آیتالله لطفالله دژکام امروز یکشنبه ۲۵ مرداد در نخستین همایش ملی «هوش مصنوعی با رویکرد پیشگیری از جرم و آسیبهای اجتماعی؛ فرصتها و چالشها» در شیراز اظهار کرد: اگر حکمرانی اخلاقی را مدنظر داریم، باید بر بخشهایی که به احکام الزامآور تبدیل میشوند تمرکز کنیم؛ چراکه در فرهنگ اسلامی، مسئولیت انسان تنها به پاسخگویی در برابر قانون محدود نمیشود، بلکه در برابر خداوند نیز مسئول است.
وی با اشاره به برخی کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه پیشگیری از جرم افزود: شناسایی الگوهای جرم و آسیب و همچنین شناسایی افراد در معرض ارتکاب جرم از جمله کاربردهای این فناوری است، اما در هر یک از این موارد باید حدود شرعی و قانونی استفاده از دادهها و اطلاعات مشخص باشد.
ضرورت تعیین ضوابط استفاده از اطلاعات افراد
نماینده ولیفقیه در استان فارس و امامجمعه شیراز با اشاره به موضوعاتی مانند تجسس و حریم خصوصی ادامه داد: ممکن است در برخی موارد استفاده از اطلاعات افراد ممنوع باشد، اما در موارد خاص و با رعایت ضوابط قانونی و شرعی، امکان استفاده از این اطلاعات وجود داشته باشد و در چنین شرایطی فقه و حقوق باید حدود این استفاده را مشخص کنند.
آیتالله دژکام تأکید کرد: همانطور که در موضوعاتی مانند شنود، قاضی باید بر اساس ضوابط مشخص تصمیم بگیرد، در استفاده از هوش مصنوعی نیز نمیتوان بدون تعیین حدود و ضوابط اقدام کرد.
وی یکی دیگر از مسائل مهم در حوزه حکمرانی هوش مصنوعی را تعیین مسئولیت در صورت بروز خسارت دانست و گفت: اگر فردی از هوش مصنوعی استفاده کند و در نتیجه این استفاده، به شخص ثالث خسارت جانی یا مالی وارد شود، باید مشخص شود چه کسی ضامن و مسئول این خسارت است.
مسئولیت خسارت؛ متوجه تولیدکننده است یا کاربر؟
نماینده مردم فارس در مجلس خبرگان رهبری با اشاره به بحثهای مطرحشده در نظامهای حقوقی غربی درباره مسئولیت هوش مصنوعی افزود: در برخی مباحث این پرسش مطرح شده که آیا میتوان خود هوش مصنوعی را در آینده بهعنوان یک شخص حقوقی در نظر گرفت و مسئولیت را متوجه آن کرد یا خیر.
آیتالله دژکام با اشاره به دیدگاههای فلسفی مطرحشده درباره امکان رسیدن هوش مصنوعی به سطحی از استقلال عملکرد گفت: اگر روزی هوش مصنوعی به مرحلهای برسد که بتواند بسیاری از اعمال انسان را بهطور مستقل انجام دهد، این پرسش مطرح میشود که آیا میتوان آن را واجد نوعی شخصیت و در نتیجه مسئولیت دانست؛ البته از نظر فناوری هنوز تا رسیدن به چنین مرحلهای فاصله وجود دارد.
وی با اشاره به مفهوم «مباشر» و «سبب» در حقوق تصریح کرد: در شرایط فعلی باید بررسی کنیم که مسئولیت خطای ایجادشده بر عهده تولیدکننده فناوری است یا کاربری که آن را در یک فرآیند مشخص به کار گرفته است.
امامجمعه شیراز افزود: هرچه هوش مصنوعی توضیحپذیرتر باشد و بتواند دلایل تصمیم خود را ارائه کند، نقش کاربر در تصمیمگیری و مسئولیت ناشی از آن نیز اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا کاربر میتواند تصمیم سیستم را بررسی کند و در صورت لزوم آن را نپذیرد یا اصلاح کند.
مباحث فقهی و حقوقی همپای توسعه هوش مصنوعی پیش برود
نماینده ولیفقیه در استان فارس بیان کرد: این موضوعات باید همزمان با توسعه کاربردهای هوش مصنوعی در دستگاههای مختلف مورد بررسی قرار گیرد و هر گامی که برای استفاده از این فناوری برداشته میشود، باید در کنار آن، مباحث فقهی و حقوقی مربوط به همان کاربرد نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت همراهی نظام حقوقی و فقهی با تحولات فناوری گفت: به محض اینکه استفاده از یک فناوری جدید آغاز میشود، مباحث حقوقی و فقهی آن نیز باید همزمان رشد و توسعه پیدا کند.
آیتالله دژکام در پایان ابراز امیدواری کرد: حرکت آغازشده در زمینه توسعه و استفاده صحیح از هوش مصنوعی در کشور ادامه یابد و این فناوری در چارچوب موازین اسلامی، حقوقی و اخلاقی در خدمت جامعه قرار گیرد.
انتهای پیام
