امسال در ۶ ماهه نخست، ۹۰ هزار تن سیب کشور به ارزش ۳۶ میلیون دلار صادر شده، در حالی که صادرات در مدت مشابه سال گذشته ۲۰۳ هزار تن به ارزش ۸۳ میلیون دلار بود؛ آماری که ضرورت بازنگری در مسیر صادرات این محصول و یافتن بازارهای جدید را بیش از گذشته نشان میدهد.
ایران سالانه حدود ۴.۲ میلیون تن سیب تولید میکند و ظرفیت صادراتی کشور بین ۸۰۰ هزار تا یک میلیون تن برآورد شده است؛ سال گذشته نیز بیش از ۵۱۰ هزار تن سیب صادر شد. در این میان، آذربایجانغربی نه فقط بزرگترین تولیدکننده سیب کشور، بلکه استانی مرزی با دسترسی به بازارهای منطقه و مسیرهای ترانزیتی است؛ بنابراین مسئله اصلی برای این استان دیگر افزایش صرفِ تولید نیست، بلکه باز کردن درهای بازارهای جهانی به روی محصولی است که در مقیاس بالا تولید میشود.
نخستین همایش «روز ملی سیب» در ارومیه نیز دقیقاً در نقطهای برگزار شد که میان ظرفیت تولید و سهم صادراتی سیب فاصله وجود دارد؛ جایی که مسئولان و فعالان بخش خصوصی از ضرورت تنوعبخشی به بازارها، رفع موانع ارزی و بانکی، توسعه لجستیک، برندسازی و استفاده از موقعیت مرزی استان برای افزایش صادرات گفتند.
حمایت هدفمند از صادرکنندگان سیب، از اولویتهای محوری وزارت جهاد کشاورزی برای تثبیت بازارهای جهانی
داریوش سالمپور، مدیرکل دفتر امور میوههای سردسیری و خشک وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به ظرفیت تولید ۴.۲ میلیون تنی سیب در سال جاری گفت: از این میزان، ۲.۲ میلیون تن به مصرف تازهخوری میرسد و حدود ۶۴۰ تا ۸۶۰ هزار تن نیز جذب صنایع تبدیلی و فرآوری خواهد شد.
وی با اشاره به جایگاه آذربایجانغربی در تولید سیب افزود: این استان با تولید سالانه ۱.۴ میلیون تن، قطب اصلی تولید سیب کشور محسوب شده و نقش کلیدی در تأمین نیاز بازار داخلی و تحقق اهداف صادراتی ایفا میکند.
سالمپور درباره صادرات امسال نیز گفت: از ابتدای سال تاکنون حدود ۹۰ هزار تن سیب به ارزش ۳۶ میلیون دلار به بازارهای خارجی صادر شده که بخش عمده آن را ارقام میانرس و زودرس تشکیل میدهند.
وی با اشاره به صادرات ۲۰۳ هزار تنی به ارزش ۸۰ میلیون دلار در مدت مشابه سال گذشته افزود: بررسی دلایل کاهش وزنی و ارزشی صادرات در این مقطع، نیازمند آسیبشناسی دقیق و تدوین راهکارهای تجاری جدید است.
مدیرکل دفتر امور میوههای سردسیری و خشک وزارت جهاد کشاورزی از پاکستان، ترکمنستان، سوریه، ازبکستان، عمان، تاجیکستان، لیبی و ترکیه به عنوان کشورهایی یاد کرد که بیشترین نرخ رشد واردات سیب از ایران را داشتهاند.
وی با بیان اینکه عراق، هند، امارات و کشورهای آسیای میانه همچنان مقاصد سنتی و اصلی صادرات سیب ایران هستند، تأکید کرد: با توجه به محدودیتهای موجود در برخی مسیرهای تجاری، بازتعریف و توسعه مسیرهای جایگزین و حمایت هدفمند از صادرکنندگان، از اولویتهای محوری وزارت جهاد کشاورزی برای تثبیت بازارهای جهانی به شمار میرود.
سالمپور همچنین گفت: ظرفیت صادرات سیب کشور بین ۸۰۰ هزار تا یک میلیون تن است و سال گذشته بیش از ۵۱۰ هزار تن از این محصول صادر شد.
