مهدی ذوالفقاری امروز ۱۲ شهریور، در حاشیه همایش «کویرنوردی، مزیتها و چالشها» که در بجستان برگزار شد، در گفت و گو با ایسنا با اشاره به جایگاه ممتاز این استان در حوزه گردشگری نجوم اظهار کرد: علاوه بر میراث نجومی، کویرهای استان خراسان رضوی به ویژه در نواحی جنوبی، دارای ویژگیهای زمینشناختی منحصر به فردی هستند.
وی بیان کرد: وجود عارضههای طبیعی نظیر کلوتهای باشکوه و دشتهای نمکی وسیع موسوم به دَق، بستری استثنایی برای گردشگران حرفهای، عکاسان نجومی و پژوهشگران طبیعتگردی فراهم آورده است که در صورت معرفی علمی و تخصصی، میتواند به قطب جدیدی در گردشگری شرق کشور تبدیل شود.
دبیر میز تخصصی گردشگری کویر و نجوم استان در ادامه به چالشهای پیشرو اشاره کرد و گفت: متأسفانه علیرغم تمامی ظرفیتهای طبیعی و تاریخی، فقدان زیرساختهای استاندارد گردشگری در مناطق کویری استان، به چالشی اساسی تبدیل شده است. یکی از مهمترین آسیبهای این کمبود، خروج تورهای بزرگ گردشگری و طبیعتگردی از مبدأ خراسان رضوی به سمت استانهای همجوار است.
وی تصریح کرد: بسیاری از آژانسهای مسافرتی و تورگردانان، به دلیل نبود کمپهای کویر نوردی و فقدان زیرساختهای ایمنی و خدماتی لازم در قلب کویر، ترجیح میدهند مسافران خود را به مقاصد دیگر هدایت کنند. این امر به معنای خروج ارز و درآمد از چرخه اقتصادی استان و تضعیف فرصتهای اشتغالزایی برای جوامع محلی است.
ذوالفقاری با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در برنامهریزیهای کلان گردشگری، تصریح کرد: توسعه گردشگری کویر در بجستان، گناباد، بردسکن و سایر مناطق کویری استان، نیازمند ورود جدی بخش خصوصی و حمایتهای تسهیلگرانه دستگاههای اجرایی برای احداث کمپهای کویری با رعایت الزامات زیستمحیطی است. ما نمیتوانیم تنها به داشتههای طبیعی اکتفا کنیم؛ بدون ایجاد زیرساختهای لازم، تمامی این پتانسیلها تنها در حد ظرفیتهای بالقوه باقی خواهند ماند.
وی خاطرنشان کرد: میز تخصصی گردشگری کویر و نجوم استان در تلاش است تا با آسیبشناسی دقیق و پیگیری ایجاد زیرساختهای پایدار، زمینه ماندگاری تورهای گردشگری در داخل استان را فراهم آورد تا علاوه بر حفظ سرمایههای طبیعی، شاهد رونق اقتصادی در مناطق کمتر برخوردار استان باشیم.
کویر باید از قالب کلیشهای بیابانی خشک و بیآب و علف خارج شود
ذوالفقاری، با اشاره به اینکه نگاه به کویر باید از قالب کلیشهای بیابانی خشک و بیآب و علف خارج شود، اظهار کرد: کویر در واقع یک اکوسیستم زنده و پویاست که بستری برای پیوند میان طبیعت، علم نجوم و میراث بومی فراهم میکند.
وی بیان کرد: خراسان رضوی از نظر جغرافیایی در موقعیتی قرار گرفته است که ترکیبی از کویرهای شنی، دشتهای نمکی و عرصههای سنگی را در خود جای داده و این تنوع زمینشناختی، قابلیتی است که در کمتر نقطهای از کشور به این وسعت و دسترسی دیده میشود.
دبیر میز تخصصی گردشگری کویر و نجوم استان خراسان رضوی با بیان اینکه اهمیت گردشگری کویر تنها در ارزشهای بصری آن خلاصه نمیشود، تصریح کرد: این نوع گردشگری یکی از مهمترین ابزارها برای تنوعبخشی به سبد محصولات گردشگری استان است.
وی افزود: با توجه به اشباع نسبی برخی شاخههای گردشگری، ضرورت دارد تا مقاصد جدیدی با قابلیت جذب گردشگر در تمام فصول سال معرفی شوند و مناطق کویری استان به دلیل شرایط آبوهوایی در فصول پاییز و زمستان، بهترین جایگزین برای توازنبخشی به جریان گردشگری استان هستند.
