زهرا امینی راستابی در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه ازدواج و انتخاب همسر سنتی دیرینه است و از نظر بهداشت روانی نیز اهمیت زیادی دارد، اظهار کرد: ازدواج یکی از عوامل تعیین کننده سلامت فرد و جامعه و از قویترین عوامل بازدارنده جرم و نابهنجاری در جامعه محسوب میشود، ازدواج امروز به یک پدیده پیچیده تبدیل شده و تغییرات جوامع و پیچیدهتر شدن زندگی اجتماعی بر این پدیده و جنبههای گوناگون آن اثر گذاشته است، همچنین عوامل متعددی نیز در افزایش سن ازدواج و تأخیر در تشکیل زندگی مشترک نقش دارند.
این استاد دانشگاه در حوزه روانشناسی و مشاور خانواده در رابطه با مفهوم ازدواج و سن مناسب آن بیان کرد: ازدواج فرآیندی است که از کنش دو نفر، یعنی زن و مرد، شکل میگیرد و سن ازدواج، سنی است که جوانان در آن وارد زندگی زناشویی میشوند، مناسبترین سن ازدواج زمانی است که دو طرف از نظر جسمی به بلوغ کامل رسیده باشند و از نظر روانی نیز آمادگی پذیرش مسئولیت ازدواج را داشته باشند.
وی ادامه داد: در بحث سن ازدواج، فقط سن تقویمی را نمیسنجیم. سن تقویمی همان سن شناسنامهای است که هرچند بیاهمیت نیست، اما مهمترین مسئله در بحث سن ازدواج، سن عقلی است و سن عقلی بیش از سن تقویمی میتواند ضامن ماندگاری یک ازدواج خوب باشد.
مدیر یک مرکز مشاوره در شهرکرد درباره مفهوم تأخیر در ازدواج، گفت: تأخیر در سن ازدواج یعنی ازدواج در سن مطلوب انجام نشده باشد، برخی نیز معتقدند بهترین سن ازدواج بین ۲۸ تا ۳۲ سالگی است، سنی که افراد نه خیلی جوان هستند و نه خیلی پیر و میتوانند در این دوره یک ازدواج درست داشته باشند.
وی با تأکید بر اینکه نمیتوان برای ازدواج یک عدد مشخص و ثابت تعیین کرد، توضیح داد: با توجه به اینکه سن نوجوانی افزایش پیدا کرده است و با توجه به اطلاعاتی که از سازمان جهانی بهداشت مطرح شده، در گذشته گفته میشد نوجوانی تا ۱۸ سالگی است، اما تحقیقات و پژوهشهای جدید نشان میدهد سن نوجوانی افزایش پیدا کرده است و این دوره را تا ۲۵ سالگی در نظر میگیرند، به همین منظور، با توجه به تغییرات سنی، شرایط مورد توجه سازمان بهداشت جهانی و تغییر سبک زندگیها، نمیتوان یک سن دقیق و یک «سن طلایی» مشخص برای ازدواج تعیین کرد و در مجموع، برای ازدواج به هنگام، زمانی مناسب است که فرد از دوران نوجوانی خارج شده باشد و به هویت درستی رسیده و هویت او شکل گرفته باشد، یعنی بداند چه کسی است، اهدافش چیست، شغلش چیست و قرار است چه مسیری را طی کند و در کنار آن از سن عقلی و آمادگی روانی لازم نیز برخوردار باشد.
امینی با اشاره به دلایل تأخیر در ازدواج تصریح کرد: اینکه چرا افراد دیر ازدواج میکنند شاید در ظاهر یک موضوع شخصی باشد، اما دلایل علمی و روانشناختی نیز دارد، به طور مثال نبود اطمینان به آینده شخصی، شناخت ناکافی از طرف مقابل، نیافتن فرد مناسب، مشکل در همسریابی و انتخاب همسر، درگیری خانوادهها بر سر مسائلی مانند مسکن و مهریه و توقعات زیاد خانوادهها از جمله دلایل متعدد تاخیر در ازدواج است.
وی افزود: همچنین ترس از ازدواج، نداشتن اعتماد به نفس، تغییرات فرهنگی بهویژه در زمینه مسائل مربوط به ازدواج، تن ندادن به ازدواج، تنزل ارزشی ازدواج و خارج شدن آن از اولویت زندگی جوانان نیز از عوامل مؤثر هستند.
این مشاور خانواده ادامه داد: ترس از شکست به دلیل حل نکردن مسائل عاطفی گذشته یا حتی تجربه طلاق والدین، مانع دانستن ازدواج برای تحصیل، شغل و سربازی، کمالگرایی، داشتن ملاکهای فضایی و معیارهای غیرواقعی و ایدهآلگرایانه برای انتخاب همسر، نبود نیاز عاطفی یا استقلال بیش از حد و تمرکز طولانی بر رشد فردی، شغلی یا تحصیلی نیز میتواند ازدواج را به تأخیر بیندازد.
