علیرضا کاظملو در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: مسئولیتپذیری نوجوان باید متناسب با سن، توانایی و شرایط او باشد و نمیتوان نسل امروز را با نسلهای گذشته مقایسه کرد؛ چراکه شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی تغییر کرده و هر دوره اقتضائات خاص خود را دارد.
وی افزود: مسئولیتپذیری به این معنا نیست که نوجوان بار مسئولیتهای سنگین بزرگسالان را بر دوش بکشد، بلکه باید از همان سالهای نوجوانی، وظایفی متناسب با توانایی خود را یاد بگیرد.
این روانشناس خانواده ادامه داد: کارهای سادهای مانند مرتب کردن اتاق، نظم دادن به وسایل شخصی، مراقبت از وسایل مدرسه، برنامهریزی برای انجام تکالیف و مدیریت زمان، از جمله مسئولیتهایی است که میتواند به شکلگیری شخصیت مستقل و مسئولیتپذیر در نوجوان کمک کند.
کاظملو با اشاره به اهمیت نقش والدین در این فرآیند، تصریح کرد: برخی خانوادهها به دلیل نگرانی یا علاقه زیاد، اجازه تجربه کردن به فرزند خود نمیدهند و دائماً تصمیمها را به جای او میگیرند؛ در حالی که نوجوان باید فرصت داشته باشد در چارچوب مشخص، انتخاب کند و پیامد تصمیمهای خود را ببیند.
او تصریح کرد: اگر قرار باشد والدین همیشه به جای فرزندشان تصمیم بگیرند، مانند فردی است که به جای یادگیری رانندگی، همیشه دیگران فرمان خودرو را در دست بگیرند؛ در این شرایط فرد هیچگاه مهارت تصمیمگیری و حل مسئله را یاد نمیگیرد.
این روانشناس بالینی با بیان اینکه مداخله والدین باید در شرایط ضروری باشد، اظهار کرد: زمانی که تصمیم نوجوان با خطر جدی جانی، آسیب غیرقابل جبران، مسائل قانونی یا پیامدهای بسیار سنگین همراه باشد، والدین باید وارد عمل شوند؛ اما این مداخله باید همراه با توضیح و گفتوگو باشد، نه صرفاً با این استدلال که من پدر یا مادر هستم و بهتر میدانم.
وی افزود: حتی در مواردی که نوجوان اشتباه میکند، والدین باید اجازه دهند بخشی از نتیجه انتخاب خود را تجربه کند، زیرا بسیاری از مهارتهای زندگی از مسیر تجربه و اصلاح اشتباهات شکل میگیرد.
کاظملو با اشاره به اهمیت آموزش مدیریت زمان به نوجوانان، گفت: یکی از نخستین مهارتهایی که خانوادهها باید به فرزندان خود آموزش دهند، مدیریت زمان است؛ بهویژه در شرایط امروز که اینترنت، تلفن همراه و هوش مصنوعی بخش زیادی از وقت نوجوانان را درگیر کرده است.
او ادامه داد: نوجوان باید یاد بگیرد میان درس، استراحت، تفریح، استفاده از تلفن همراه و فعالیتهای روزمره تعادل ایجاد کند و این موضوع میتواند با برنامهریزی، گفتوگو و حتی توافقهای خانوادگی مانند تعیین چارچوب استفاده از فضای مجازی انجام شود.
این روانشناس خانواده با تأکید بر نقش الگویی والدین، بیان کرد: والدین تربیت شده، فرزندان تربیت شده و در نهایت جامعه سالمتری خواهند داشت؛ زیرا بخش زیادی از رفتارهای نوجوانان از محیط خانواده و شیوه برخورد والدین شکل میگیرد.
کاظملو با اشاره به ضرورت افزایش ظرفیت تحمل ناکامی در نوجوانان، گفت: شکست و ناکامی بخشی طبیعی از زندگی است و نوجوان باید یاد بگیرد که هر شکست به معنای پایان مسیر نیست.
وی افزود: اگر فرد از کودکی یا نوجوانی تجربه مواجهه با مشکلات را نداشته باشد، ممکن است در بزرگسالی با کوچکترین ناکامی دچار سرخوردگی شود و توان مدیریت شرایط دشوار را نداشته باشد.
این روانشناس بالینی ادامه داد: مهم این است که والدین پس از شکست فرزند، به جای سرزنش، نقاط قوت و ضعف او را بررسی کنند و به او کمک کنند از تجربه پیشآمده برای اصلاح مسیر استفاده کند.
او ابراز کرد: شنیدن نه، پذیرش محدودیتها و تجربه ناکامیهای کوچک، باعث افزایش تابآوری فرد میشود و به او یاد میدهد که دنیا همیشه مطابق خواستههای ما پیش نمیرود.
کاظملو خطاب به خانوادهها، خاطرنشان کرد: هدف تربیت این نیست که فرزند هیچگاه اشتباه نکند، بلکه باید او را به فردی تبدیل کنیم که بتواند تصمیم بگیرد، مسئولیت انتخابهای خود را بپذیرد و در مواجهه با مشکلات، راهحل پیدا کند.
انتهای پیام
