پس از دقایقی، دو زن به میانه صحنه میآیند و روایتگری و نقالی را آغاز میکنند. روایت آنها به تدریج مخاطب را با بخشهای مختلفی از زندگی و تجربههای انسانی همراه میکند، لحظاتی که گاه رنگ و بوی شادی و عشق دارند و گاه به سمت غم، رنج و تلخی میروند. این تغییر حالوهوا در روایت، باعث میشود فضای نمایش در طول اجرا یکدست باقی نماند و مخاطب با فراز و فرودهای احساسی متعددی مواجه شود.
در این میان، موسیقی نیز به عنوان یکی از عناصر اصلی اجرا، همزمان با روایت پیش میرود و در شکلگیری فضای هر صحنه نقش دارد. نوای سازها در بخشهایی آرامتر و در لحظاتی پررنگتر میشود و متناسب با اتفاقات نمایش، حالوهوای صحنه را تغییر میدهد.
حضور زنان نوازنده در سراسر صحنه نیز موجب شده موسیقی نه صرفاً به عنوان یک عنصر جانبی، بلکه به عنوان بخشی از ساختار اجرایی نمایش در مقابل مخاطب قرار گیرد. نورپردازی نیز همگام با روایت تغییر میکند. گاهی صحنه به طور کامل در تاریکی فرو میرود و برای لحظاتی تنها صدا و موسیقی باقی میماند، سپس با روشن شدن دوباره نور، بخش دیگری از روایت پیش روی تماشاگر قرار میگیرد. این تغییرات نوری، در کنار موسیقی و حرکت بازیگران، به ایجاد ضرب آهنگی متفاوت در نمایش کمک میکند و مرز میان لحظات مختلف داستان را برای مخاطب پررنگتر میسازد.
از یک خوانش پنجروزه تا اجرای صحنهای
سپیده عابدی، تهیهکننده، طراح و کارگردان تئاتر «نقل زنان سوخته»، در گفتوگو با ایسنا درباره ایده شکلگیری این نمایش اظهار کرد: سال گذشته در کلاسهای کارگردانی شرکت میکردم و برای پایان دوره باید یک خوانش را کارگردانی میکردم. در همین راستا شروع به جستوجو میان متنهای مختلف کردم و در نهایت به متن «نقل زنان سوخته» رسیدم. زمانی که متن را خواندم، ارتباط زیادی با آن برقرار کردم، چراکه متنی کاملاً زنانه بود و احساس میکردم بسیاری از موضوعات و دغدغههایی که مدتها در ذهنم وجود داشته، در این متن ظرفیت بیان شدن دارد.
وی ادامه داد: تنها پنج روز برای آمادهسازی خوانش فرصت داشتم و باید در همین مدت بازیگران، نوازنده و سایر عوامل را انتخاب میکردم. با وجود زمان محدود، گروه شکل گرفت و توانستیم نخستین اجرای این اثر را در قالب خوانش برگزار کنیم. استقبال خوبی که از نمایشگاه شد، باعث شد به ادامه مسیر نمایش فکر کنم و تصمیم بگیرم اثر را در قالبی گستردهتر تجربه کنم.
این کارگردان تئاتر اضافه کرد: پس از اجرای خوانش، ایده اجرای خیابانی را با اعضای گروه مطرح کردم و آنها نیز از آن استقبال کردند. برای این تغییر، لازم بود فرم کار را گسترش دهیم، بخش موسیقی را توسعه دهیم و عناصر جدیدی به نمایش اضافه کنیم. با همکاری اعضای گروه این تغییرات را انجام دادیم و نمایش را برای حضور در جشنواره استانی در بخش خیابانی و محیطی آماده کردیم.
عابدی بیان کرد: نمایش در جشنواره استانی و در حوزه هنری اجرا شد و در نهایت به عنوان اثر برگزیده جشنواره انتخاب شد. همچنین در بخشهایی ازجمله طراحی لباس دو بازیگر اصلی، طراحی گریم و طراحی موسیقی نامزد شدیم. این اتفاق برای من و گروه بسیار مهم بود، زیرا نشان داد اثری که از یک خوانش آغاز شده، ظرفیت رشد و تبدیل شدن به یک اجرای جدیتر را دارد.
