پژوهشگران دانشگاه کلرادو «آنشوتز» شواهد موجود درباره نحوه فعالیت ویروس واریسلا-زوستر در بدن و دلایل دشوار بودن تشخیص برخی عفونتهای ناشی از آن را بررسی کردهاند. ویروس واریسلا-زوستر بسیار شایع است، بیش از ۹۰ درصد مردم جهان به این ویروس مبتلا شدهاند.
این ویروس پس از ابتلا به آبلهمرغان بهطور کامل از بدن خارج نمیشود بلکه پس از عفونت اولیه در سلولهای عصبی غیرفعال میشود و میتواند برای چندین دهه بدون ایجاد علامت در بدن بماند، در این مدت، دستگاه ایمنی فعالیت آن را کنترل میکند.
با افزایش سن، توانایی دستگاه ایمنی برای مقابله با این ویروس ممکن است کاهش یابد. ابتلا به سرطان، مصرف برخی داروها و دیگر شرایطی که موجب تضعیف دستگاه ایمنی میشوند نیز میتوانند زمینه فعال شدن دوباره ویروس را فراهم کنند.
شناختهشدهترین پیامد فعال شدن دوباره ویروس، بیماری زوناست. زونا معمولا با تاولهای دردناک و پر از مایع همراه است که در یک طرف صورت یا بدن ظاهر میشوند. پیشبینی میشود دستکم یک نفر از هر سه فرد حامل ویروس واریسلا-زوستر در طول زندگی خود با فعال شدن دوباره این ویروس مواجه شود.
در برخی بیماران، درد حتی پس از بهبود ضایعات پوستی ادامه پیدا میکند. این عارضه «نورالژی پس از هرپس» نام دارد و میتواند موجب درد شدید سوزشی، تیرکشنده یا حساسیت عصبی شود که گاهی ماهها یا حتی سالها ادامه دارد.
با این حال، نتایج مرور جدید پژوهشها نشان میدهد زونا تنها یکی از پیامدهای احتمالی فعال شدن دوباره ویروس واریسلا-زوستر است. این ویروس میتواند در امتداد اعصاب حرکت کند و به رگهای خونی یا اندامهای داخلی نیز برسد. در نتیجه، مشکلاتی ایجاد میشوند که در نگاه نخست شبیه عفونت ویروسی نیستند. ویروس واریسلا-زوستر با سکته مغزی، از دست دادن بینایی، فلج صورت، ضعف یا فلج اندامها و برخی انواع درد شدید شکمی مرتبط شده است.
یکی از این عوارض «سندروم رمزی هانت» است که در صورت درگیر شدن اعصاب اطراف گوش توسط ویروس ایجاد میشود. این عارضه ممکن است با بثورات دردناک در گوش و ضعف یا فلج یک طرف صورت همراه باشد.
ویروس واریسلا-زوستر همچنین میتواند رگهای خونی تامینکننده خون مغز را درگیر کند. التهاب و آسیب این رگها ممکن است جریان خون را مختل کرده و در بروز سکته مغزی نقش داشته باشد.
کودکان نیز بهطور کامل از این عوارض در امان نیستند. پژوهشگران میگویند ویروس واریسلا-زوستر میتواند در بروز سکته مغزی ایسکمیک شریانی در کودکان، ازجمله پس از ابتلا به آبلهمرغان، نقش داشته باشد. شاید دشوارترین موارد زمانی رخ دهند که ویروس بدون ایجاد بثورات پوستی فعال شود. این وضعیت گاهی زونای بدون بثورات پوستی نامیده میشود.
در این شرایط، فرد ممکن است دچار سوزش شدید یا درد عصبی در یک طرف بدن شود، در حالی که در بررسیهای تصویربرداری نیز مشکل مشخصی دیده نشود. نبود بثورات پوستی که معمولا پزشک را به سمت تشخیص زونا هدایت میکند، ممکن است باعث شود علت اصلی بیماری نادیده گرفته شود.
بیماریهای عصبی مرتبط با ویروس واریسلا-زوستر همچنین ممکن است پس از ناپدید شدن بثورات پوستی قبلی بروز کنند. به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند پزشکان باید در مواردی که علائم عصبی یا جسمی ناشناخته، بهویژه در یک طرف بدن، ایجاد میشود، احتمال درگیری این ویروس را نیز در نظر بگیرند حتی اگر نشانههای واضحی از زونا وجود نداشته باشد.
تشخیص این بیماری ممکن است به آزمایشهای تخصصی خون یا مایع اطراف مغز و نخاع نیاز داشته باشد. پزشکان میتوانند با این آزمایشها به دنبال شواهدی از فعال بودن ویروس یا واکنش دستگاه ایمنی بدن به آن باشند.
برای درمان عفونتهای ناشی از ویروس واریسلا-زوستر میتوان از داروهای ضدویروس استفاده کرد. عفونتهای شدیدتر، بهویژه مواردی که ویروس در بدن گسترش یافته یا دستگاه عصبی را درگیر کرده، ممکن است به مصرف داروهای ضدویروس از طریق ورید نیاز داشته باشند.
واکسیناسیون نیز یکی از ابزارهای مهم برای کاهش بیماری است. واکسن آبلهمرغان میتواند از عفونت اولیه پیشگیری کند و واکسن نوترکیب زونا نیز در افرادی که مصرف آن برایشان توصیه شده است، خطر ابتلا به زونا و برخی عوارض آن را به میزان قابلتوجهی کاهش میدهد.
اهمیت این مرور علمی در آن است که توجه پزشکان را به بیماریهایی جلب میکند که ممکن است در غیر این صورت تشخیص داده نشوند. با این حال، یافتههای این پژوهش به این معنا نیست که ویروس واریسلا-زوستر عامل همه مشکلات عصبی ناشناخته است. بسیاری از علائمی که در این پژوهش بررسی شدهاند، میتوانند دلایل مختلفی داشته باشند و تشخیص آنها به آزمایشهای پزشکی مناسب نیاز دارد.
پژوهشگران همچنان به دنبال روشهای دقیقتر برای شناسایی بیماریهای ناشی از ویروس واریسلا-زوستر در موارد بدون بثورات پوستی هستند و تلاش میکنند نقش احتمالی این ویروس را در بیماریهای عروقی و مغزی بهتر درک کنند.
سایت نوریج گزارش کرد که پیام اصلی این مرور علمی آن است که این ویروس آشنا میتواند به شیوههایی کمتر شناختهشده در بدن فعال شود و همین موضوع، آگاهی پزشکان از عوارض احتمالی آن را برای تشخیص و درمان زودهنگام اهمیت بیشتری میدهد.
نتایج این مرور علمی در نشریه Nature Reviews Disease Primers منتشر شده است.
انتهای پیام
