حسین رضاییزاده دوشنبه ۱۶ شهریور در نشست خبری با خبرنگاران کرمان ضمن اشاره به گستردگی نیاز جامعه به خدمات طب ایرانی اظهار کرد: رسانهها در افزایش آگاهی عمومی، آموزش صحیح مردم و مدیریت درست فضای مجازی میتوانند نقش مهمی ایفا کنند.
وی با بیان اینکه استفاده از طب سنتی و فرآوردههای طبیعی در جامعه یک واقعیت است، افزود: این موضوع را میتوان از دو جنبه بررسی کرد؛ از یک سو استفاده مردم از ظرفیت دانش بومی و ملی، فرصت مهمی برای کشور محسوب میشود. اما از سوی دیگر، اگر این حوزه به شکل علمی، ایمن و اثربخش ساماندهی نشود، میتواند سلامت بیماران را در معرض خطر قرار دهد.
گیاهی بودن به معنای بیضرر بودن نیست
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت یکی از مهمترین باورهای نادرست در جامعه را تصور بیضرر بودن فرآوردههای گیاهی و طبیعی دانست و تاکید کرد: اینکه تصور کنیم یک فرآورده چون گیاهی یا طبیعی است، اگر اثر درمانی نداشته باشد، ضرری هم ندارد، یکی از نادرستترین باورهاست.
رضاییزاده ادامه داد: گسترش این تفکر میتواند زمینهساز خطرات بالقوه و بالفعل برای سلامت مردم شود. بهویژه در شرایطی که مردم به دلیل علاقه یا اعتماد به داروهای طبیعی و گیاهی، ممکن است تحت تأثیر ادعاهای غیرعلمی قرار گیرند.
وی با اشاره به فعالیت گسترده افراد و جریانهای غیرمتخصص در فضای مجازی، گفت: امروز در فضای مجازی با حجم زیادی از ادعاها درباره انواع داروها، روشهای درمانی و توصیههای سلامت مواجهیم که برخی از آنها فاقد پشتوانه علمی و شواهد معتبرند.
وی افزود: گاهی تبلیغاتی منتشر میشود که یک روش درمانی را برای دهها یا حتی صدها بیماری توصیه میکند، در حالی که مشخص نیست این ادعاها بر اساس چه مطالعهای مطرح شده و چه کسی اثربخشی و ایمنی آنها را اثبات کرده است.
رضاییزاده با اشاره به ضرورت توسعه آموزش و پژوهش دانشگاهی در حوزه طب ایرانی اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۱۰۰۰ نفر متخصص و دانشجوی در حال آموزش در رشته طب ایرانی در کشور داریم و در کنار آنها نیز پزشکانی هستند که دورههای کوتاهمدت این حوزه را گذراندهاند.
وی ادامه داد: جامعه تخصصی طب ایرانی شامل پزشکانی است که دکترای تخصصی طب ایرانی دریافت میکنند و داروسازانی که در رشته داروسازی سنتی تحصیل میکنند؛ با این حال، مجموع این ظرفیت با نیاز جمعیتی نزدیک به ۹۰ میلیون نفر فاصله دارد.
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت این فاصله را یکی از شکافهای موجود در نظام ارائه خدمات دانست و گفت: این شکاف میتواند فرصت سوءاستفاده را برای افراد فاقد صلاحیت فراهم کند؛ بنابراین توسعه آموزش دانشگاهی، پژوهشهای معتبر و ارائه خدمات استاندارد در این حوزه ضرورت دارد.
وی درباره تعریف طب سنتی و جایگاه آن در نظام سلامت نیز توضیح داد: آنچه دارای سابقه تاریخی، تمدنی و فرهنگی است و در فرهنگ و زندگی روزمره مردم یک کشور ریشه دارد، در مفهوم عام طب سنتی قرار میگیرد؛ اما هر روش درمانی که با ادبیات علمی مشترک، روششناسی تحقیقاتی قابل اعتماد و با رعایت اصول ایمنی و اثربخشی مورد ارزیابی قرار گیرد، میتواند به تدریج در جریان پزشکی ادغام شود.
رضاییزاده تأکید کرد: اصالت تاریخی و فرهنگی یک روش درمانی به جای خود محترم است، اما استفاده از آن در نظام سلامت باید مبتنی بر شواهد، ایمنی و اثربخشی باشد.
وی افزود: در چنین رویکردی، برخی روشهای مورد استفاده در طب ایرانی یا سایر نظامهای طب سنتی میتوانند در کنار درمانهای پزشکی رایج و در چارچوب علمی مورد استفاده قرار گیرند؛ رویکردی که در جهان نیز تحت عنوان پزشکی یکپارچه مورد توجه قرار گرفته است.
دبیر ستاد توسعه علوم و فناوریهای گیاهان دارویی و طب سنتی با اشاره به وضعیت پژوهش در این حوزه گفت: به طور میانگین حدود ۷۰ درصد مطالعات و پژوهشهایی که در دانشکدهها و مراکز دانشگاهی طب ایرانی کشور انجام میشود، کارآزمایی بالینی است.
وی افزود: کارآزمایی بالینی، یکی از مهمترین روشهای تحقیق برای ایجاد زبان مشترک میان رویکردهای سنتی و پزشکی نوین است و میتواند به ارزیابی دقیق اثربخشی و ایمنی مداخلات کمک کند.
رضاییزاده بیماریهای گوارشی، برخی بیماریهای عصبی، سبک زندگی سالم، تأثیر مدیریت خواب و ورزش، بیماریهای متابولیک از جمله چاقی، کبد چرب، فشار خون و دیابت، همچنین موضوعات مرتبط با باروری و ناباروری و ارتقاء کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان و اماس را از مهمترین محورهای مطالعات انجامشده در این حوزه اعلام کرد.
