سیبزمینی یکی از محصولات استراتژیک بخش کشاورزی استان همدان به شمار میرود؛ محصولی که نهتنها بخش قابل توجهی از اقتصاد کشاورزی استان به آن وابسته است، بلکه همدان سالهاست به عنوان یکی از قطبهای اصلی تولید سیبزمینی کشور شناخته میشود.
بر اساس آمار اعلامشده از سوی مسئولان جهاد کشاورزی، تولید سالانه سیبزمینی استان به طور میانگین حدود یک میلیون تن است.
اما داستان سیبزمینی همدان تنها به میزان تولید ختم نمیشود؛ چرا که در سالهای اخیر فاصله میان قیمت محصول در مزرعه و قیمت آن در بازار مصرف، چگونگی توزیع، صادرات، نحوه ذخیرهسازی، وضعیت انبارهای سنتی و مدرن، هزینههای تولید و کمبود نسبی صنایع فرآوری، به موضوعات مهمی در زنجیره این محصول تبدیل شده است.
همدان در تولید سیبزمینی نارسایی ندارد
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با اشاره به وضعیت تولید سیبزمینی در استان، سطح زیر کشت این محصول را ۲۰ هزار هکتار برشمرد و اظهار کرد؛ مشکل اصلی فعلی سیبزمینی در استان، کمبود تولید نیست، بلکه به نارسایی در توزیع مربوط میشود.
حمزه خانجانی افشار افزود: استان همدان از نظر تولید سیبزمینی با نارسایی مواجه نیست، گرانی این محصول متأثر از افزایش هزینههای عوامل تولید است.
وی ادامه داد: سطح زیر کشت سیبزمینی بهاره استان ۸۵۰۰ هکتار بوده که از این سطح حدود ۳۵۰ هزار تن محصول تولید میشود.
خانجانی افشار سطح زیر کشت سیبزمینی پاییزه استان را نیز ۱۱ هزار و ۵۰۰ هکتار برشمرد و گفت: تولید سالیانه سیبزمینی همدان به طور میانگین یک میلیون تن بوده که این میزان تولید، اهمیت سیبزمینی همدان را در تأمین بازار کشور نشان میدهد؛ به طوری که همدان در سالهای گذشته نیز به عنوان یکی از مهمترین و حتی نخستین استانهای کشور در تولید این محصول معرفی شده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان در ادامه با اشاره به میزان مصرف این محصول در مرکز استان گفت: مصرف روزانه سیبزمینی شهر همدان حدود ۵۰ تن است.
وی همچنین از وجود ۲۰ هزار تن سیبزمینی برداشتشده و ذخیرهشده در انبارهای استان خبر داد و افزود: در حال حاضر ۱۵۰ هزار تن از سیبزمینی تولیدشده استان در سطح مزارع قرار دارد و هنوز برداشت نشده است.
خانجانیافشار اظهار کرد: افزایش قیمت سیبزمینی در بازار مصرف طی هفتههای اخیر، موضوع عرضه مستقیم این محصول را در استان همدان در دستور کار قرار داده است.
خانجانی افشار با اشاره به اقدامات انجام شده برای تنظیم بازار گفت: طی دو هفته گذشته با همکاری تعاونی سیبزمینیکاران همدان و بهار و با مدیریت معاونت اقتصادی استانداری همدان، سیبزمینی با قیمت مناسب در ۲۲ نقطه شهر در حال عرضه بوده که این طرح تا شهریورماه ادامه خواهد داشت.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان افزود: در این اماکن در حال عرضه سیب زمینی قیمت فعلی این محصول ۵۹ هزار تومان برای مصرف کننده در نظر گرفته شده است.
وی با بیان اینکه در کنار موضوع تولید و بازار، فرآوری سیبزمینی نیز یکی از محورهای مهم این زنجیره است، به ظرفیت صنایع تبدیلی استان همدان اشاره کرد و گفت: ۴۵۰ واحد تبدیلی موجود در استان توان جذب سالیانه پنج میلیون تن محصول خام را دارند و در زمینه فرآوری محصولات کشاورزی مشکلی وجود ندارد اما با این حال استان در زمینه صنایع تبدیلی مربوط به سیبزمینی تا حدودی با کمبود مواجه است.
