محمد غفاری در گفتوگو با ایسنا با تاکید بر رویکرد کیفیت بخشی به برنامهها، ارتقا تنوع خدمات کتابخانهای و انسجام بیشتر فعالیتها، گفت: از نظر اجرای برنامهها و ارائه خدمات، تلاش کردهایم برنامههای متفاوتی را اجرا و پویشهای مختلفی داشته باشیم.
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان قم با اشاره به ارائه خدمات برخی کتابخانهها حتی در روزهای تعطیل افزود: احیای چند کتابخانه که یا در آستانه تعطیلی قرار داشتند یا نیمهتعطیل بودند، از دیگر اقدامات شاخص به شمار میرود. به عنوان نمونه، کتابخانه روستای طایقان که نزدیک به سه سال تعطیل شده بود، با تلاش همکاران و جذب نیروی بومی احیا شد و اکنون به فعالیت خود ادامه میدهد.
غفاری ادامه داد: همچنین کتابخانه مسجد فاطمهالزهرا(س) در خیابان آبشار که مدتها نیمهتعطیل بود و هر روز فعالیت نداشت یا برخی شیفتهای آن تعطیل میشد، با حضور یک همکار تماموقت در کتابخانه، اکنون روند بسیار خوبی دارد. این کتابخانه بیش از ۲۰۰ درصد افزایش عضو داشته و میزان امانت کتاب در آن نیز افزایش چشمگیری یافته است. کتابخانهای که عملاً فضای فرهنگی و عضویت خود را از دست داده بود، اکنون به یک کتابخانه پویا، زنده و بسیار مؤثر و یک پایگاه فرهنگی ـ اجتماعی در قلب شهر قم تبدیل شده است.
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان قم با اشاره به اینکه این مدل برنامهها و این نوع احیای کتابخانهها در نقاط دیگری نیز اجرا شد، اظهار کرد: تلاش کردهایم کتابخانههایی را که برخی با جابهجایی نیرو و برخی با تأمین کتاب یا تقویت نیروی انسانی با مشکلاتی مواجه بودند، تقویت کنیم تا فضای کتابخانهها بهبود یابد و خدمات بهتری به مردم ارائه شود.
افزایش منابع و توسعه و تجهیز کتابخانههای استان
وی با بیان اینکه در حوزه توسعه و تجهیز کتابخانههای استان، اتفاق شاخصی که در سال گذشته رخ داد، افزوده شدن بیش از ۲۵ میلیارد ریال کتاب به کتابخانههای قم بود، تصریح کرد: دو طرح «شهرزاد» و «قاصدک» به صورت ملی اجرا میشد و کتابهای این طرحها نیز به قم رسید. همچنین از منابع اختصاصی، طی سال گذشته و امسال حدود ۱۰ میلیارد ریال کتاب خریداری شد.
غفاری بیان کرد: این اقدام در بهروزرسانی منابع، تأمین منابع جدید و تنوعبخشی به مجموعهسازی در کتابخانههای عمومی استان قم مؤثر بود. همچنین اقلام کتابخانهای تهیه شد و تقریباً در همه کتابخانهها کمد امانت در اختیار قرار گرفت و این خدمت به خدمات کتابخانهها افزوده شد.
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان قم اضافه کرد: در برخی کتابخانهها نیز اقدامات دیگری انجام شد. برای مثال، در کتابخانه مرکزی که مخزن اصلی آن تکمیل شده و گنجایش لازم را نداشت، با اضافه کردن قفسههای کتابخانهای، فضای مخزن گسترش یافت. همچنین اقدامات دیگری به صورت جزئی در کتابخانهها انجام شد که موجب شد هم از نظر تجهیزات کتابخانهای و هم از نظر افزایش بهرهوری، طی سال گذشته اقدامات مؤثری صورت گیرد.
تداوم عضویت کتابخانهها پس از اجرای طرح عضویت سراسری
وی با اشاره به تداوم عضویت کتابخانهها پس از اجرای طرح عضویت سراسری گفت: با توجه به اینکه از آبان سال گذشته عضویت سراسری به صورت متمرکز در همه کتابخانههای کشور انجام شد، ما در قم نیز با عضویت سراسری، در بحث عضویت در کتابخانهها با یک چالش جدید مواجه شدیم؛ چراکه عضویت دیگر بر اساس شماره تلفن همراه و کد ملی که روی آن شماره باشد انجام میشد و همه چیز بر اساس سامانه ثبت احوال بود. بنابراین طبیعی بود که شروع این دوره عضویت با چالشهایی همراه باشد.
غفاری افزود: اما با تلاش همکاران توانستهایم این دوره را طی کنیم و الحمدلله اکنون عضویت بالا است. ما در قم از روند عضویتمان فاصله نگرفته ایم و میانگین عضویت همچنان برقرار است. کتابخانهها نیز در حال اجرای برنامههای مختلفی هستند تا خانوادهها، به ویژه قشر کودک و نوجوان، با کتابخانه بیشتر آشنا شوند و به سمت کتابخانهها بیایند.
