علی فتحاللهی هفتم شهریور در نشست تخصصی «سبک زندگی اسلامی در سیره نبوی»، با تشریح مبانی و مؤلفههای سبک زندگی پیامبر اکرم(ص)، اظهار کرد: هدف از بازخوانی سیره نبوی، تکرار فیزیکی و مکانی حوادث تاریخی نیست، بلکه باید منطق اخلاقی و عملی رفتارهایی را که از پیامبر(ص) سر زده است، شناخت و متناسب با شرایط امروز به کار گرفت.
وی با تبریک میلاد پیامبر اکرم(ص)، ولادت امام جعفر صادق(ع) و هفته وحدت، بر ضرورت اتحاد جامعه در برابر دشمن مشترک تأکید کرد و افزود: سیره پیامبر(ص) میتواند در شرایط امروز نیز بهعنوان الگویی برای رفتار فردی، اجتماعی و مدیریتی مورد توجه قرار گیرد.
سیره نبوی؛ فراتر از یک آرشیو تاریخی
فتحاللهی با اشاره به شرایط زندگی انسان در دنیای مدرن، بیان کرد: زندگی انسان امروز به بخشهای مختلفی مانند کار، خانواده، عبادت و شبکههای اجتماعی تقسیم شده که هرکدام گاهی از منطق متفاوتی پیروی میکنند و این وضعیت، در کنار گسترش فردگرایی و فشارهای ناشی از تحولات جهانی، جامعه را با چالشها و حتی بحرانهای اخلاقی مواجه کرده است.
این عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان ادامه داد: چالش اصلی انسان معاصر این است که بتواند منطقی هماهنگ برای پاسخ به این تعارضها پیدا کند و سیره نبوی دقیقاً در همین نقطه میتواند راهگشا باشد.
وی با استناد به دیدگاههای شهید مطهری و مصطفی دلشاد تهرانی، سیره را الگویی ثابت در مقام عمل و اقدام دانست و گفت: برای بازخوانی روشمند سیره باید سه مرحله فهم زمینه تاریخی، استخراج اصول پایدار و ترجمه و کاربست آن اصول متناسب با شرایط روز مورد توجه قرار گیرد.
فتحاللهی با هشدار نسبت به استفاده مستقیم و بدون تحلیل از حوادث تاریخی، تصریح کرد: هر رفتاری که در تاریخ رخ داده، بدون اجتهاد روشمند و شناخت زمینههای آن نمیتواند بهعنوان دستورالعملی مستقیم برای امروز مورد استفاده قرار گیرد و مبنای اصلی ما در شناخت رفتار پیامبر(ص)، قرآن کریم و احادیث معتبر است.
چهار اصل بنیادین در سبک زندگی نبوی
این پژوهشگر با اشاره به مبانی پایدار سبک زندگی نبوی، چهار اصل توحید، معنا و مسئولیت، کرامت و عدالت، رحمت و مدارا همراه با مشورت و همچنین برقراری تعادل و رعایت حقوق چندگانه را از جمله اصولی دانست که میتواند به انسجام رفتار انسان در عصر حاضر کمک کند.
وی گفت: توحید در سطح عملی، زندگی را از مجموعهای از موفقیتهای پراکنده به مسیری مسئولانه تبدیل میکند و پذیرش مسئولیت و پاسخگویی، در کنار آرامشی که از توکل حاصل میشود، به زندگی معنا میبخشد.
فتحاللهی با تأکید بر اهمیت کرامت انسانی، اظهار کرد: احترام به کرامت انسانها باید فراتر از هرگونه برچسب مذهبی، قومی یا اداری باشد و حق باید حتی در جایی که با منافع شخصی یا گروهی در تعارض است، رعایت شود.
وی افزود: عدالت بدون کرامت میتواند به فرآیندی سرد و تحقیرآمیز تبدیل شود که نتیجه آن خشونت اداری است و کرامت بدون عدالت نیز به شعاری توخالی تبدیل خواهد شد.
عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان با اشاره به اهمیت رحمت، مدارا و مشورت، تصریح کرد: مشورت به معنای به رسمیت شناختن خرد جمعی و مدارا به معنای نرمش در رفتار است و این دو مؤلفه میتوانند به تقویت اعتماد اجتماعی کمک کنند.
وی تأکید کرد: مدارا و نرمش هرگز به معنای نفی قاطعیت نیست، بلکه شیوهای انسانی برای اعمال قاطعیت محسوب میشود.
فتحاللهی همچنین بر ضرورت ایجاد تعادل میان حقوق مختلف تأکید کرد و گفت: انسان باید میان حق خدا، حق خانواده، حق نفس و حق جامعه تعادل برقرار کند و از افراط و تفریطهای بیجا بپرهیزد.
خودسازی و خانواده؛ مؤلفههای عملی سیره نبوی
این استاد دانشگاه در ادامه به مؤلفههای عینی سیره نبوی در زندگی روزمره اشاره کرد و گفت: خودسازی همهجانبه یکی از این مؤلفههاست؛ خودسازی در سیره نبوی به معنای سرکوب بدن یا تمایلات نفسانی نیست، بلکه تربیت و ایجاد تعادل میان روح، بدن و هیجانات را دربرمیگیرد.
وی امیدآفرینی را از رسالتهای مهم انبیا دانست و با اشاره به ضرورت مقابله نسل جوان با ناامیدی، افزود: پاکیزگی، ورزش، خواب منظم و مهار خشم نیز از اجزای خودسازی محسوب میشود.
فتحاللهی خدمت در خانواده را یکی دیگر از مؤلفههای عملی سیره نبوی برشمرد و گفت: پیامبر(ص) بهصورت عملی در خانه خدمت میکرد و در امور منزل مشارکت داشت؛ بنابراین در خانواده نباید با نقشهای رسمی اداری رفتار کرد.
وی ادامه داد: معیار محبت واقعی، سهمی است که فرد در ایجاد آرامش برای دیگری ایفا میکند و خانواده نیز باید عرصهای برای مسئولیتپذیری، همکاری و توجه متقابل باشد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان با اشاره به جایگاه کار در سبک زندگی اسلامی، اظهار کرد: کار صرفاً منبع درآمد نیست، بلکه ابزاری برای ساختن خود و جامعه است و اخلاق حرفهای نیز مستلزم توانمندی، کوشش، امانتداری، انصاف و پیگیری کیفیت است؛ حتی اگر تلاش فرد از سوی مسئولان دیده نشود.
سیره نبوی در مدیریت و تصمیمگیری
فتحاللهی در بخش دیگری از سخنان خود به کاربست سیره نبوی در عرصه مدیریت و تصمیمگیری پرداخت و گفت: مدیریت و رهبری عمومی، منطق پیمان و همزیستی و صبر راهبردی از جمله حوزههایی هستند که میتوان از سیره پیامبر(ص) برای آنها الگو گرفت.
وی با اشاره به آیه ۱۵۹ سوره آلعمران، بیان کرد: در این آیه، توالی رهبری موفق شامل نرمش و مهربانی، گذشت و بخشش، مشورت با مردم و در نهایت تصمیم قاطع و توکل بر خداست.
عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان افزود: مدیر مهربانِ بیتصمیم و مدیر قاطعِ بیمشورت، هر دو میتوانند موجب فرسایش اعتماد عمومی شوند؛ بنابراین مدیریت موفق نیازمند جمع میان مهربانی، مشورت، قاطعیت و مسئولیتپذیری است.
وی با تأکید بر اینکه سیره نبوی منطق تبدیل باور به رفتار است، گفت: اگر سیره این انسان بزرگوار یک منطق عملی برای زندگی است، باید از خود بپرسیم از فردا کدامیک از تصمیمهای مدیریتی یا شخصی خود را میتوانیم اصلاح کنیم.
انتهای پیام
