هاری سالهاست بهعنوان یکی از بیماریهای مهلک شناخته میشود، بیماریای ویروسی که عمدتاً از طریق گزش یا تماس با بزاق حیوان آلوده منتقل میشود و میتواند حیوانات و انسان را درگیر کند. سگ، گربه، روباه، گرگ و برخی دیگر از پستانداران گوشتخوار میتوانند در چرخه انتقال این بیماری نقش داشته باشند و تماس حیوانات اهلی با حیوانات آلوده نیز خطر را به محیط زندگی انسان نزدیک میکند.
در شهرها، گاهی تصویر گربهای که گوشهای از خیابان برایش غذا گذاشتهاند، عادی به نظر میرسد، یا کودکی که از سر کنجکاوی به سمت یک سگ میرود. اما همین نزدیک شدن، اگر بدون شناخت رفتار حیوان باشد، میتواند خطرآفرین شود. حیوانی که بیمار است ممکن است رفتار طبیعی خود را از دست بدهد و به دلیل درگیری سیستم عصبی، رفتارهای غیرعادی و تهاجمی از خود نشان دهد.
برای اولین بار در کشور، راهاندازی روش تکمیلی تشخیص بیماری هاری در آذربایجان شرقی
مدیرکل دامپزشکی آذربایجان شرقی در گفتوگو با ایسنا از راهاندازی روش تکمیلی تشخیص ویروس هاری در آزمایشگاه ملی این اداره کل برای اولین بار در کشور خبر داد.
مهدی حامی گفت: با توجه به اهمیت بیماری هاری و ضرورت دستیابی به نتیجه قطعی در تشخیص موارد مشکوک، تمامی نمونههایی که در آزمایش اولیه نتیجه منفی داشته باشند، با یک روش تکمیلی مورد بررسی مجدد قرار میگیرند.
حامی اظهار کرد: هاری یکی از مهمترین بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان است که در صورت بروز علائم بالینی، تقریباً همیشه با مرگ همراه است. از این رو، تشخیص سریع و دقیق موارد مشکوک در حیوانات، علاوه بر اهمیت در کنترل و پیشگیری از گسترش بیماری در جمعیت حیوانی، نقش مهمی در تصمیمگیریهای بهداشتی و اقدامات پیشگیرانه برای افرادی دارد که در معرض تماس با حیوان مشکوک قرار گرفتهاند.
وی با بیان اینکه تشخیص ویروس هاری در نمونه مغز حیوان مشکوک، در مرحله نخست با استفاده از روش فلورسانس آنتیبادی تست انجام میشود، گفت: در این روش، آنتیژنهای ویروس هاری با استفاده از آنتیبادیهای فلورسانس شناسایی میشوند. هرچند احتمال منفی کاذب در این آزمایش به ندرت وجود دارد، اما عواملی مانند تأخیر در ارسال نمونه به آزمایشگاه میتواند بر نتیجه آزمایش تأثیرگذار باشد. به همین دلیل و با توجه به اهمیت ویژه بیماری هاری و پیامدهای آن برای سلامت عمومی، روش تکمیلی Conventional PCR در این اداره کل راهاندازی شده است تا امکان بررسی مجدد نمونههای منفی و افزایش اطمینان از نتیجه آزمایش فراهم شود.
حامی خاطرنشان کرد: در روش Conventional PCR، ژنوم ویروس هاری در بافت مغز مورد ردیابی قرار میگیرد و تمامی نمونههایی که در آزمایش اولیه منفی اعلام میشوند، برای تأیید قطعی با روش دوم مجدداً مورد آزمایش قرار میگیرند.در نهایت، پس از بررسی نتایج هر دو روش، نتیجه قطعی نمونه اعلام میشود. این فرآیند میتواند به افزایش دقت تشخیص، جلوگیری از ابهام در موارد مشکوک و اتخاذ تصمیمهای بهداشتی مناسب در مواجهه با موارد احتمالی هاری کمک کند.
مدیرکل دامپزشکی آذربایجان شرقی تأکید کرد: با توجه به ماهیت بیماری هاری و اهمیت آن از منظر سلامت عمومی، تقویت ظرفیتهای تشخیصی و استفاده از روشهای تکمیلی، گامی مؤثر در راستای مراقبت از سلامت جامعه و کنترل این بیماری است.
حامی اظهار کرد: طی ۶ ماهه نخست سال جاری تعداد ۲۲ هزار و ۲۰۲ قلاده سگ بر علیه این بیماری واکسینه شده اند.
شستوشوی فوری زخم پس از حیوانگزیدگی، نخستین اقدام برای پیشگیری از هاری
مدیر گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفتوگو با ایسنا با هشدار نسبت به خطر بیماری هاری، گفت: هاری از بیماریهای شناختهشده و مهلک است که پس از بروز علائم، درمان قطعی برای آن وجود ندارد، از این رو هرگونه حیوانگزیدگی یا تماس مشکوک با حیوانات باید جدی گرفته شود.
