رئیس اداره حفاظت محیطزیست سبزوار با گرامیداشت ۹ شهریور که در تقویم محیطزیست ایران به نام روز ملی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی نامگذاری شده است، با ارائه شواهدی از حضور این گونه در منطقه، اظهار کرد: تنها در بازه زمانی سالهای ۹۴ و ۹۵، چهار مورد ثبت ردپای یوزپلنگ در سطح شهرستان سبزوار گزارش شده است. اگرچه این آمار تنها بخشی از واقعیت و موارد مشاهده و ردپایابی بسیار فراتر از این عدد است، اما همین میزان ثبت رسمی نیز به تنهایی گواهی بر نقش استراتژیک و کریدوری سبزوار در مسیر تردد حیات وحش است.
فربد هومن، در گفت و گو با ایسنا با تأکید بر لزوم تغییر نگاه به توسعه زیرساختها در نزدیکی زیستگاههای حساس از جمله یوزپلنگ آسیایی، از سبزوار به عنوان پناهگاهی استراتژیک یاد کرد که میتواند سرنوشت بقای این گربهسان در معرض خطر را تغییر دهد.
رئیس اداره حفاظت محیطزیست سبزوار با اشاره به جایگاه این شهرستان در نقشه حفاظتی کشور، اظهار کرد: سبزوار دیگر تنها یک محدوده جغرافیایی در خراسان رضوی نیست، بلکه به عنوان یک گلوگاه زیستی، نقشی حیاتی در اتصال زیستگاههای مرکزی به نواحی شرقی کشور ایفا میکند.
وی خاطرنشان کرد: حضور یوزپلنگ آسیایی در این منطقه نشانگر پیوستگی اکوسیستمی است که اگر به درستی مدیریت شود، میتواند امنیت بلندمدت این گونه ارزشمند را تضمین کند.
هومن با تشریح جایگاه یوزپلنگ آسیایی در نظام طبیعت، این گونه را فراتر از یک حیوان در معرض انقراض، بلکه به عنوان گونه چتر دانست و گفت: یوزپلنگ آسیایی به عنوان سریعترین شکارچی خشکیزی، در رأس هرم غذایی قرار دارد.
سبزوار زیستگاه بسیاری از گونههای ارزشمند
وی بیان کرد: وقتی ما از یوزپلنگ صحبت میکنیم، در واقع از کل اکوسیستمی حرف میزنیم که او در آن زیست میکند. این گونه به دلیل وسعت قلمروی خود، نیاز به فضاهای بکر و گسترده دارد؛ بنابراین با حفاظت از زیستگاه یوزپلنگ، ما ناخودآگاه از طیف وسیعی از گونههای گیاهی، خزندگان، پرندگان و پستانداران کوچک و بزرگی که در این زیستگاه حضور دارند، محافظت میکنیم.
رئیس اداره حفاظت محیطزیست سبزوار، بقای یوزپلنگ را به معنای بقای یک نظام زیستی کامل و پویا دانست و با اشاره به تنوع زیستی سبزوار و شهرستانهای مجاور آن از جمله ششتمد گفت: خراسان رضوی به دلیل شرایط اقلیمی متنوع، مأمن بخش قابل توجهی از گربهسانان کشور است و سبزوار به عنوان یک پایگاه مهم در این میان عمل میکند.
وی با اشاره به گزارشهای ثبت شده افزود: منطقه سبزوار نه تنها میزبان یوزپلنگ آسیایی است، بلکه زیستگاه گونههای ارزشمند دیگری نظیر پلنگ ایرانی، گربه شنی، کاراکال، گربه وحشی و گربه پلاس نیز محسوب میشود.
هومن یادآور شد: برای نمونه، حضور دائم و مشاهده مکرر پلنگ ایرانی در منطقه حفاظت شده ریوند، نشان میدهد که این منطقه چقدر در برقراری تعادل طبیعی توانمند است. علاوه بر گربهسانان، حضور جمعیتهای پایدار آهو، قوچ و میش وحشی و کل و بز، نشان دهنده امنیت نسبی این زیستگاههاست که باید با تمام توان از آن پاسداری کرد.
وی با اشاره به جایگاه ویژه منطقه حفاظت شده ریوند، تأکید کرد: این منطقه باید به عنوان یک کریدور حیات وحش به طور ویژه دیده شود.
رئیس اداره حفاظت محیطزیست سبزوار اظهار کرد: ظرفیتهای این منطقه برای ارتقا به عنوان یک منطقه حفاظت شده رسمی بسیار بالاست و میتواند به عنوان حلقهای مفقوده در اتصال زیستگاههای یوزپلنگ آسیایی عمل کند.
محور ترانزیتی سبزوار به میامی و شاهرود، یکی از نقاط بحرانی برای یوزپلنگها
وی معتقد است: با ارتقای وضعیت حفاظتی این کریدور، امنیت تردد حیات وحش افزایش یافته و نرخ آسیبپذیری آنها در برابر عوامل انسانی به شکل محسوسی کاهش مییابد.