۵ واحد فرنچ فرایز در حال بهرهبرداری در همدان
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان در همین رابطه از سرمایهگذاری و بهرهبرداری پنج واحد تولید فرنچفرایز خبر داد و گفت: پنج واحد فرنچفرایز با ظرفیت ۱۲۰ هزار تن در آینده نزدیک در حال سرمایهگذاری و بهرهبرداری هستند که راهاندازی این واحدها میتواند بخشی از محصول تولیدی استان را از مسیر خامفروشی خارج کرده و به سمت فرآوری و ایجاد ارزش افزوده بیشتر هدایت کند.
۱۰۷ سردخانه برای محصولات کشاورزی
خانجانی افشار از وجود ۱۰۷ سردخانه محصولات کشاورزی در استان خبر داد و گفت: وجود این سردخانهها موجب شده است تنها پنج درصد از محصولات کشاورزی سردخانهای استان دارای ضایعات باشند، این ظرفیت میتواند در مدیریت بازار سیبزمینی، بهویژه سیبزمینی پاییزه که قابلیت نگهداری طولانیتری دارد، نقش قابل توجهی ایفا کند.
۲۷۹ طرح در حال احداث در حوزه صنایع تبدیلی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان همچنین از وجود ۲۷۹ طرح در حال احداث در حوزه صنایع تبدیلی استان خبر داد و گفت: ظرفیت صنایع تبدیلی استان به حدود ۴۵۰ واحد رسیده و این واحدها توان جذب بیش از پنج میلیون تن محصول خام کشاورزی را دارند.
خانجانی افشار یاد آور شد: این ظرفیت در صورت تکمیل زنجیره فرآوری میتواند به کاهش ضایعات، ایجاد ارزش افزوده، توسعه بازارهای صادراتی و کاهش وابستگی تولیدکنندگان به فروش محصول خام کمک کند.
صادرات سیبزمینی هر ساله با مشکلات متعددی روبهروست
خسرو طالبی رحیق، رئیس کمیسیون صادرات غیرنفتی اتاق بازرگانی استان همدان هم با انتقاد از وضعیت موجود در بازار سیبزمینی، صادرات این محصول را یکی از چالشهای همیشگی این بخش دانست و به ایسنا گفت: صادرات سیبزمینی هر ساله با مشکلات متعددی روبهروست و در سال جاری نیز به تبع سالهای گذشته، به دلیل تصمیمگیریهای اشتباه برخی مسئولان، این مشکلات همچنان وجود دارد.
طالبی با اشاره به شرایط ناشی از تحریمها اظهار کرد: در شرایط فعلی باید حداقل محصولاتی که امکان صادرات دارند و میتوانند برای کشور ارزآوری داشته باشند، اجازه صادرات پیدا کنند و این سؤال مطرح است که چرا اجازه صادرات داده نمیشود؟
رئیس کمیسیون صادرات غیرنفتی اتاق بازرگانی استان همدان با طرح این پرسش که چرا سیبزمینی از کشاورز به قیمت ۱۵ تا ۲۵ هزار تومان خریداری میشود اما در خردهفروشیها با قیمت ۵۰ تا ۷۰ هزار تومان به مصرفکننده میرسد، بر ضرورت نظارت دستگاههای نظارتی با همکاری جهاد کشاورزی تأکید کرد.
وی گفت: باید زنجیره توزیع سیبزمینی به گونهای مدیریت شود که هم تولیدکننده از قیمت مناسب برخوردار شود و هم مصرفکننده محصول را با قیمت منطقی خریداری کند.
تولیدکننده را نباید از چرخه تولید خارج کرد
طالبی رحیق با بیان اینکه سیبزمینی بخشی از خوراک ۹۰ میلیون نفر از جمعیت کشور را تشکیل میدهد، گفت: باید تولیدکنندگان را حفظ کنیم تا تولید استمرار داشته باشد.
وی تأکید کرد: روال تولید نباید از چرخه خارج شود، چرا که تولیدکننده در صورت متحمل شدن ضررهای پیدرپی، به تدریج از چرخه تولید خارج خواهد شد.
طالبی رحیق ادامه داد: حمایت از تولیدکننده و مصرفکننده باید همزمان مورد توجه قرار گیرد، تصمیمگیری صحیح در این حوزه میتواند بخش قابل توجهی از مشکلات بازار سیبزمینی را برطرف کند.
