یخچال‌های طبیعی و برف کوهستانی از منابع مهم آبی جهان به شمار می‌روند و به تامین آب مورد نیاز کشاورزی، تولید برق‌آبی و آب آشامیدنی نزدیک به ۲ میلیارد نفر کمک می‌کنند. از این رو، آگاهی از میزان یخ مانده در مناطق بالادست برای مدیران منابع آب اهمیت زیادی دارد و این ذخیره می‌تواند زمان بروز کمبود آب در آینده را مشخص کند.

یخچال‌های طبیعی جهان با سرعت قابل‌توجهی در حال ذوب شدن هستند. بر اساس نتایج ارزیابی بین‌المللی، یخچال‌های طبیعی طی دو دهه گذشته به‌طور میانگین حدود ۵ درصد از توده یخی خود را از دست داده‌اند که این میزان حتی در برخی مناطق به ۳۹ درصد رسیده است. همچنین هر ۱۹ منطقه اصلی یخچالی جهان در ۲۰۲۵ کاهش خالص جرم یخچال‌ها را ثبت کرده‌اند.

در چنین شرایطی، محققان می‌گویند مدل‌های پیش‌بینی تغییرات یخچال‌ها باید از نقطه پایه دقیق آغاز شوند و این نقطه پایه، نقشه ضخامت یخچال‌هاست.

محققان در پروژه «مقایسه متقابل مدل‌های یخچال‌های طبیعی» که شبیه‌سازی‌های آن در ارزیابی‌های هیات بین دولتی تغییرات آب و هوایی (IPCC) از تغییرات یخچال‌ها تا سال ۲۱۰۰ مورد استفاده قرار می‌گیرد، قصد دارند از مدل «آیس‌بوست نسخه ۲.۰» (IceBoost v۲.۰) به‌عنوان یک توصیف یکپارچه از وضعیت کنونی یخچال‌های جهان استفاده کنند.

این مدل توسط نیکولو مافتسولی، فیزیکدان دانشگاه کا فوسکاری ونیز و با همکاری موسسه علوم قطبی شورای تحقیقات ملی ایتالیا توسعه یافته است.

تمام ۲۷۴ هزار و ۵۳۱ فایل مربوط به یخچال‌های طبیعی در جدیدترین نسخه موجودی یخچال‌ها، به همراه نقشه‌های یکپارچه منطقه‌ای، تحت مجوز دسترسی آزاد در پایگاه «زندو» (Zenodo) منتشر شده است.

مدل هوش مصنوعی آموزش‌دیده و داده‌های مورد استفاده برای آموزش آن نیز در دسترس قرار گرفته‌اند. همچنین اپلیکیشن وب تعاملی به کاربران اجازه می‌دهد با انتخاب یک یخچال طبیعی، نقشه ضخامت یخ آن را مشاهده و استخراج کنند.

مافتسولی از پژوهشگران این پروژه، معتقد است مرحله بعدی باید بر ترکیب مدل‌های فیزیکی با الگوهای یاد گرفته‌ شده از داده‌ها متمرکز باشد که این دو رویکرد به جای رقابت با یکدیگر، در کنار هم برای بهبود پیش‌بینی‌ها به کار گرفته شوند. وی همچنین نسبت به آینده یخچال‌های طبیعی هشدار داد و پیش‌بینی کرد یخچال‌های مناطق عرض‌های جغرافیایی میانی، ازجمله یخچال‌های آلپ، در دهه‌های آینده ناپدید شوند.

این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که حفاظت از یخچال‌های طبیعی به یکی از موضوعات مهم در دستور کار بین‌المللی تبدیل شده است.

بر اساس گزارش سایت ارث، پژوهش جدید اکنون نقشه جامع از ضخامت یخچال‌های طبیعی در اختیار محققان و مدیران منابع آب قرار می‌دهد؛ نقشه‌ای که می‌تواند مبنایی برای پیش‌بینی آینده منابع آب باشد و در عین حال نقاط ضعف و محدودیت‌های داده‌های موجود را نیز مشخص می‌کند.

نتایج این پژوهش در نشریه «ساینتیفیک دیتا» (Scientific Data) منتشر شده است.

انتهای پیام