این تهیه کننده تئاتر درباره مخاطبان نمایش « نقل زنان سوخته»، ادامه داد: این نمایش هم مخاطب عام دارد و هم میتواند مخاطب خاص خود را داشته باشد، اما در زمان کارگردانی، بخشی از ذهن من متوجه زنانی بود که مدتها صدایشان شنیده نشده است. زنانی که در بسیاری از موقعیتها مورد ظلم قرار گرفتهاند اما به دلیل شرایط موجود نتوانستهاند حتی به اندازهای که باید اعتراض کنند و صدای خود را به گوش دیگران برسانند.
عابدی اضافه کرد: خوشبختانه تجربه اجرا نشان داد که نمایش تنها برای زنان نیست و مخاطب عام نیز با آن ارتباط برقرار میکند. برای من این استقبال بسیار ارزشمند بود، چراکه نشان داد موضوعات مطرحشده در نمایش میتواند فراتر از یک گروه خاص، با مخاطبان مختلف ارتباط برقرار کند.
وی یکی از مهمترین چالشهای تولید نمایش را روند دریافت مجوز عنوان کرد و گفت: روند دریافت مجوز برای این اثر یکی از چالشهای اصلی ما بود. در فاصله کوتاهی تا اجرا مجبور شدیم تغییراتی در ترکیب بازیگران ایجاد کنیم و فرد دیگری را جایگزین کنیم. این اتفاق برای یک گروه تئاتری که در آستانه اجرا قرار دارد، طبیعتاً ساده نیست و باعث شد فشار زیادی را تحمل کنیم.
این کارگردان تئاتر اضافه کرد: با وجود همه این مشکلات، تلاش کردیم نشان دهیم که یک گروه کاملاً زنانه نیز میتواند یک اثر را تولید و روی صحنه اجرا کند. همین موضوع برای من اهمیت زیادی دارد و یکی از مواردی است که به آن افتخار میکنم، اینکه تمام اعضای تیم من خانم هستند و یک گروه کاملاً زنانه توانسته است این مسیر را از خوانش تا اجرای صحنهای طی کند.
این تهیه کننده تئاتر درباره وضعیت تئاتر مشهد، اضافه کرد: به نظرم تئاتر مشهد روند رو به پیشرفتی دارد و میتوان به آینده آن امیدوار بود، اما اگر بخواهیم این روند ادامه پیدا کند، باید حمایت بیشتری از جوانها داشته باشیم. جوانهایی که وارد تئاتر میشوند، برای ادامه فعالیت به فرصت، حمایت و امکان تجربه کردن نیاز دارند.
نقالی در این نمایش، روایتگر زندگی شخصیتهای مختلف است
یاسمن باغانی، بازیگر نمایش «نقل زنان سوخته»، درباره چگونگی حضورش در این نمایش اظهار کرد: پیش از اینکه متن را بخوانم، اجرای خیابانی نمایش را در بازبینی دیده بودم و همان اجرا باعث شده بود که تا حد زیادی جذب نمایش شوم.
باغانی درباره ویژگی اصلی این نمایش بیان کرد: چیزی که برای من در این اثر جذاب است، زنانه بودن آن است. این نمایشنامه بسیار زنانه، لطیف و احساسی است و فکر میکنم همین ویژگی میتواند باعث شود مخاطب ارتباط خوبی با آن برقرار کند.
وی با اشاره به دشوارترین و احساسیترین بخش اجرای خود، گفت: در انتهای نمایش صحنهای وجود دارد، که ما در میان خودمان آن را صحنه مادر مینامیم، جایی که مادر قصه متوجه میشود فرزندش را پیدا کرده است. فکر میکنم بخش زیادی از بار احساسی نمایش در همین صحنه متمرکز میشود و این لحظه یکی از مهمترین قسمتهای اثر است.
این بازیگر ادامه داد: اجرای چنین صحنهای نیازمند تمرکز و همراهی کامل بازیگر با فضای داستان است، چراکه احساسات شخصیت در آن لحظه به نقطه اوج خود میرسد. تلاش ما این است که این احساسات را بدون اغراق و به شکلی باورپذیر به مخاطب منتقل کنیم تا تماشاگر نیز بتواند با شخصیت و موقعیت همراه شود.
