به گزارش ایسنا، «محسن روحی صفت»، دیپلمات پیشین ایران در افغانستان در نشست علمی «آسیای جنوبی در آینه جنگ ۴۰ روزه: مواضع و چالشها» که روز دوشنبه در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران برگزار شد، با اشاره به ساختار اجتماعی، حکومتی در افغانستان و قرار داشتن آن در حکمرانی طالبان در حال حاضر، اظهار کرد: طالبان گروهی تمامیتخواه است و بیش از ۹۰ درصد امورات افغانستان در تسلط این گروه قرار گرفته است و این گروه از هیچ اقلیت و قوم دیگری حمایت نمیکند و دارای حکمرانی خلافتی است و در ایران انتظار نداریم که در آینده در افغانستان شورا یا قانون اساسی مشخصی ایجاد شود.
روحی صفت با اشاره به محدودیتهای ایجاد شده علیه زنان در افغانستان گفت: طالبان نقش زنان و حتی تحصیل زنان را محدود کرده است و زنان تا بیش از کلاس ۱۲ام حق تحصیل ندارند. طالبان در تلاش است تا دیدگاههای خود را به همه اقوام حاضر در افغانستان تحمیل کند و تا حد زیادی موفق به انجام آن شده است. در این کشور، در این لحظه هیچ حزب سیاسی یا گروه دیگری وجود ندارد و مجوز فعالیت همگی توسط طالبان لغو شده است. حتی با وجود مخالفان داخلی در ساختار طالبان، این گروه انسجام خود را حفظ کرده است. هرچند این گروه با چالشهایی از جمله چالش جانشینی و رقابت در بین نخبگان و فرماندهان محلی وجود دارد.
او افزود: شکاف زیادی بین حاکمیت و مردم، عدم وجود حزب مردمی مستقل و رسانه آزاد در این کشور نیز چالشهای کنونی در افغانستان است. البته دست یک قدرت و بازیگر خارجی در ساختار طالبان میتواند به تغییرات مختلفی منجر شود همان طور که در گذشته شاهد آن بودیم. در چند دهه گذشته همه تغییرات سیاسی در افغانستان از طریق قدرتها و بازیگرهای خارجی صورت گرفته است و اگر بازیگری خارجی دوباره در افغانستان دخالت کند، ممکن است شاهد تغییراتی باشیم و در این لحظه پاکستان، به دلیل ملاحظات خود در برابر افغانستان پررنگترین بازیگر خارجی است که بهدنبال اعمال نفوذ در افغانستان است.
این دیپلمات با سابقه ایران با اشاره به دیگر چالشهای طالبان گفت: یکی از چالشهای اساسی طالبان، عدم مشروعیت خارجی است و حتی با وجود داشتن روابط با چین و روسیه، این دو کشور روابط خوبی با طالبان ندارند و حتی چین، بیشتر به دنبال مهار خطرات ناشی از افغانستان (طالبان) است. طالبان به هند بیشتر از چین اعتماد دارد، هرچند این اعتماد از دشمنی هند با پاکستان نشأت میگیرد. با این وجود، طالبان بهدنبال بازگشایی سفارت کشورهای غربی، مخصوصا آمریکا در کابل است و کشورهای اروپایی محتاطانه وارد این روند شدند.
او در ادامه اظهار کرد: طالبان همچنین روابطی محدود با کشورهای عربی خلیجفارس و ترکیه دارد و با وجود داشتن روابط با کشورهای آسیایی، به نشست شانگهای دعوت نشد.
روحی صفت در تحلیل روابط طالبان با ایران گفت: سیاست ایران همواره حفظ تعامل و روابط خود با دولت حاکم بر کابل بوده است و حتی در دوران اشغال افغانستان توسط شوروی، ایران روابط خود را با کابل حفظ کرد و این اصل همچنان پابرجاست. ایران همچنین با همه اقشار حاضر در افغانستان ارتباط دارد و تلاش کرده تا این روابط را حفظ کند. از طرفی ایران به توسعه اقتصادی افغانستان علاقهمند است چرا که در صورت کاهش فقر در افغانستان، امنیت ایران تعمیق و مهاجرت به کشورمان کاهش پیدا خواهد کرد. در همین راستا ایران روابط عملگرایانه خود با طالبان را ادامه داده است و در برخی از زمینهها پیشرفت داشتیم و در برخی از موارد، به دلیل عدم همکاری طرف مقابل پیشرفتی نداشتیم.
وی با بیان اینکه طالبان روابط خود را در سایه آمریکا نگه داشته است گفت: طالبان هرگاه ببیند که روابطش با ایران به روابط خود با آمریکا ضربه میزند، روابط خود با تهران را کاهش میدهد و همین مساله باعث شده تا چشمانداز توسعه روابط طالبان و ایران دشوار باشد. موضوعات بین ما و افغانستان از جمله مهاجرت، مبارزه با موارد مخدر و حق آبه همگی نیاز به پیگیری مستمر دارند.
سفیر پیشین ایران در افغانستان افزود: جنگ ۴۰ روزه نیز باعث شد تا طالبان ایران را یک شریک ضروری خود ببیند و در طول جنگ از تهران حمایت کرد و حتی اعلام کرد که در صورت درخواست کمک ایران، به کشورمان کمک خواهد کرد. طالبان ایران را یک قدرت منطقهای میداند و ممکن است همین مساله روابطمان را به رابطهای مصلحت گرایانه تغییر دهد.
روحی صفت در پاسخ به سوالی درباره تحولات جاری در افغانستان و سفر مقامات امنیتی ترکیهای و قطر به کابل اظهار کرد: طالبان در واقع، دست پخت آمریکا، انگلیس، امارات متحده عربی و دیگر کشورها بود. هدف از ایجاد طالبان، ایجاد یک دشمن عقیدهگرا در مرزهای ایران بود. هرچند این مساله از سوی ایران مدیریت شد اما این دیدگاه همچنان پابرجاست و ممکن است کشورهای دیگر به طالبان، بهعنوان یک دشمن عقیدتی علیه منطقه بنگرند. اما سفر اخیر مقامات دو کشور قطر و ترکیه به افغانستان بهنظر میرسد برای مدیریت تنش بوده است چرا که بعد از سفرشان به کابل، به اسلامآباد سفر کردند.
وی در پاسخ سوالی تاکید کرد: قطع روابط تجاری طالبان و پاکستان به توسعه روابط اقتصادی ایران و افغانستان دامن زده است.
انتهای پیام