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان قم در ادامه با بیان اینکه امانت کتاب نیز همچنان به ویژه در کتابخانههای شاخص ما، بسیار بالا است، گفت: کتابخانههایی که از استاندارد امانت کشور نیز بالاتر هستند؛ از جمله کتابخانه حضرت آیتالله شهید خامنهای در خیابان ساحلی، کتابخانه یادگار امام در خیابان شهید کریمی و بنیاد در خیابان شیخ انصاری؛ کتابخانههایی هستند که از نظر امانت کتاب، جزء کتابخانههای شاخص کشور و از آمار استانداردی که وجود دارد بالاتر هستند و همیشه مورد تأکید قرار دارند. کتابخانه مرکزی نیز همچنین وضعیت خوبی از نظر امانت دارد.
تمرکز بر جذب کودکان و نوجوانان به کتابخانهها
وی با بیان اینکه برای جذب کودکان و نوجوانان، برنامههای مختلفی در کتابخانهها در حال اجرا است، بیان کرد: الحمدلله همه کتابخانههای ما بخش کودک فعال دارند و هیچ کتابخانهای در استان قم که بازطراحی شده باشد وجود ندارد که برای کودکان و نوجوانان بخش ویژه نداشته باشد.
غفاری با تأکید بر اینکه سعی میکنیم در شادابسازی محیط اقدام کنیم، گفت: همکاران ما هم به صورت زیرساختی و هم با استفاده از خلاقیتهایی که دارند، تلاش میکنند فضا را برای حضور کودکان مهیا، شاداب و جذاب کنند تا کودکان بتوانند در کتابخانه حضور پیدا کنند.
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان قم با اشاره به منابع مطالعاتی کودک و نوجوان اظهار کرد: تلاش ویژهای که کردیم این بود که منابع مطالعاتی کودک و نوجوان را نیز غنیتر کنیم، به ویژه برای قشر نوجوان. ما در حوزه نوجوان، منابع مطالعاتی بهتری به کتابخانهها تزریق کردیم و سعی کردیم با برگزاری رویدادهای مختلف، کتابخانهها را از نظر حضور کودکان و نوجوانان ارتقا دهیم.
وی در ادامه افزود: اکنون در همه کتابخانههای ما «روز بازی» در حال انجام است و هر کتابخانه حداقل یک روز در هفته را به بازی و قصهگویی اختصاص میدهد. این برنامهها در ترویج کتابخوانی و آشنا کردن خانوادهها با فضای کتابخانه بسیار مفید بوده است.
غفاری با اشاره به به اینکه که در روند عضویتمان با برپایی طرح عضویت سراسری خللی ایجاد نشد، یادآور شد: بخش اصلی آن به این دلیل بود که برنامههای کودکمحور، بازیها، قصهگوییها و برنامههایی که همکاران در کتابخانهها به عنوان روز اختصاصی کودکان برگزار کردند، تأثیر مستقیمی در این موضوع داشت و باعث شد عضویت ما همچنان بالا و برقرار باشد.
عدم توسعه متوازن؛ مهمترین چالش کتابخانههای عمومی قم
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان قم با تأکید بر اینکه مهمترین چالش ما در کتابخانه قم، عدم توسعه متوازن کتابخانههای عمومی در سطح شهر قم است، بیان کرد: کلانشهر قم با بیش از یک میلیون و 600 هزار نفر جمعیت شایسته است که در همه محلات آن، یا حداقل در محلات متراکم، شلوغ و شاخص، کتابخانه عمومی داشته باشیم و خلأ نبود کتابخانه را پر کنیم.
وی افزود: اما متأسفانه نتوانستیم این مهم را در شهر قم اجرا کنیم. طی سالهای گذشته، واقعاً کتابخانههای قم آنطور که بایسته و شایسته شهر است و با توجه به اینکه قم شهر علم و فقاهت است، رشد خوبی نداشتهاند.
غفاری گفت: ما در مناطق متراکم و مهمی مثل شهرک پردیسان، منطقه نیروگاه قم که تراکم بسیار بالای جمعیتی دارد، هستههای مرکزی شهر و همچنین مکانهایی مانند خیابان زنبیلآباد، با کمبود کتابخانه مواجه هستیم. این مناطق بسیار متراکم هستند و حتی در محلههای تازهساز، مانند شهرک شهید رئیسی که در حال احداث است، نیز کتابخانه نداریم.
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان قم با بیان اینکه این عدم توسعه متوازن در سطح شهر قم، به نظرم مهمترین چالش ما در حوزههای زیرساختی است، اضافه کرد: از طرف دیگر، نبود کتابخانه سیار و نداشتن کتابخانه سیار نیز یکی از نقاط ضعف ما در استان قم است که به ویژه برای بافت روستایی، این کتابخانههای سیار میتوانند بسیار تأثیرگذار باشند.