رئیس کمیسیون صادرات غیرنفتی اتاق بازرگانی استان همدان یکی از راهکارهای پیشنهادی برای مدیریت بازار را ذخیرهسازی احتیاطی دانست و خاطرنشان کرد: اگر وزارت جهاد کشاورزی ذخیرهسازی احتیاطی را انجام دهد، میتواند در هر فصلی که مشکلی در بازار عرضه و تولید ایجاد شد یا وقفهای در عرضه محصول به وجود آمد، با استفاده از ذخایر از قبل پیشبینیشده، بازار سیبزمینی را برای تولیدکننده و مصرفکننده متعادل و باثبات نگه دارد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی صادرکننده نیز بازار هدف خود را از دست نمیدهد و کشور میتواند در این موقعیت حساس همچنان از ظرفیت صادراتی و ارزآوری سیبزمینی استفاده کند.
انجمن سیبزمینی؛ بازوی مشورتی جهاد کشاورزی
طالبی رحیق در ادامه از انجمن سیبزمینی استان همدان به عنوان ظرفیتی برای کمک به تصمیمگیری در این حوزه یاد کرد و گفت: انجمن سیبزمینی استان همدان میتواند یک بازوی قوی مشورتی برای سازمان جهاد کشاورزی استان باشد. این انجمن متشکل از صادرکنندگان، صنایع، تولیدکنندگان و عرضهکنندگان داخلی است و برای همکاری با سازمان جهاد کشاورزی اعلام آمادگی میکند.
وی افزود: وجود چنین تشکلی میتواند زمینه انتقال دیدگاههای بخشهای مختلف زنجیره سیبزمینی از تولید و فرآوری گرفته تا صادرات و عرضه داخلی را فراهم کند.
طالبی رحیق اعلام موجودی انبارها را یکی از مشکلات عمده این بخش دانست و گفت: در سطح کل کشور با مشکل مواجه هستیم، چرا که برای بسیاری از کسانی که انبار دارند، اعلام دقیق موجودی هنوز به طور کامل جا نیفتاده است.
وی تأکید کرد: اگر انبارداران در زمینه اعلام دقیق موجودی انبار خود همکاری لازم را داشته باشند و این موضوع برای آنان نهادینه شود، آمار مسئولان نیز دقیقتر خواهد شد و امکان تصمیمگیری صحیحتر برای بازار فراهم میشود.
طالبی رحیق خاطر نشان کرد: به بیان دیگر، زمانی که آمار دقیقی از میزان محصول موجود در انبارها وجود نداشته باشد، برنامهریزی برای عرضه، صادرات، ذخیرهسازی و تنظیم بازار نیز با دشواری مواجه خواهد شد.
انبارهای سنتی؛ چالش دیگری در مسیر ثبت موجودی
طالبی رحیق در ادامه به وضعیت انبارهای سنتی اشاره کرد و گفت: هنوز همه کشاورزان از انبارهای مدرن و مجهز برخوردار نیستند و برخی همچنان از انبارهای سنتی استفاده میکنند.
وی افزود: هنگام برداشت سیبزمینی پاییزه، بخشی از محصول در همین انبارهای سنتی ذخیره میشود، اما هنگام ثبت موجودی در سامانه، درج شماره پروانه انبار الزامی است.
طالبی رحیق بیان کرد: انبارهای سنتی فاقد پروانه هستند و همین مسئله موجب میشود کشاورزان برای ثبت موجودی محصول خود با مشکل مواجه شوند.
رئیس کمیسیون صادرات غیرنفتی اتاق بازرگانی استان همدان تأکید کرد: در این رابطه باید راهکاری اندیشیده شود تا انبارهای سنتی نیز امکان ثبت در سامانه را داشته باشند و موجودی این انبارها نیز به شکل دقیق ثبت شود.
طالبی رحیق افزود: با ثبت دقیق موجودی انبارهای سنتی، مسئولان میتوانند آمار واقعیتری از میزان محصول موجود در استان و کشور داشته باشند و تصمیمهای دقیقتری برای بازار اتخاذ کنند.
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی همدان هم با اشاره به عملیات برداشت سیبزمینی تابستانه در مزارع استان، گفت: امسال ۲۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی زیر کشت این محصول رفته که ۸۴۰ هزار تن برداشت و روانه بازارهای مصرف میشود.