سیمین خیاطزاده، با بیان اینکه مخزن اصلی ویروس هاری در حیوانات وحشی قرار دارد، اظهار کرد: حیوانات گوشتخوار پستاندار از جمله سگ، گربه، روباه، گرگ و برخی حیوانات دیگر میتوانند در انتقال این بیماری نقش داشته باشند و حیوانات اهلی نیز در صورت تماس با حیوان آلوده میتوانند به بیماری مبتلا شوند.
وی افزود: حیوانات اهلی مانند سگ و گربه که در محیط زندگی انسان حضور دارند و همچنین دامهایی مانند گاو، گوسفند، الاغ و اسب که در روستاها در کنار انسان زندگی میکنند، در صورت آلوده شدن و تماس با این حیوانات میتوانند بیماری را به انسان نیز منتقل کنند، موضوعی که علاوه بر تهدید سلامت انسان، میتواند خسارتهای اقتصادی قابل توجهی نیز برای روستاییان و دامداران به همراه داشته باشد.
خیاطزاده با تأکید بر ضرورت آموزش نحوه برخورد صحیح با حیوانات به کودکان، ادامه داد: با آغاز سال تحصیلی، خانوادهها و مدارس باید به کودکان آموزش دهند که به حیوانات نزدیک نشوند، آنها را اذیت نکنند و به سمتشان سنگ پرتاب نکنند.
وی با اشاره به اینکه غذا دادن به حیوانات ولگرد نیز میتواند خطر تماس انسان با حیوان را افزایش دهد، گفت: بهترین شرایط این است که چرخه طبیعی زندگی حیوانات را برهم نزنیم و به حیوانات غذا ندهیم، چراکه هنگام غذا دادن معمولاً فاصله انسان و حیوان کمتر میشود و احتمال تماس و گزش افزایش پیدا میکند.
مدیر گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز توضیح داد: ویروس هاری با درگیر کردن سیستم عصبی و مغز حیوان، رفتار و تعادل آن را تغییر میدهد و حیوان ممکن است حالت تهاجمی پیدا کرده و به انسان حمله کند.
وی با اشاره به حادثه اخیر در منطقه آخماقیه تبریز، گفت: اخیراً یک سگ چند نفر را مورد حمله قرار داد که متأسفانه در این حادثه یکی از کودکان جان خود را از دست داد، بنابراین لازم است خانوادهها بهویژه به کودکان آموزش دهند که به حیوانات نزدیک نشده و آنها را تحریک نکنند.
شستوشوی ۱۵ تا ۲۰ دقیقهای زخم
خیاطزاده با تأکید بر اینکه نخستین اقدام پس از هرگونه حیوانگزیدگی باید شستوشوی محل زخم باشد، اظهار کرد: هر فردی که دچار حیوانگزیدگی میشود، حتی پیش از مراجعه به مرکز درمانی، باید محل زخم را با آب و صابون فراوان بهطور مداوم شستوشو دهد.
وی افزود: هرچه شستوشوی زخم سریعتر انجام شود، تأثیر بیشتری در پیشگیری خواهد داشت و توصیه میشود محل زخم حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه با آب و صابون شسته شود و سپس با گاز استریل یا دستمال تمیز پوشانده شود.
مدیر گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز ادامه داد: به تمامی مراکز درمانی و بهداشتی نیز اعلام شده است که در صورت مراجعه فرد حیوانگزیده، پیش از ارجاع او به مرکز تخصصی، شستوشوی کامل محل زخم با آب و صابون انجام شود.
وی با اشاره به وجود مراکز درمان و پیشگیری هاری در استان، گفت: یکی از مراکز شبانهروزی ارائه خدمات هاری در محل بیمارستان کودکان سابق در منطقه ششگلان تبریز قرار دارد و در برخی موارد، بسته به شدت و نوع زخم، ممکن است فرد به دریافت سرم ضد هاری نیز نیاز داشته باشد.
خیاطزاده افزود: تزریق سرم ضد هاری باید در مرکز تخصصی و زیر نظر پزشکان انجام شود و به همین دلیل، برخی بیماران پس از دریافت واکسن به بیمارستان سینا تبریز ارجاع داده میشوند.
وی با بیان اینکه خدمات واکسیناسیون هاری در نقاط مختلف استان نیز ارائه میشود، اظهار کرد: در تبریز و شهرستان نیر مراکز ارائه این خدمات فعال هستند و در مناطق دورافتاده و روستاهایی مانند خداآفرین نیز تلاش شده است واکسن در دسترس باشد و هرچه امکان دسترسی افزایش یابد، خدمات نیز توسعه پیدا میکند.