ضرورت تسهیل فرآیندهای لجستیکی و گمرکی و رفع چالشهای بازاریابی سیب
محمدرضا اصغری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانغربی در روز ملی سیب با اشاره به تولید بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن سیب در استان گفت: آذربایجانغربی با این میزان تولید، ظرفیت بالایی در حوزه تولید، فرآوری، بستهبندی و صادرات محصولات کشاورزی دارد.
وی اظهارکرد: با حمایت مدیریت ارشد استان و تلاش تولیدکنندگان و صادرکنندگان، روند تولید و صادرات سیب در آذربایجانغربی با وجود مشکلات موجود ادامه دارد و بخش خصوصی در این زمینه نقش مهمی ایفا میکند.
اصغری با بیان اینکه آذربایجانغربی رتبه نخست تولید سیب کشور را در اختیار دارد، گفت: پیشبینی میشود تولید این محصول در سال جاری از مرز یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن عبور کند؛ رقمی که نقش تعیینکنندهای در تأمین نیاز بازار داخل و صادرات به بازارهای منطقهای دارد.
وی با اشاره به فسادپذیری محصولات باغی، مدیریت اصولی زنجیره تولید از مزرعه تا سفره را ضروری دانست و گفت: برداشت اصولی، نگهداری استاندارد و عرضه مرحلهای به بازار، از افت قیمت و ضایعات محصول در اوج فصل برداشت جلوگیری میکند و به تثبیت بازار سیب در سطح ملی کمک میکند.
اصغری در ادامه با بیان اینکه استان از نظر ظرفیت سردخانهای هیچ محدودیتی ندارد، تصریح کرد: ۴۹۰ واحد سردخانه فعال با ظرفیت نگهداری یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن در استان آماده پذیرش محصول است و پیشبینی میشود امسال حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تن از سیب تولیدی برای عرضه تدریجی به بازار کشور در سردخانهها ذخیره شود.
وی ایجاد همافزایی میان بخش دولتی، تولیدکنندگان، سردخانهداران و صادرکنندگان را کلید اصلی موفقیت در توسعه صادرات این محصول به بازارهای جهانی دانست.
اصغری تأکید کرد: تسهیل فرآیندهای لجستیکی و گمرکی، علاوه بر رفع چالشهای بازاریابی، نقش مهمی در صیانت از دسترنج باغداران و ارتقای توان صادراتی سیب ایران در بازارهای بینالمللی ایفا خواهد کرد.
روز ملی سیب فرصتی برای توجه به ظرفیتهای تولید و تجارت این محصول
رئیس اتاق بازرگانی ارومیه نیز با اشاره به اینکه حدود ۴۰ درصد اقتصاد استان مربوط به بخش کشاورزی است، گفت: باید از ظرفیت همجواری آذربایجانغربی با سه کشور و قرار گرفتن در مجاورت بازارهای مرتبط با اتحادیه عرب، اتحادیه اروپا و اتحادیه اقتصادی اوراسیا به شکل مطلوب استفاده شود.
قاسم کریمی با اشاره به پیشینه تاریخی کشاورزی و تجارت در آذربایجانغربی گفت: اقلیم و آبوهوای این استان از هزاران سال گذشته زمینهساز شکلگیری کشاورزی بوده و پدران ما نیز عمدتاً در حوزههای کشاورزی یا بازرگانی فعالیت داشتهاند؛ بنابراین این دو بخش ریشه در ساختار اقتصادی و اجتماعی استان دارند.
وی همچنین به روند نامگذاری هفتم مهر به عنوان روز ملی سیب اشاره کرد و گفت: نامگذاری روز ملی سیب میتواند فرصتی برای توجه بیشتر به ظرفیتهای تولید، تجارت، صادرات و توسعه زنجیره ارزش این محصول در آذربایجانغربی باشد.
