معین تاند در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: اصلاح نژاد دام یکی از مهمترین ابزارهای افزایش بهرهوری، امنیت غذایی و توسعه پایدار دامپروری است. امروزه کشورهای پیشرو در تولید محصولات دامی، بخش عمدهای از پیشرفت خود را مدیون برنامههای اصلاح نژادی علمی و مبتنی بر داده هستند. در این میان، مهمترین پیشنیاز هر برنامه اصلاح نژادی، وجود اطلاعات دقیق، منظم و قابل اعتماد از عملکرد دامها است.
وی ادامه داد: در علم ژنتیک، جملهای شناختهشده وجود دارد که میگوید: «بدون داده، اصلاح نژاد تنها یک حدس است»، بنابراین ارزش ژنتیکی یک دام از روی ظاهر آن قابل تشخیص نیست و تنها با استفاده از رکوردهای دقیق و تحلیلهای آماری و ژنتیکی میتوان حیوانات برتر را شناسایی کرد.
محقق بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات کشاورزی استان قزوین تشریح کرد: رکوردبرداری به معنای ثبت منظم اطلاعات هر دام از بدو تولد تا پایان دوره تولید است. این اطلاعات شامل مشخصات هویتی، شجره، وزن در سنین مختلف، رشد، تولید شیر، تولید گوشت، صفات تولیدمثلی، وضعیت سلامت، بیماریها، طول عمر، مصرف خوراک و سایر ویژگیهای اقتصادی است. زمانی که این دادهها به صورت مستمر جمعآوری شوند، امکان برآورد ارزش اصلاحی (Breeding Value) دامها فراهم میشود و میتوان بهترین حیوانات را برای نسل بعد انتخاب کرد.
وی عنوان کرد: امروزه در کشورهای توسعهیافته، اصلاح نژاد دیگر بر اساس تجربه یا ظاهر دام انجام نمیشود، بلکه بر پایه میلیونها رکورد تولیدی، فنوتیپی و ژنومی استوار است. به همین دلیل، نرخ پیشرفت ژنتیکی در این کشورها بهطور قابل توجهی افزایش یافته و در کنار آن هزینههای تولید نیز کاهش پیدا کرده است.
تاند افزود: متأسفانه یکی از چالشهای اساسی صنعت دامپروری در کشور، نبود یک نظام جامع، استاندارد و یکپارچه برای ثبت اطلاعات دامها است. در بسیاری از واحدهای دامپروری، دادهها یا اصلاً ثبت نمیشوند یا به صورت ناقص، غیرمستمر و غیراستاندارد جمعآوری میشوند. در چنین شرایطی، اجرای برنامههای اصلاح نژادی با دقت بالا امکانپذیر نیست و تصمیمگیریها بیشتر بر پایه تجربه فردی انجام میشود تا شواهد علمی.
وی تصریح کرد: نبود داده تنها مانعی برای اصلاح نژاد نیست، بلکه پیامدهای اقتصادی گستردهای نیز دارد. هنگامی که دامدار نتواند حیوانات برتر را بهدرستی شناسایی کند، بخشی از هزینههای تغذیه، نگهداری و تولید صرف دامهایی میشود که ارزش ژنتیکی پایینی دارند. در نتیجه، سرعت پیشرفت ژنتیکی کاهش یافته و بهرهوری گله در بلندمدت افت میکند.
محقق بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات کشاورزی استان قزوین بیان کرد: از سوی دیگر، دادههای دقیق تنها برای اصلاح نژاد کاربرد ندارند. این اطلاعات امکان مدیریت بهتر گله، کنترل بیماریها، ارزیابی عملکرد، کاهش تلفات، بهبود تغذیه، افزایش راندمان تولید و حتی برنامهریزی اقتصادی را نیز فراهم میکنند. بنابراین، رکوردبرداری تنها یک فعالیت پژوهشی نیست، بلکه یک ابزار مدیریتی برای دامداران محسوب میشود.
وی تصریح کرد: امروزه با پیشرفت فناوری، ثبت اطلاعات نسبت به گذشته بسیار سادهتر شده است. استفاده از نرمافزارهای مدیریت گله، سامانههای تحت وب، اپلیکیشنهای تلفن همراه، پلاکهای الکترونیکی و تجهیزات هوشمند این امکان را فراهم کرده است که اطلاعات دامها با سرعت و دقت بالا ثبت و ذخیره شوند بنابراین، ایجاد زیرساختهای دیجیتال برای جمعآوری دادهها باید یکی از اولویتهای توسعه دامپروری کشور باشد.
تاند مطرح کرد: نکته مهم دیگر، ارزش ملی دادههای دامپروری است. هر رکوردی که در یک واحد دامپروری ثبت میشود، علاوه بر کمک به همان واحد، بخشی از سرمایه اطلاعاتی کشور محسوب میشود. زمانی که این اطلاعات در قالب یک بانک داده ملی تجمیع شوند، امکان اجرای برنامههای اصلاح نژادی در سطح ملی، حفظ ذخایر ژنتیکی، مدیریت تنوع ژنتیکی، کنترل همخونی و افزایش بهرهوری نژادهای بومی نیز فراهم خواهد شد.
وی اظهار کرد: امروزه جهان به سمت اصلاح نژاد ژنومی حرکت کرده است؛ روشی که علاوه بر اطلاعات فنوتیپی، از اطلاعات DNA نیز استفاده میکند، اما حتی در پیشرفتهترین روشهای ژنومی نیز، وجود رکوردهای دقیق عملکردی همچنان ضروری است. به بیان دیگر، ژنوم بدون دادههای فنوتیپی ارزش کاربردی محدودی دارد و این دو مکمل یکدیگر هستند.
محقق بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات کشاورزی استان قزوین توضیح داد: اگر هدف کشور افزایش تولید شیر، گوشت، کاهش هزینههای تولید، حفظ نژادهای بومی، ارتقای امنیت غذایی و رقابت در بازارهای بینالمللی است، باید توسعه نظام رکوردبرداری و مدیریت داده به عنوان یکی از اولویتهای اصلی بخش دامپروری مورد توجه قرار گیرد. سرمایهگذاری در ثبت اطلاعات، هزینه نیست؛ بلکه سرمایهگذاری برای آینده صنعت دامپروری کشور است. دادهها، سرمایهای ماندگار هستند که هر سال ارزش بیشتری پیدا میکنند و پایه تصمیمگیریهای علمی و توسعه پایدار را تشکیل میدهند.
انتهای پیام