تلاش برای راهاندازی نخستین کتابخانه سیار قم
وی با بیان اینکه برای راهاندازی کتابخانه سیار، اقدامات خوبی انجام شده است، اظهار کرد: ما امیدواریم که در هفته کتاب بتوانیم اولین کتابخانه سیار استان قم را افتتاح کنیم. همچنین قولهایی گرفتهایم که بتوانیم همزمان یک کتابخانه سیار دیگر را نیز از منابع داخلی استان تأمین کنیم که امیدوارم با همت همه در سطح استان قم، به ویژه با قول مساعدت استاندار، این اقدام نیز عملی شود.
احداث سه کتابخانه جدید در مناطق کمبرخوردار از کتابخانه
غفاری گفت: برای ساخت کتابخانه در محیطهای مختلف شهری، در جلسه انجمن کتابخانههای استان قم تصمیم گرفته شد که حداقل سه کتابخانه با کمک شهرداری، سازمان و ادارهکل مسکن و شهرسازی در قم تأسیس شود.
مدیر کل کتابخانههای عمومی استان قم افزود: با پیگیری استاندار و نماینده مردم استان قم در مجلس شورای اسلامی، این دو طرح در انجمن مصوب شد. یکی از این کتابخانهها در شهرک پردیسان، دیگری در بوستان خضر نبی و دیگری نیز در منطقه نیروگاه احداث خواهد شد. با قول مساعد شهردار و کمک مجموعه شهرداری و شورای شهر قم، انشاءالله این سه کتابخانه نیز به چرخه کتابخانههای عمومی قم اضافه خواهند شد.
افزایش بهرهوری و توسعه خدمات در سال آینده
وی در ادامه گفت: مهمترین اقدامی که برای سال آینده داریم انجام میدهیم، افزایش بهرهوری است و در توزیع نیروی انسانی و بازطراحی کتابخانههایمان، چه از نظر زیرساختی و چه از نظر فضای خدمات، در حال انجام اقداماتی هستیم که انشاءالله بتوانیم با حداکثر ظرفیت خود به ارائه خدمات بپردازیم، دایره خدماتمان را گسترده کنیم و اعضا و مردم بتوانند با خدمات متنوع و بهتر در کتابخانههای عمومی استان مواجه شوند.
غفاری با تأکید بر اینکه همچنین توجه به مسائل روز از نکاتی است که ما تلاش میکنیم به آن بپردازیم، تصریح کرد: یکی از این اقدامات، بهروزرسانی نرمافزار کتابخانههاست. ایجاد «رادیو قلمرو»، صدای کتابخانه استان قم، نیز یکی از این اقدامات است؛ یک رادیوی اینترنتی که ما بر اساس یک الگوی جدید در کتابخانههای استان قم شروع کردیم و به صورت ۲۴ ساعته در حال اجرای برنامه هستیم.
مدیر کل کتابخانههای عمومی استان قم بیان کرد: علاوه بر معرفی کتابخانههای استان قم، تلاش داریم به معرفی کتاب و ادبیات شهر و همچنین تولیدات صوتی، به ویژه در حوزه پادکست و کتابهای صوتی، بپردازیم. این اقدام مهم با همکارانمان در حال اجراست و همین امروز هم به صورت مداوم و ۲۴ ساعته در حال پخش است.
وی افزود: از طرف دیگر، تلاش داریم که بتوانیم با برگزاری رویدادها و پویشهای گسترده، خدمات فرهنگی مختلفی را به عنوان یک پایگاه فرهنگی ـ اجتماعی محلهمحور در سطح شهر قم داشته باشیم و بتوانیم خدمات بهتری به خانوادهها، به ویژه در محله، ارائه کنیم. این موضوع نیز در یک طرح نرمافزاری به اسم «طرح به توان کتابخانه» در کتابخانههایمان طراحی شده و امیدواریم که بتوانیم این طرح را هم بهزودی اجرا کنیم. همه این اقدامات برای افزایش بهرهوری کتابخانههای استان قم طراحی شده است و امیدوارم که سال ۱۴۰۵ هم سال خیلی خوبی برای کتابخانههای استان قم باشد.
بازطراحی کتابخانه شهید آیتالله خامنهای در آستانه ۳۰ سالگی
غفاری با بیان اینکه همچنین بازطراحی کتابخانه شهید آیتالله خامنهای، به عنوان یکی از مهمترین کتابخانههای کشور در دستور کار است، گفت: سال ۱۴۰۶، ۳۰ سالگی کتابخانه شهید آیتالله خامنهای است؛ کتابخانهای که به برکت سفر اول حضرت آقا به استان قم در سال ۷۵، این کتابخانه به تأسیس رسید و ما امیدواریم که ۳۰ سالگی کتابخانه را با یاد و نام امام شهیدمان، انشاءالله بتوانیم اجرا کنیم.
مدیر کل کتابخانههای عمومی استان قم در پایان اظهار کرد: علاوه بر بازطراحی محیطی کتابخانه و ایجاد خدمات جدید کتابخانهای، امیدواریم از نظر محتوایی نیز قدمی در راه اعتلای فرهنگ، به ویژه شناخت رهبر شهیدمان، برداریم.
انتهای پیام