صادرات؛ حلقهای که هنوز به اندازه تولید قوی نشده است
نائب رئیس مجمع ملی خبرگان کشاورزی کشور با اشاره به سهم بخش کشاورزی در اقتصاد استان افزود: نزدیک به ۲۰ درصد تولید ناخالص داخلی آذربایجانغربی مربوط به بخش کشاورزی است، در حالی که این سهم در کشور حدود ۸ درصد است؛ بنابراین توجه به این بخش در اقتصاد استان اهمیت ویژهای دارد.
بابانزاده در روز ملی سیب با اشاره به هزینه تولید سیب درختی گفت: هر کیلوگرم سیب با احتساب هزینههای سردخانه حدود ۵۰ هزار تومان هزینه دارد و با توجه به تولید ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تن سیب، گردش مالی قابل توجهی برای استان ایجاد میشود.
وی بر ضرورت حمایت از صادرات سیب استان تأکید کرد و گفت: سال گذشته قیمت سیب صنعتی ۲۰ هزار تومان بود، در حالی که نرخ دلار ۹۲ هزار تومان بود؛ امسال قیمت سیب صنعتی به ۱۶ هزار تومان رسیده که با هیچ منطقی سازگار نیست و برای حل این وضعیت نیازمند کمک و حمایت هستیم.
نائب رئیس مجمع ملی خبرگان کشاورزی کشور همچنین بر توجه به هزینههای نگهداری محصول در سردخانهها و حمایت از فعالان این بخش تأکید کرد.
وی با تأکید بر ظرفیت بالای آذربایجانغربی در تولید محصولات کشاورزی گفت: امنیت غذایی مترادف امنیت نظامی است و با توجه به ظرفیتهای جغرافیایی استان، باید از تولید و صادرات محصولات کشاورزی، بهویژه سیب، حمایت بیشتری شود.
بابانزاده اظهار کرد: آذربایجانغربی به واسطه موقعیت و ظرفیتهای جغرافیایی خود مستعد تولید محصولات کشاورزی با کمیت و کیفیت مناسب است، اما هنوز با اولویت صادرات استان فاصله داریم.
تعهدات ارزی از جمله چالشهای صادرکنندگان و واردکنندگان است
رئیس اتحادیه صادرکنندگان و واردکنندگان محصولات کشاورزی آذربایجانغربی نیز با اشاره به مشکلات فعالان حوزه صادرات و واردات گفت: تعهدات ارزی، نبود زیرساختهای بانکی و حذف واسطهها از جمله چالشهای صادرکنندگان و واردکنندگان است و باید برای رفع این مشکلات راهکارهای عملیاتی ارائه شود.
نیکزاد در روز ملی سیب ارومیه با تأکید بر ضرورت حمایت همزمان از کشاورز و صادرکننده اظهار کرد: اگر از تولیدکننده و صادرکننده حمایت نشود، امنیت غذایی نیز با مشکل مواجه خواهد شد.
وی افزود: در بسیاری از کشورهای دنیا از باغداران و تولیدکنندگان حمایت میشود، اما در کشور ما صادرکنندگان محصولات کشاورزی بهویژه در حوزه تعهدات ارزی با مشکلات جدی مواجه هستند.
رئیس اتحادیه صادرکنندگان و واردکنندگان محصولات کشاورزی استان ادامه داد: یکی از راهکارها، ایجاد فرصت بیشتر برای صادرکنندگان به منظور ایفای تعهدات ارزی است و باید برای محصولات کشاورزی، بهویژه سیب، معافیت یا سازوکار متفاوتی در زمینه تعهدات ارزی در نظر گرفته شود.
نیکزاد با اشاره به ضرورت ورود مجلس به این موضوع گفت: لازم است مصوبهای در مجلس درخصوص تعهدات ارزی صادرکنندگان محصولات کشاورزی تصویب شود؛ چرا که دغدغه اصلی فعالان این حوزه، همین موضوع است.
وی همچنین بر ضرورت تقویت برندسازی و بازاریابی بینالمللی محصولات کشاورزی تأکید کرد و گفت: برندسازی و بازاریابی بینالمللی باید بهصورت جدی دنبال شود تا ارزش واقعی سیب استان در بازارهای جهانی احصا و زمینه توسعه صادرات آن فراهم شود.