وی درباره وضعیت تئاتر مشهد، بیان کرد: با توجه به شرایطی که مشهد دارد و ممکن است در برخی زمینهها با سختگیری یا محدودیتهایی مواجه باشد، خوشبختانه میبینم که هنرمندان همچنان فعال و پویا هستند و تلاش میکنند سهم خودشان را در تئاتر ایفا کنند.
باغانی در ادامه اضافه کرد: تئاتر مشهد ظرفیتهای زیادی دارد و هنرمندان جوان آن نیز انگیزه و انرژی بالایی برای فعالیت دارند. امیدوارم شرایطی فراهم شود که این هنرمندان بتوانند با آرامش و فرصت بیشتری کار کنند و آثارشان را به مخاطبان ارائه دهند. همچنین ادامه این روند و حمایت از هنرمندان جوان میتواند به رشد بیشتر تئاتر مشهد کمک کند و باعث شود این شهر همچنان یکی از جریانهای مهم تئاتری کشور باقی بماند.
سحر سرگزی، بازیگر تئاتر «نقل زنان سوخته» درباره دلیل حضورش در نمایش «نقل زنان سوخته»، اظهار کرد: زمانی که متن را برای نخستینبار خواندم، برایم بسیار سنگین بود و در دور اول اصلاً متوجه نشدم داستان درباره چیست. اما زمانی که خوانش نمایش را انجام دادیم و تا حدی روی شخصیتپردازیها کار کردیم، به مرور متوجه عمق و زیباییهای آن شدم.
وی ادامه داد: بهخصوص بخش مربوط به «نقال زن یک» برایم بسیار جذاب بود. آنقدر این بخش را تکرار کردیم و روی جزئیات آن کار کردیم که مدام درباره تکتک جملهها و اتفاقات فکر میکردیم، اینکه چرا نویسنده این جمله را نوشته، منظورش از یک داستان یا روایت مشخص چه بوده و اساساً قرار است چه چیزی پشت این قصهگویی وجود داشته باشد.
این بازیگر تئاتر اضافه کرد: در ظاهر، داستان درباره مادری است که دخترش را گم کرده و در میان معرکههای نقالی به دنبال او میگردد، اما در ادامه متوجه میشویم لایههای دیگری پشت این روایت وجود دارد و حتی نوعی رقابت میان مادر و دختر شکل میگیرد.
وی با اشاره به یکی از دیالوگهای نمایش که برای او اهمیت ویژهای دارد، ادامه داد: زیباترین بخش برای من جایی است که گفته میشود «تا آن زمان باز هزاران مرد و زن دیگری را به سنگ بدل میکنند و هزاران عشق به سینه سنگی خواهد شد و چراغ را خواهد شکست تا کسی بیاید و راز شکست سنگ را بیابد، راز جوانه زدن بر سنگ.» این دیالوگ برای من معنای عمیقی دارد، اینکه حتی اگر در یک رابطه تمام مشکلات ممکن برای آدمها پیش آمده باشد، باز هم میتوان یک روزنه نور یا یک جوانه پیدا کرد و شرایط را تغییر داد، به شرط اینکه هر دو طرف بخواهند.
سرگزی، درباره چالشهای رسیدن به شخصیتهای این نمایش بیان کرد: یکی از دشواریهای اصلی این بود که «نقال زن» فقط یک شخصیت ساده نیست و برای درک او باید داستان آدمهای مختلفی را که در روایت حضور دارند، بفهمیم. برای مثال باید پیرزن و گذشته او را میشناختم و میفهمیدم چه اتفاقاتی در زندگیاش افتاده است.
در نهایت میتوان گفت نمایش «نقل زنان سوخته» در کنار روایت دغدغهها و تجربههای زنان، تجربهای متفاوت از حضور یک گروه کاملاً زنانه در تولید و اجرای تئاتر است؛ گروهی که از کارگردانی و تهیهکنندگی تا بازیگری و نوازندگی، همه مراحل شکلگیری اثر را بر عهده داشته و مسیر خود را از یک خوانش تا اجرای صحنهای طی کرده است.
تجربه این گروه نشان میدهد که تئاتر مشهد از ظرفیتهای جوان و خلاقی برخوردار است که برای ادامه فعالیت، بیش از هر چیز به فرصت اجرا، امکان تجربه و حمایت نیاز دارند؛ حمایتهایی که میتواند به تداوم حضور گروههای مستقل و شکلگیری تجربههای تازه در تئاتر این شهر کمک کند.
انتهای پیام
