندی کند.
این واحد تولیدی در کنار تلاش برای حفظ ظرفیت فعلی، برنامههایی برای توسعه سردخانه و راهاندازی خطوط جدید تولید از جمله محصولات کنسروی مرغ، خورشت و محصولات شیشهای دارد؛ با این حال، مدیران مجموعه معتقدند تسهیل صدور مجوز، تأمین مواد اولیه، برق، سوخت و سرمایه در گردش میتواند سرعت توسعه را افزایش دهد.
در یکی دیگر از واحدهای مورد بازدید، یک کارخانه تولیدکننده لوازم آشپزخانه و جهیزیه فعالیت میکند؛ واحدی که بخش عمده مواد اولیه خود را از داخل تأمین میکند، اما برای تأمین برخی مواد همچنان به واردات وابسته است.
مدیر این واحد تولیدی اظهار کرد: حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد مواد اولیه از داخل تأمین میشود و حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد مواد اولیه وارداتی است. ورق استیل و برخی اقلام مورد استفاده در تولید از جمله شیشه، از جمله موادی هستند که تأمین آنها به واردات وابسته است.
وی افزود: مشکلات واردات تنها به تأمین ارز محدود نمیشود و مجوزها، حملونقل، بیمه و گمرک نیز در فرآیند واردات اثرگذار هستند. افزایش هزینههای حمل و بیمه نیز باعث شده قیمت تمامشده مواد اولیه افزایش پیدا کند.
قطعی برق نیز در این کارخانه بر روند تولید اثرگذار است. به گفته مدیر واحد، قطعی برق بهطور میانگین حدود دو روز در هفته رخ میدهد و استفاده از موتور دیزل برای جبران این کمبود، هزینههای تولید را افزایش داده است.
با وجود این مشکلات، حدود ۲۰۰ نفر در این مجموعه مشغول فعالیت هستند و مدیر واحد تأکید دارد حفظ نیروی انسانی یکی از اولویتهای اصلی کارخانه است. به گفته وی، این مجموعه ظرفیت اشتغال بسیار بیشتری دارد و در صورت تأمین سرمایه و فراهم شدن شرایط اقتصادی مناسب، امکان توسعه خطوط تولید و افزایش اشتغال وجود خواهد داشت.
این واحد همچنین در سالهای گذشته بخشی از محصولات خود را به بازارهای خارجی صادر کرده است، اما مشکلات اقتصادی، کاهش برخی بازارهای صادراتی و نوسانات نرخ ارز، صادرات را نیز با دشواری مواجه کرده است.
در همین حال، یک کارخانه فعال در حوزه فرآوری و بستهبندی ادویهجات نیز از دیگر واحدهای مورد بازدید خبرنگاران بود؛ واحدی که فرآیند تولید آن از واردات و تأمین مواد اولیه تا آسیاب، بستهبندی و عرضه محصول را پوشش میدهد.
مدیر این کارخانه با اشاره به ظرفیت تولید مجموعه اظهار کرد: ظرفیت آسیاب و بستهبندی کارخانه حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ تن در ماه است و میانگین تولید و فروش در شرایط معمول به حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ تن در ماه میرسد.
وی گفت: بخش قابل توجهی از مواد اولیه اصلی ادویهجات از کشورهای مختلف از جمله هند و پاکستان تأمین میشود، در حالی که برخی اقلام مانند نعناع، شوید، مرزه و پونه ظرفیت تولید داخلی دارند و میتوان بخشی از نیاز کشور را از داخل تأمین کرد.
این واحد نیز مانند بسیاری از واحدهای صنعتی با مشکل قطعی برق مواجه بوده است. مدیر کارخانه میگوید برای جلوگیری از توقف تولید، ژنراتور تهیه شده و با اقدامات انجامشده در شهرک صنعتی، میزان قطعی برق نسبت به گذشته کاهش یافته است.
به گفته وی، حدود ۳۶ نفر به صورت مستقیم در این مجموعه فعالیت دارند و مجموع اشتغال مستقیم و غیرمستقیم ایجادشده به حدود ۱۵۰ نفر میرسد.
در کنار مشکلات مربوط به انرژی و مواد اولیه، موضوع حملونقل کارکنان نیز یکی از مطالبات این واحد است. مدیر کارخانه معتقد است ایجاد سرویس حملونقل عمومی، تاکسی یا اتوبوس در محدوده شهرک صنعتی میتواند بخشی از مشکلات تردد نیروی انسانی را کاهش دهد.
این واحد تولیدی بخش عمده محصولات خود را در بازار داخلی عرضه میکند و مدیر آن معتقد است ثبات بازار، تأمین پایدار مواد اولیه و کاهش موانع تولید، مهمترین پیشنیازهای استمرار فعالیت و توسعه واحدهای صنعتی است.
در مجموع، روایت این سه واحد تولیدی نشان میدهد مشکل صنایع کوچک تنها به یک عامل محدود نمیشود؛ از یک سو مواد اولیه با افزایش قیمت و دشواری تأمین مواجه است و از سوی دیگر قطعی برق، هزینه سوخت، حملونقل، نقدینگی، نرخ تسهیلات بانکی، واردات و نوسانات بازار، مجموعهای از موانع را پیش روی تولیدکننده قرار داده است.
در چنین شرایطی، حفظ اشتغال برای بسیاری از واحدها به اندازه افزایش سود اهمیت پیدا کرده است. مدیران این واحدها تأکید دارند حتی در دورههایی که تولید صرفه اقتصادی کمتری دارد، تلاش میکنند خطوط تولید متوقف نشود و نیروی انسانی حفظ شود؛ چراکه توقف یک خط تولید علاوه بر آسیب به سرمایهگذاری، به معنای از دست رفتن اشتغال و خروج بخشی از ظرفیت تولید از چرخه اقتصادی است.
انتهای پیام