وی بیان کرد: برخی جوانان ازدواج را مانعی برای تحصیل و شغل میدانند و ممکن است همراهی عاطفی را در خودشان سرکوب کنند، ترس از تعهد و مسئولیتپذیری، تعمیم تجربه ناخوشایند به همه افراد، مانند این باور که «همه دخترها دنبال مهریه هستند» یا «پسرها همه بیوفا هستند» نیز میتواند باعث شود فرد به سمت ازدواج نرود.
امینی در ادامه گفت: نبود آمادگی کافی برای ازدواج، از جمله آمادگی روحی، مالی و جسمی، نیز از دیگر عوامل است، فردی که این آمادگیها را نداشته باشد، ممکن است ازدواج نکند، همچنین روابط نامطلوب قبل از ازدواج و تجربههایی که فرد در روابط پیش از ازدواج داشته است، میتواند بر تصمیم او برای ازدواج اثر بگذارد و در دسترس بودن انتخابهای جایگزین نیز میتواند فرد را از ازدواج دور کند.
وی با بیان اینکه در کنار مسائل اقتصادی، ترس از ازدواج و پیدا نکردن گزینه مناسب برای همسری از عوامل تأثیرگذار است، خاطرنشان کرد: مشکلات اقتصادی میتواند جزو اولویتهای اول باشد، اما نگرش جوانها نیز بسیار تغییر کرده است. بهخصوص نگرش مربوط به تمایل به استقلال و آزادی که در آن ازدواج بهعنوان یک مانع دیده میشود.
این استاد دانشگاه و مشاور خانواده با تأکید بر نقش نگرشها و باورها در ازدواج، اظهار کرد: باورهای افراد تأثیر بسیار مهمی در فرآیند ازدواج دارند و افراد بر اساس همین باورها میتوانند ازدواج کنند یا از ازدواج صرفنظر کنند، برای مثال، برخی معتقدند ازدواج باعث محدود شدن آنها میشود یا اگر ازدواج کنند ممکن است طلاق بگیرند، بنابراین نگرش افراد تعیینکننده مسیر ازدواج آنها است، همچنین شبکههای اجتماعی نیز تأثیر زیادی بر سبک زندگی، مقایسه کردن و کاهش اعتماد به نفس دارند. فرد ممکن است با خود بگوید اگر قرار است ازدواج کند، باید زندگیاش مانند فردی باشد که در اینستاگرام زندگی خود را به نمایش گذاشته است و اگر زندگی مشترک او چنین شکلی نداشته باشد، ازدواج نمیکند.
وی ادامه داد: شبکههای اجتماعی توقع افراد را بالا میبرند و مقایسه در آنها زیاد شده است، فرد ممکن است تصور کند باید حتماً بعد از ازدواج در رفاه کامل باشد و در نتیجه، به دنبال توقعات بالا و مقایسههای زیاد، فرد کمتر به سمت ازدواج سوق پیدا میکند، زیرا به شکل ایدهآل فکر میکند.
امینی با اشاره به تأثیر فیلم، سینما و رسانهها بر مقوله ازدواج، نیز گفت: فیلمها و سینما نیز تأثیر زیادی بر سبک زندگی افراد دارند، فیلمهایی که موضوعاتی مانند خیانت را نشان میدهند، ممکن است ذهنیت فرد را نسبت به ازدواج و جنس مخالف تغییر دهند و اعتماد او را کاهش دهند، برخی رسانهها، فیلمها و شبکههای اجتماعی نیز این پیام را منتقل میکنند که چرا باید ازدواج کنیم و زندگی مجردی بهتر از درگیر شدن با قرض و بدهی، چالشهای بعد از ازدواج و بچهدار شدن است.
وی در رابطه با کمالگرایی در انتخاب همسر گفت: افراد کمالگرا حتی اگر بهترین گزینه را هم پیدا کنند، به دنبال پیدا کردن عیب در او میگردند، در مراجعههایی که با افراد کمالگرا داشتهایم، میبینیم که آنها میخواهند فرد مقابل از نظر تحصیلات، خانواده، ظاهر و همه ابعاد کامل باشد.
امینی ادامه داد: فرد کمالگرا معمولاً از واقعیت دور است و خودشناسی ندارد، یعنی به خودش نگاه نمیکند که آیا خودش هم عیب دارد یا اصلاً کامل هست یا نه، زیرا در بحث ازدواج باید توجه داشت که هیچکس صددرصد کامل نیست و اگر فردی حدود ۸۰ درصد ملاکهای ما را داشته باشد، میتوانیم او را بهعنوان گزینه ازدواج انتخاب کنیم.
امینی راستابی ادامه داد: زمانیکه ملاکهای شخص غیرواقعبینانه باشند، معمولاً خود را اینگونه نشان میدهند که فرد در دوران مجردی زندگیای دارد که فاصله زیادی با زندگی آرمانی او دارد و میخواهد فردی را انتخاب کند که تمام خلأهای او را پر کند و در واقع نگاه فانتزی به ازدواج شکل میگیرد، چیزی را که خودمان نداریم، میخواهیم طرف مقابل داشته باشد.