هومن در ادامه نسبت به تهدیدهای جدی که حیات یوزپلنگ را در این محور مواصلاتی به مخاطره انداخته، هشدار داد و افزود: با اشاره به محور ترانزیتی سبزوار به میامی و شاهرود، این جاده یکی از نقاط بحرانی و پرخطر برای یوزپلنگها است.
وی گفت: جاده عباسآباد در مسیر شاهرود به سبزوار به یک کریدور مرگ برای یوزپلنگها تبدیل شده است. ثبت تلفات چندین قلاده یوزپلنگ در این محور، زخمی عمیق بر پیکره حفاظت از این گونه است. این آمار نشان میدهد که تلاقی توسعه راهسازی با مسیرهای مهاجرتی حیات وحش، اگر با ملاحظات علمی و دقیق همراه نباشد، نتایج جبرانناپذیری به همراه دارد.
ایمنسازی ۵ کیلومتر در انتظار اقدام وزارت راه و شهرسازی
رئیس اداره حفاظت محیطزیست سبزوار در ادامه به موضوع فنسکشی و ایمنسازی این مسیر اشاره و اظهار کرد: اگرچه سازمان محیطزیست تاکنون گامهای مؤثری برداشته و ۱۰ کیلومتر از این مسیر بحرانی را فنسکشی کرده است، اما همچنان ۵ کیلومتر حیاتی باقی مانده که در انتظار اقدام وزارت راه و شهرسازی است.
هومن از تمامی رانندگان، مسافران و فعالان حملونقل که از این محور تردد میکنند، درخواست کرد تا با رعایت سرعت مطمئن و توجه به هشدارهای محیطزیستی، در حفظ این میراث گرانبها مشارکت کنند.
وی اظهار کرد: شعار ما برای رانندگان در این محور، آهسته برانیم است. در ایام تعطیلات و مناسبتهای مختلف که حجم تردد در این جاده افزایش مییابد، احتمال برخورد با حیات وحش نیز به شدت بالا میرود در صورتی که هر راننده میتواند با کاهش سرعت خود، یک محافظ برای یوزپلنگ باشد.
رئیس اداره حفاظت محیطزیست سبزوار معتقد است: با مدیریت هوشمندانه، سبزوار میتواند به قطب اکوتوریسم شرق کشور تبدیل شود.
تنوع زیستی سبزوار یک آزمایشگاه زنده برای دانشگاهیان
هومن اظهار کرد: تنوع زیستی غنی این منطقه، آن را به یک آزمایشگاه زنده برای دانشگاهیان، پژوهشگران و دوستداران محیطزیست تبدیل کرده است. ما میتوانیم با برنامهریزی درست، از این پتانسیل برای آموزش نسل جوان و همچنین توسعه گردشگری مسئولانه استفاده کنیم؛ البته مشروط بر اینکه اصول حفاظتی مقدم بر هر نوع بهرهبرداری باشد.
وی همچنین با اشاره به چالشهای زیستمحیطی دیگر همچون بیابانزایی، افزود: تخریب زیستگاه تنها به جاده محدود نمیشود؛ گسترش کانونهای گرد و غبار نیز یکی دیگر از تهدیدهای جدی است.
رئیس اداره حفاظت محیطزیست سبزوار خاطرنشان کرد: در همین راستا، اداره محیطزیست سبزوار در کنار اداره منابع طبیعی و آبخیزداری اجرای طرحهای بیابانزدایی و کاشت گونههای مقاوم و بومی نظیر تاغ را در اولویت قرار داده است تا با تثبیت شنهای روان و بهبود پوشش گیاهی، محیطی پایدارتر برای حیات وحش فراهم شود. ما به دنبال ایجاد تعادل میان نیازهای توسعهای شهرستان و الزامات حفاظتی هستیم.
هومن با اشاره به آمار مناطق تحت مدیریت این اداره، بر اهمیت دو منطقه مهم شیراحمد و پروند تأکید کرد و گفت: منطقه پناهگاه حیات وحش شیراحمد با وسعت ۲۳ هزار و ۸۰۰ هکتار و منطقه حفاظت شده پروند با وسعت ۱۶ هزار و ۹۰۰ هکتار، به عنوان مهمترین مناطق حیات وحش سبزوار، همچنان در کانون توجه اقدامات حفاظتی قرار دارند.
رئیس اداره محیطزیست سبزوار اظهار کرد: حفاظت از یوزپلنگ آسیایی، یک مسئولیت همگانی است. سبزوار با افتخار در خط مقدم این جبهه ایستاده است و با وجود تمامی چالشهای اعتباری و زیرساختی، ما مصمم هستیم تا با همکاری جامعه محلی، فعالان محیطزیست و مسئولان اجرایی، این زیستگاهها را به عنوان میراثی جاودان برای نسلهای آینده حفظ کنیم. حضور یوزپلنگ در سبزوار، نشانه زنده بودن طبیعت ماست و تا زمانی که این گونه در دشتهای ما میدود، امید به فردایی بهتر برای محیطزیست کشور زنده خواهد ماند.
انتهای پیام