وی اظهار کرد: بخشی از این پژوهشها به تولید فناوری، محصول و حتی فرآوردههای دارویی منجر شده و برخی از این محصولات نیز مجوزهای لازم را از سازمان غذا و دارو دریافت کرده و وارد بازار شدهاند.
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت با اشاره به جایگاه علمی ایران در حوزه طب سنتی، گفت: ایران طی پنج سال گذشته در چهار سال متوالی رتبه چهارم تولید علم در این حوزه را در جهان داشته است.
وی افزود: در سال گذشته، ایران یک رتبه کاهش داشته و پس از کشورهایی مانند چین، هند و آمریکا، در رتبه پنجم قرار گرفته است.
رضاییزاده تأکید کرد: با توجه به ظرفیت علمی و پژوهشی موجود، امکان ارتقاء جایگاه ایران در این حوزه وجود دارد، مشروط بر اینکه ظرفیتهای پژوهشی، آموزشی و فناوری به شکل منسجم توسعه پیدا کنند.
وی با اشاره به تحولات ساختاری اخیر در حوزه طب ایرانی گفت: دفتر طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت از سال گذشته به مرکز طب ایرانی و مکمل ارتقا پیدا کرده و سیاستگذاری، مدیریت، برنامهریزی و هماهنگی حوزه طب ایرانی را بر عهده دارد.
رضاییزاده ادامه داد: از سوی دیگر، ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی در معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، مسئولیت اجرای سند ملی گیاهان دارویی و طب سنتی را که در سال ۱۳۹۲ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده، دنبال میکند.
وی افزود: از اردیبهشت امسال و با موافقت شورای عالی انقلاب فرهنگی، مدیریت و راهبری این دو بخش به صورت هماهنگ و یکپارچه دنبال میشود تا حداکثر همافزایی میان ظرفیتهای وزارت بهداشت، معاونت علمی ریاست جمهوری و سایر نهادهای عضو ستاد ایجاد شود.
رضاییزاده از تدوین برنامه راهبردی مشترک وزارت بهداشت و معاونت علمی در این حوزه خبر داد و گفت: در تدوین این برنامه تلاش شده تصویری یکپارچه از ظرفیتهای کشور ارائه و توسعه بخشهای مختلف به شکل متوازن دنبال شود.
وی آموزش، پژوهش، صنعت، داروسازی، فرآوردههای طبیعی اعم از غذایی و دارویی، هوش مصنوعی، رسانه، آموزش عمومی و سبک زندگی سالم را از محورهای اصلی این برنامه اعلام کرد.
وی تأکید کرد: هدف این نیست که تنها یک بخش از زنجیره توسعه پیدا کند و بخشهای دیگر عقب بمانند؛ برای مثال توسعه دارو بدون توسعه صنعت، کنسرسیومها، توزیع و آموزشهای مورد نیاز، نمیتواند به یک توسعه پایدار منجر شود.
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت گفت: قرار است پس از ابلاغ برنامه، هدایت، واگذاری، نظارت و حمایت از اجرای آن در چارچوب یک برنامه هماهنگ میان وزارت بهداشت و معاونت علمی دنبال شود.
رضاییزاده با اشاره به برگزاری نشست مشترک مدیران و مسئولان آموزشی کشور در تهران، اظهار کرد: برنامه راهبردی برای مسئولان دانشگاهها و دانشکدههای مرتبط تشریح شده و در آینده نزدیک فراخوانهای رسمی از سوی معاونت علمی ریاست جمهوری منتشر خواهد شد.
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت همچنین درباره ظرفیت دانشگاه علوم پزشکی کرمان گفت: این دانشگاه یکی از مراکز مهم آموزشی، پژوهشی و درمانی طب ایرانی در کشور است و دارای دانشکده طب ایرانی است.
وی افزود: در کشور در مجموع حدود ۲۲ تا ۲۳ مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی در حوزه طب ایرانی فعالند که بخشی از آنها دانشکده و بخشی نیز گروههای آموزشیاند.
رضاییزاده با اشاره به توسعه زیرساختهای طب ایرانی در کرمان گفت: سلامتکده جدید طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی کرمان در حال آمادهسازی است و پیشبینی میشود در هفتههای آینده آماده بهرهبرداری و ارائه خدمت شود.
رضاییزاده در بخش دیگری از سخنان خود، نقش رسانهها را در ارتقاء سواد سلامت و مقابله با اطلاعات نادرست در حوزه طب ایرانی بسیار مهم دانست و گفت: فضای مجازی در کنار فرصتهای گسترده، زمینه انتشار سریع اخبار نادرست و ادعاهای غیرعلمی را نیز فراهم کرده است.
وی با بیان اینکه محتوای منفی و هیجانی معمولاً بیشتر مورد توجه و بازنشر قرار میگیرد، افزود: تولید محتوای علمی و مثبت در حوزه سلامت باید به شکلی گستردهتر انجام شود تا بتواند با حجم بالای اطلاعات نادرست رقابت کند.
وی همچنین به اجرای طرح نهضت سواد سلامتآموزی اشاره کرد و افزود: تولید محتوای آموزشی برای بهورزان، سفیران سلامت، مراقبان سلامت، پزشکان، خانوادهها و مدارس در دستور کار قرار گرفته است.
رضاییزاده در پایان تأکید کرد: اطلاعرسانی، آموزش عمومی و ترویج سبک زندگی سالم از محورهای اصلی برنامه راهبردی جدید است و رسانهها میتوانند در جلوگیری از سوءاستفاده از اعتماد مردم و هدایت جامعه به سمت دریافت خدمات ایمن و اثربخش، نقش تعیینکنندهای داشته باشند.
انتهای پیام