ذوالفقاری تأکید کرد: در حال حاضر، توسعه پایدار در مناطق کم برخوردار نظیر بجستان، گناباد و بردسکن بدون تمرکز بر درآمدهای گردشگری و بهرهگیری از توانمندیهای بومی میسر نخواهد بود، زیرا گردشگری کویر به دلیل ماهیت خود، وابستگی کمی به زیرساختهای متمرکز شهری دارد و میتواند به شکل مستقیم جوامع محلی را در فرایند تولید ثروت مشارکت دهد.
چالشهای پیش رو
وی در ادامه در خصوص آسیبها و چالشهای گردشگری کویر تأکید کرد: فقدان زیرساختهای استاندارد، بزرگترین سد راه شکوفایی این ظرفیتهاست.
دبیر میز تخصصی گردشگری کویر و نجوم استان خراسان رضوی با اشاره به کمبود جادههای دسترسی ایمن، ضعف در مراکز خدماتی بین راهی و نبود یک برنامه مدون برای مدیریت جریان گردشگر در این مناطق، خاطرنشان کرد: اگر مدیریت این پهنهها بدون نظارت علمی و کارشناسی انجام شود، خطر تخریب اکوسیستمهای شکننده کویری وجود دارد که میتواند میراث طبیعی استان را به جای آبادانی، به نابودی بکشاند.
وی با بیان اینکه توسعه گردشگری باید برمدار گردشگری مسئولانه باشد، افزود: سرمایهگذاری نباید تنها در ساخت سازههای بتنی در قلب کویر خلاصه شود، بلکه باید با حفظ سیمای طبیعی، امکانات رفاهی حداقلی اما کیفی در حاشیه این مناطق ایجاد گردد.
ذوالفقاری همچنین به اهمیت آموزش و فرهنگسازی اشاره و اظهار کرد: گردشگری کویر تنها با تبلیغات پر زرق و برق محقق نمیشود، بلکه نیازمند نیروی انسانی آموزش دیده است.
وی بیان کرد: در همین راستا میز تخصصی گردشگری کویر و نجوم استان خراسان رضوی در حال برنامهریزی برای تربیت راهنمایان تور متخصص در حوزه کویرنوردی و نجومشناسی است تا بتوانند به عنوان سفیران فرهنگی، علاوه بر راهنمایی گردشگران، حفاظت از محیطزیست کویر را نیز به آنان بیاموزند.
ضرورت تهیه اطلس جامع گردشگری کویر
دبیر میز تخصصی گردشگری کویر و نجوم استان خراسان رضوی ابراز امیدواری کرد: با تهیه اطلس جامع گردشگری کویر، تمامی فعالان این حوزه بتوانند در یک چارچوب استاندارد به ارائه خدمات بپردازند و از پراکنده کاریهای مخرب جلوگیری شود.
دبیر میز تخصصی گردشگری کویر و نجوم خراسان رضوی با بیان اینکه کویر، کتابی باز از تاریخ زمین است که باید خوانده شود، تصریح کرد: نگاه مسئولان به این مناطق باید از وضعیت حاشیه به وضعیت متن تغییر یابد و برای تحقق این امر، نیازمند عزم جدی در استانداری، میراث فرهنگی و سایر دستگاههای اجرایی هستیم.
وی تأکید کرد مشارکت بخش خصوصی در پروژههای کویری میتواند زمینهساز ایجاد اشتغال هزاران نفر در این مناطق شود و با توجه به نرخ بیکاری در برخی مناطق کویری، توسعه این نوع گردشگری یک ضرورت اجتنابناپذیر برای کاهش نابرابریهای توسعهای است.
ذوالفقاری با اشاره به چشمانداز آینده گردشگری کویر در خراسان رضوی، اظهار کرد: در صورت هماهنگی و همافزایی دستگاههای متولی و با تکیهبر مزیتهای رقابتی بجستان، گناباد و سایر مناطق کویری، میتوان خراسان رضوی را به مقصد اصلی گردشگری بیابانگردی در ایران تبدیل کرد.
وی رسیدن به این جایگاه را دور از دسترس ندانست و خاطرنشان کرد: قطعاً میتوان فصل جدیدی از شکوفایی را برای اقتصاد گردشگری استان رقم زد. کویر نه تنها یک فرصت اقتصادی، بلکه یک پتانسیل ملی برای پیوند انسان مدرن با طبیعت اصیل است که استان خراسان رضوی با تکیهبر این مثلث طلایی، میتواند پیشرو در عرصه این تجربه نوین باشد.
ذوالفقاری، اظهار کرد: گردشگری کویر تنها به معنای بازدید از تپههای شنی و دریاچههای خشک نیست، بلکه یک تجربه جامع از زیستبوم، فرهنگ بومی و پدیده نجوم است که میتواند جایگاه استان را در نقشه گردشگری ملی و بینالمللی تغییر دهد.
انتهای پیام