مدیر گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز تأکید کرد: واکسنهای هاری بر اساس نوع و مقدار مشخص و توسط همکارانی که در این زمینه آموزش دیدهاند، تزریق میشود و خانوادهها نیز باید مراقبت از زخم را جدی بگیرند.
هر تماس با بزاق حیوان مشکوک را جدی بگیرید
خیاطزاده با بیان اینکه فقط گزش عمیق حیوانات ملاک مراجعه به مراکز هاری نیست، گفت: هرگونه تماس با بزاق حیوان مشکوک، حتی در حد لیس زدن، باید جدی گرفته شود و فرد برای بررسی و دریافت خدمات پیشگیری به مراکز مربوط مراجعه کند.
وی افزود: گاهی گربهها هنگام بازی یا تماس با انسان، چنگ میاندازند و ممکن است خراش ایجاد کنند، بنابراین افرادی که با گربهها یا سگها تماس دارند نیز باید در صورت ایجاد خراش، گزش یا تماس با بزاق حیوان، موضوع را به مراکز درمانی اطلاع دهند.
خیاطزاده با اشاره به نگهداری سگ و گربه در برخی منازل، اظهار کرد: حتی اگر حیوان خانگی بهصورت دورهای واکسینه شود، در صورت گزش یا ایجاد خراش باید فرد به مراکز مربوط مراجعه کند تا اقدامات پیشگیرانه لازم بر اساس شرایط انجام شود.
وی همچنین درباره سایر بیماریهای قابل انتقال از حیوانات هشدار داد و گفت: تماس بدون محافظت با حیوانات میتواند زمینه انتقال بیماریهای مختلف را فراهم کند. از جمله برخی گربهها میتوانند عامل بیماری توکسوپلاسموز باشند و تماس با حیوانات آلوده، بهویژه برای زنان باردار، میتواند با خطراتی همراه باشد و برای دختران نازایی ایجاد میکند.
مدیر گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز به بیماری کیست هیداتیک اشاره کرد و گفت: کیست هیداتیک نیز از بیماریهایی است که میتواند از حیوانات آلوده منتقل شود و درگیری ریه و ایجاد مشکلات جدی را به دنبال داشته باشد و در برخی موارد بیمار نیازمند جراحی شود.
سه فوتی بر اثر هاری در سال ۱۴۰۲
خیاطزاده با اشاره به موارد فوت ناشی از هاری در سالهای اخیر، اظهار کرد: چندین سال بود که مورد فوتی ناشی از هاری نداشتیم، اما در سال ۱۴۰۲ سه نفر بر اثر این بیماری جان خود را از دست دادند که هیچکدام برای مراقبت و درمان به مراکز مربوط مراجعه نکرده بودند.
وی ادامه داد: در سال ۱۴۰۵ نیز اخیراً یک کودک را بر اثر جراحات شدید ناشی از حیوانگزیدگی از دست دادیم، این در حالی بود که این کودک کمتر از سه ساعت پس از حادثه به مرکز هاری مراجعه کرده و واکسن و سرم ضد هاری نیز برای او تزریق شده بود.
واکسیناسیون سگهای گله و همکاری مردم با شهرداری و دامپزشکی
مدیر گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز با اشاره به همکاری دستگاههای مختلف برای کنترل بیماری هاری، گفت: همکاران دامپزشکی و شهرداری در این زمینه در کنار مجموعه بهداشت و درمان هستند و شهرداری نسبت به جمعآوری سگهای بلاصاحب اقدام میکند و پس از آن، حیوانات توسط همکاران دامپزشکی مورد بررسی و معاینه قرار گرفته و در صورت نیاز دارو و واکسن دریافت میکنند.
وی افزود: سگهایی که در روستاها بهعنوان سگ گله و نگهبان دامها استفاده میشوند نیز توسط همکاران دامپزشکی واکسینه میشوند و از خانوادهها درخواست میکنیم سگهای گله خود را حتماً واکسینه کنند.
خیاطزاده تأکید کرد: زمانی که سگ گله در محل چراگاه حضور ندارد و در روستا قرار دارد، باید در محل مناسب و بهصورت کنترلشده نگهداری و قلادهگذاری شود تا از آسیب رساندن آن به افراد و ایجاد حوادث جلوگیری شود.
وی با تأکید بر نقش مردم در پیشگیری از هاری گفت: رعایت نکات ایمنی در برخورد با حیوانات، آموزش کودکان، خودداری از نزدیک شدن و غذا دادن به حیوانات بلاصاحب و مراجعه سریع پس از هرگونه گزش، خراش یا تماس مشکوک با بزاق حیوان، از مهمترین اقدامات برای پیشگیری از هاری است.
انتهای پیام