علی بایگانه با اشاره به جایگاه ممتاز شهرستان بهار به عنوان پیشران تولید این محصول در استان، اظهار کرد: این شهرستان با اختصاص سالانه بیش از ۵ هزار هکتار به کشت سیبزمینی و ثبت عملکرد متوسط ۴۰ تن در هکتار، نقشی محوری در اقتصاد کشاورزی استان دارد.
وی با بیان اینکه ۸۰ درصد از اراضی سیبزمینی این منطقه به کشت بهاره و تابستانه و ۲۰ درصد باقیمانده به کشت پاییزه اختصاص یافته است، گفت: خوشبختانه بیش از ۹۰ درصد مزارع سیبزمینی استان به سیستمهای نوین آبیاری تحتفشار مجهز شدهاند.
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی همدان افزود: افزون بر ۹۵ درصد از مراحل کاشت، داشت و برداشت محصول به صورت مکانیزه انجام میشود که این امر گامی مهم در افزایش بهرهوری منابع آبی و کاهش هزینههای تولید است
وی در ادامه به ضرورت توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی اشاره کرد و گفت: ارتقای ظرفیتهای فرآوری محصول سیبزمینی در استان، راهبرد اصلی سازمان برای افزایش ارزشافزوده و جلوگیری از خامفروشی است؛ چرا که تحقق این مهم علاوه بر کاهش ضایعات، ماندگاری محصول را افزایش داده و امکان مدیریت ذخیرهسازی برای تنظیم بازار در ایام نیاز را فراهم میکند.
به گزارش ایسنا، مرور اظهارات مسئولان و فعالان اقتصادی نشان میدهد مسئله سیبزمینی همدان را نمیتوان صرفاً با افزایش یا کاهش سطح زیرکشت و میزان تولید توضیح داد.
از یک سو، استان ظرفیت تولید سالانه حدود یک میلیون تن سیبزمینی را دارد و در سالهای اخیر نیز جایگاه ویژهای در تولید این محصول داشته است. از سوی دیگر بخشی از محصول در انبارها ذخیره میشود و بخشی نیز باید از مسیر صنایع تبدیلی یا صادرات به بازارهای هدف برسد.
در چنین شرایطی، هر گونه اختلال در یکی از حلقههای زنجیره میتواند خود را در قالب افزایش قیمت برای مصرفکننده یا کاهش سود و حتی زیان برای تولیدکننده نشان دهد.
از نگاه مسئولان جهاد کشاورزی، مسئله فعلی بیشتر به توزیع و افزایش هزینههای تولید بازمیگردد؛ اما فعالان اقتصادی، علاوه بر این موارد، بر مشکلات صادرات، فاصله قیمت مزرعه تا خردهفروشی، ضعف اعلام موجودی انبارها و لزوم ذخیرهسازی احتیاطی تأکید دارند.
سیبزمینی همدان امروز در نقطهای قرار گرفته که ظرفیت تولید آن از نیاز مصرف روزانه استان بسیار بیشتر است و به همین دلیل، آینده این محصول بیش از هر زمان دیگری به مدیریت زنجیره تولید تا مصرف وابسته است.
تولیدکننده نیازمند قیمت عادلانه و بازار مطمئن است؛ مصرفکننده به دنبال قیمت مناسب است؛ صادرکننده نیازمند ثبات در مقررات و دسترسی به بازارهای هدف است و صنایع تبدیلی نیز برای سرمایهگذاری به تأمین مستمر و اقتصادی ماده اولیه نیاز دارند.
در چنین شرایطی، راهکارهایی همچون عرضه مستقیم، ذخیرهسازی احتیاطی، ساماندهی انبارهای سنتی، ثبت دقیق موجودی، توسعه صنایع فرآوری و اتخاذ سیاستهای باثبات در حوزه صادرات میتواند به جای برخوردهای مقطعی با بازار، به ایجاد تعادل در زنجیره سیبزمینی کمک کند.
همدان سیبزمینی کم ندارد؛ آنچه اکنون بیش از هر چیز اهمیت دارد، مدیریت درست این حجم از تولید از مزرعه تا سفره است؛ مدیریتی که بتواند هم کشاورز را در چرخه تولید نگه دارد، هم مصرفکننده را از فشار قیمت حفظ کند و هم اجازه دهد ظرفیت صادرات و صنایع تبدیلی استان به یک فرصت اقتصادی پایدار تبدیل شود.
انتهای پیام