سیاستهای ارزی نباید مانع صادرات شود
استاندار آذربایجانغربی، رفع موانع صادرات را پیششرط بهرهگیری از ظرفیتهای تولیدی استان دانست و بر بازنگری در برخی رویههای مربوط به تعهدات ارزی و بازگشت ارز حاصل از صادرات تأکید کرد.
رضا رحمانی در روز ملی سیب با اشاره به جایگاه نخست آذربایجانغربی در تولید سیب کشور افزود: سیاستهای ارزی نباید به مانعی برای صادرکنندگان تبدیل شود و لازم است تصمیمگیریها با حضور فعال اتاق بازرگانی و متناسب با واقعیتهای اقتصادی استانهای مرزی و قطبهای تولید انجام گیرد.
استاندار آذربایجانغربی همچنین بر ضرورت همراهی نظام بانکی با بخش تولید، کشاورزی و صادرات تأکید کرده و خواستار تغییر رویکرد بانکها در تأمین مالی فعالان اقتصادی در شرایط جنگ اقتصادی شد.
رحمانی به دستاوردهای جدید در حوزه صادرات و برندسازی محصولات استان نیز اشاره کرد و افزود: برای نخستینبار مجوز صادرات مستقیم سیب درختی به عراق صادر شده و ثبت جهانی سیب و انگور ارومیه در سازمان جهانی مالکیت فکری، ظرفیت مهمی برای تقویت برند محصولات آذربایجانغربی ایجاد کرده است.
وی همسایگی با سه کشور و دسترسی به بازارهای قفقاز و اروپا را یک فرصت راهبردی دانست و اضافه کرد: آذربایجانغربی از ظرفیت کمنظیری در حوزه کریدورهای لجستیکی برخوردار است و دستگاههای اجرایی باید با همافزایی، زمینه تبدیل این ظرفیتها به فرصتهای پایدار اقتصادی و تجاری را فراهم کنند.
تصویری که از سخنان مسئولان و فعالان این حوزه به دست میآید، روشن است؛ آذربایجانغربی برای تولید سیب با کمبود ظرفیت مواجه نیست. بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن تولید سالانه، ۴۹۰ سردخانه با ظرفیت بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن و دسترسی به بازارهای چند کشور همسایه، مجموعهای از مزیتهایی است که کمتر استانی همزمان در اختیار دارد.
اما بازار جهانی صرفاً با تولید فتح نمیشود. کاهش صادرات نیمه نخست امسال در کنار ظرفیت بالای تولید، نشان میدهد حلقههای پس از تولید ــ از سورتینگ و بستهبندی تا برند، لجستیک، مناسبات بانکی و قواعد بازگشت ارز ــ مستقیماً بر امکان حضور سیب ایران در بازار خارجی اثر میگذارند. در همین همایش نیز فعالان بخش خصوصی، بیش از آن که از کمبود محصول سخن بگویند، بر موانعی تمرکز کردند که صادرکننده را از برنامهریزی بلندمدت بازمیدارد.
بنابراین «سیب آذربایجانغربی پشت درِ بازارهای جهانی» فقط یک تعبیر نیست؛ مسئلهای اقتصادی است که پاسخ آن در میزان تولید بیشتر خلاصه نمیشود. محصول وجود دارد، سردخانه وجود دارد و موقعیت جغرافیایی نیز فراهم است؛ آنچه باید تکمیل شود، زنجیرهای است که سیب را از باغهای استان به یک محصول شناختهشده، رقابتپذیر و ماندگار در بازارهای خارجی تبدیل کند.
روز ملی سیب میتواند از همین نقطه اهمیت پیدا کند؛ نه صرفاً به عنوان روزی برای یادآوری جایگاه تولید، بلکه فرصتی برای سنجش اینکه چرا استانی با چنین حجم تولید، هنوز نتوانسته سهم صادراتی متناسب با ظرفیت خود به دست آورد و چه تصمیمهایی باید گرفته شود تا سیب، به همان اندازه که در باغهای آذربایجانغربی فراوان است، در بازارهای منطقه و جهان نیز دیده شود.
انتهای پیام