وی گفت: زمانیکه فرد مقابل با اهداف و ملاکهای ما فاصله زیادی داشته باشد یا بخواهیم او موقعیت و شرایطی را که فرد مجرد دارد به شکل زیادی تغییر دهد، این نشان میدهد که ملاکهای ما احتمالاً غیرواقعبینانه هستند.
این مشاور با اشاره به یافتههای پژوهشی درباره تفاوت دلایل تأخیر ازدواج در دختران و پسران اظهار کرد: پژوهشها نشان میدهد فرصتهای ازدواج برای دخترانی که ازدواجشان به تأخیر افتاده، نسبت به پسران بیشتر فراهم بوده است، دختران مهمترین دلیل ازدواج نکردن خود را نیافتن فرد مورد علاقه و ادامه تحصیل عنوان کردهاند، پسران نیز مشکلات اقتصادی و بیکاری را دلیل عدم ازدواج خود مطرح کردهاند، همچنین میزان امید به ازدواج در آینده در پسران نسبت به دختران بیشتر است.
امینی توضیح داد: دختران و پسران هر دو، کاهش انتظارات والدین را بهعنوان راهحل عمده معضل ازدواج مطرح کردهاند و در اولویت دوم نیز دختران و پسران رفع مشکلات اقتصادی و بیکاری را بهعنوان راهحل تأخیر در ازدواج عنوان کردهاند.
مدیر مرکز یک مشاوره در شهرکرد با تأکید بر اهمیت سلامت روان در ازدواج بهنگام، اظهار کرد: در یک ازدواج بهنگام، در کنار شرایط اقتصادی و شرایط دیگر، سلامت روان فرد از همه چیز مهمتر است و اگر سلامت روان فرد و تروماهای او مشکل داشته باشد، این مسئله بر تکتک عوامل مؤثر بر ازدواج و در مجموع بر فرآیند ازدواج فرد تأثیر میگذارد، تروماهایی که فرد از کودکی دیده، روابط پدر و مادر، شیوه تربیت فرزندان و اینکه پدر و مادر یک دختر یا پسر را چگونه تربیت میکنند و در ذهن آنها جنس مخالف را چگونه مفهومسازی میکنند، بسیار مهم است.
امینی ادامه داد: اگر در کودکی همیشه به یک دختر گفته شود که «پسرها بد هستند»، ممکن است این نگرش در بزرگسالی باعث ترس او از ازدواج شود و موارد اینچنینی زیاد دیده شده است.
وی تأکید کرد: باید جامعه به این موضوع توجه کند که ازدواج چیزی نیست که فقط در بزرگسالی و تحت تأثیر مسائل اجتماعی و اقتصادی شکل بگیرد، نمیتوان گفت در بزرگسالی مانعی برای ازدواج در فرد ایجاد شده است، چرا که بسیاری از مسائل مرتبط با ازدواج از دوران کودکی در فرد نهادینه میشوند.
این مشاوره همچنین گفت: خانواده، تربیت پدر و مادر، روابط والدین و عوامل متعدد دیگر از همان کودکی بر نگاه فرد به ازدواج اثر میگذارند و در واقع، ارتباط مسائل مربوط به ازدواج از کودکی آغاز میشود و تا بزرگسالی ادامه پیدا میکند.
امینی با اشاره به پیامدهای ازدواج دیرهنگام نیز توضیح داد: سن ازدواج در هنگام ازدواج عامل مهمی در موفقیت زندگی زناشویی و ازدواج بهنگام است، زیرا سن ۲۰ تا ۳۰ سالگی مرحله صمیمیت در مقابل کنارهگیری است و در این دوره، فرد سالم توانایی برقراری روابط صمیمی با دیگران را دارد و عدم موفقیت در ایجاد چنین پیوندی میتواند به کنارهگیری و اجتناب از روابط صمیمی منجر شود.
وی افزود: ازدواج دیرهنگام پیامدهایی مانند افسردگی، اضطراب و انحراف دارد.، همچنین تأخیر در ازدواج میتواند مشکلات دیگری به همراه داشته باشد، زیرا عملکرد نقش فرد در دوران مجردی بهطور کامل رشد پیدا میکند و در نتیجه ممکن است فرد در دوران متأهلی نتواند با شرایط جدید سازگار شود، افرادی که ازدواجشان به تأخیر افتاده، بهتر است شرایطی را که باعث تأخیر در سن ازدواج شده شناسایی و حل و فصل کنند تا بتوانند از این دوره بهعنوان یک فرصت استفاده کنند.
امینی تاکید کرد: مشاوره پیش از ازدواج، مدیریت انتظارات و واقعگرایی، تغییر نگرشها و باورها نسبت به ازدواج، تقویت خودآگاهی و مهارتهای ارتباطی و رشد فردی میتواند به فرد کمک کند تا با آمادگی بیشتری برای ازدواج اقدام کند.
انتهای پیام
