در پسِ اقتصاد روستا، زنانی فعالیت میکنند که با تکیه بر مهارت، تجربه و سرمایههای خرد، از خانه و کارگاههای کوچک تا مزارع و عرصههای تولیدی، ارزش اقتصادی خلق میکنند؛ زنانی که اگرچه سهمشان از اقتصاد محلی کمتر دیده میشود، اما با تکمیل حلقههایی چون بازاریابی، فروش و دسترسی به بازارهای جدید میتوانند مهارت را به درآمد و تولید خرد را به معیشتی پایدار تبدیل کنند.
در بسیاری از روستاها و مناطق عشایری آذربایجانغربی، بخشی از اقتصاد خانوار نه در کارخانهها و واحدهای بزرگ تولیدی، بلکه در خانهها، کارگاههای کوچک و دستهای زنانی شکل میگیرد که همزمان نقش تولیدکننده، مدیر اقتصاد خانواده و حلقهای از زنجیره کشاورزی و صنایعدستی را بر عهده دارند.
زنان روستایی و عشایری یکی از مهمترین بازیگران اقتصاد خرد و معیشت خانوار هستند. نقش آنها از مرحله تولید آغاز میشود و تا فرآوری، بستهبندی، عرضه و حتی مدیریت اقتصادی خانواده امتداد پیدا میکند؛ با این حال، حلقهای که همچنان برای بسیاری از این زنان به گلوگاه تبدیل شده، «بازار» است.
نمایشگاه مشاغل خانگی و تولیدات بومی آذربایجانغربی که با حضور ۷۵ هنرمند، کارآفرین و فعال حوزه صنایعدستی، مشاغل خانگی و تولیدات بومی برگزار شد، نمونهای از تلاش برای پاسخ به همین پرسش بود؛ رویدادی که ۱۰ روز فرصت داد تولیدکنندگان محصولات خود را مستقیماً عرضه کنند و بخشی از ظرفیتهای اقتصادی، فرهنگی و هنری نقاط مختلف استان را در معرض دید مخاطبان قرار دهند.
اما پشت هر غرفه، صرفاً یک محصول قرار ندارد؛ روایت یک کسبوکار کوچک، یک خانواده و زنی قرار دارد که تلاش میکند مهارت خود را به درآمد تبدیل کند.
وقتی تولیدات زن روستایی وارد زنجیره ارزش میشود
مدیر هماهنگی ترویج کشاورزی جهاد کشاورزی آذربایجانغربی، مأموریت این مجموعه را فراهم کردن زمینه نقشآفرینی بیشتر زنان در توسعه کشاورزی و روستایی عنوان کرد و گفت: ۱۳۹ صندوق اعتبارات خرد زنان روستایی و عشایری در استان فعال است و ۶۱۲ تسهیلگر زن در این حوزه فعالیت میکنند.
بیتا احمدیان چهارم شهریور در حاشیه نمایشگاه توانمندسازی زنان روستایی و عشایری اظهار کرد: مدل اقتصاد خرد، بیش از آن که بر سرمایههای سنگین متکی باشد، بر توانمندی، مهارت و سرمایه اجتماعی زنان استوار است؛ ظرفیتی که میتواند در صورت اتصال به بازار، از یک فعالیت محدود خانوادگی به یک کسبوکار پایدار تبدیل شود.
مدیر هماهنگی ترویج کشاورزی جهاد کشاورزی آذربایجانغربی با اشاره به اجرای پروژه هدفمندسازی آموزش زنان روستایی گفت: در این طرح آموزشها صرفاً جنبه مهارتی ندارند، بلکه با رویکرد اقتصادمحور، هدفمند و قابل رصد و ارزیابی طراحی شدهاند و در چهار فاز در شهرستانهای ارومیه، سلماس، میاندوآب، بوکان و مهاباد در حال اجرا هستند.
وی ادامه داد: راهاندازی زنجیره ارزش پرورش مرغ بومی توسط زنان روستایی، برگزاری چهار دوره مهارتی گلخانههای کوچکمقیاس برای ۵۲ نفر و تخصیص چهار هزار و ۵۰۰ اصله نهال به زنان داوطلب در شهرستانهای چالدران، پلدشت و چایپاره، بخشی از اقداماتی است که در این مسیر انجام شده است.
احمدیان با بیان اینکه هدف فراتر از ایجاد چند شغل یا افزایش تولید است، افزود: ساختن یک معیشت پایدار از طریق فعال کردن حلقههای زنجیره ارزش و ایجاد ارزش افزوده هدف است.
بازار فروش محدود است
یکی از زنان حاضر در نمایشگاه توانمندسازی زنان روستایی و عشایری استان، که در زمینه تولید محصولات بومی و فرآوردههای خانگی فعالیت دارد، به ایسنا گفت:سالهاست در خانه تولید کرده و مشتری داریم، اما مشکل اینجاست که بازار محدود است. بسیاری، محصولات تولیدی ما را نمیشناسند و امکان حضور دائمی در بازارهای بزرگ را هم نداریم.
وی ادامه داد: چنانچه بتوانیم محصولاتمان را بهتر معرفی کنیم و مشتری بیشتری پیدا کنیم، همین کارهای کوچک میتواند درآمد قابل توجهی برای خانواده ایجاد کند.
این بانوی روستایی ادامه داد: نمایشگاهها اگر با برنامه فروش و بازاریابی ادامه پیدا کنند، میتوانند بیش از یک فرصت چندروزه برای فروش باشند و بعد از نمایشگاه نیز مشتری داشته باشیم و بتوانیم سفارش بگیریم.
توانمندسازی بانوان کارافرین روستایی فرصتی برای افزایش مشتری و فروش
بانوی دیگری که در نمایشگاه محصولات دستساز و تولیدات بومی خود را عرضه کرده است، درباره دغدغهاش به ایسنا معرفی محصولات و بازار فروش را از نیازهای مهم در حیطه فعالیت مشاغل خرد و خانگی اعلام کرد و به ایسنا گفت: بسیاری از زنان روستا مهارتهای خوبی دارند و محصول باکیفیت تولید میکنند، اما چون بازار مشخصی ندارند، در حد تولید برای آشنایان و مشتریهای محدود باقی میمانند. اگر سفارش و بازار مطمئن داشته باشیم، میتوانیم تولید را بیشتر کنیم و حتی برای زنان دیگر هم کار ایجاد کنیم.
او البته از هزینه مواد اولیه، بستهبندی و دشواری دسترسی به بازارهای خارج از منطقه نیز به عنوان بخشی از مشکلات این کسبوکارها یاد کرد و ادامه داد: ایجاد شبکهای میان تولیدکنندگان میتواند قدرت آنها را در بازار افزایش دهد.
این بانوی فعال با اشاره به اهمیت آموزش و بروز شدن در هنرهای مختلف گفت: برگزاری کلاسهای توانمندسازی فرصتی است تا با نیازها و متد روز آشنا شده و امکان فروش را ارتقا دهیم.
برگزاری مداوم کلاسهای توانمندسازی برای بانوان روستایی و عشایری استان
رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانغربی با تأکید بر توانمندی بالای بانوان در مدیریت تولید، حضور آنها را در حلقههای مختلف زنجیره ارزش کشاورزی قابل توجه عنوان و آنان را از ارکان مهم تأمین و پایداری امنیت غذایی دانست.
محمدرضا اصغری ۲۸ مرداد در حاشیه نمایشگاه صنایع دستی که در تالار وحدت ارومیه برگزار شد، گفت: امروز هنر فروش و تسلط بر بازار، اهمیتی دوچندان پیدا کرده و بسترهای دیجیتال و تجارت آنلاین میتوانند فرصت مهمی برای زنان روستایی و عشایری باشند؛ فرصتی که به آنها اجازه میدهد بدون وابستگی به بازارهای فیزیکی محدود، محصولات خود را به مشتریان بیشتری عرضه کنند.
وی با اشاره به برگزاری کلاسهای توانمندسازی بانوان روستایی و عشایری، ادامه داد: آموزش کسبوکار آنلاین برای زنان روستایی دیگر یک آموزش جانبی نیست؛ بلکه میتواند بخشی از زنجیره تولید و ضروری همانند آموزش مهارت تولید باشد.
«هزار میدان، هزار بازار»؛ تلاش برای رساندن تولید خانگی به مشتری
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی آذربایجانغربی، با اشاره به اجرای طرح «هزار میدان، هزار بازار» در پیرانشهر در قالب حمایت از فروش محصولات خانگی زنان روستایی گفت: اصلیترین رویکرد بر ایجاد فرصت عرضه برای تولیدکنندگان و نزدیک کردن محصول به بازار مصرف است.
علی دهقان نیز ۲۸ مرداد در حاشیه نمایشگاه صنایع دستی ارومیه که در تالار وحدت برگزار شد، ادامه داد: این مدل میتواند یک تغییر نگاه مهم در حمایت از مشاغل خرد باشد؛ به جای اینکه حمایت صرفاً در مرحله پرداخت تسهیلات یا برگزاری دوره آموزشی متوقف شود، حلقههای بعدی یعنی بازاریابی، عرضه و فروش نیز در فرآیند حمایت قرار گیرند.
به گزارش ایسنا، تجربه زنان روستایی و عشایری نشان میدهد برای ایجاد اشتغال همیشه به سرمایههای بزرگ و واحدهای صنعتی عظیم نیاز نیست. گاهی یک مهارت، مقدار محدودی سرمایه، دسترسی به مواد اولیه و مهمتر از همه بازار میتواند نقطه آغاز یک کسبوکار باشد.
این مشاغل از یک سو به افزایش درآمد خانوار کمک میکنند و از سوی دیگر، با حفظ مهارتهای بومی، جلوگیری از فراموشی صنایعدستی و فرآوری سنتی محصولات، تقویت اقتصاد محلی و ایجاد فرصت شغلی در همان محل زندگی، آثار اجتماعی گستردهتری نیز به همراه دارند.
از همین رو، توانمندسازی زنان روستایی و عشایری نباید صرفاً در قالب آموزش تولید یا اعطای تسهیلات دیده شود. زنجیره حمایت باید از آموزش آغاز شود و به تولید، کیفیت، بستهبندی، برند، بازاریابی، فروش و دسترسی پایدار به بازار برسد.
اگر قرار است اقتصاد روستا از درون خود رشد کند، زنان روستایی و عشایری یکی از مهمترین ظرفیتهای این رشد هستند؛ زنانی که سالهاست بخشی از اقتصاد خانواده را در سکوت پیش میبرند و حالا بیش از هر چیز به فرصتی نیاز دارند تا محصول دستشان از مرز روستا عبور کند و به بازار برسد.
انتهای پیام
