به گزارش ایسنا، آتلانتیک نوشت: براساس ایده ایجاد یک سپر موشکی چندلایه در خاورمیانه، قرار بود تاد در لایه بالایی، سامانه پاتریوت در ارتفاع پایینتر و سامانههای کوتاهبرد برای حفاظت نزدیک از نیروها مستقر شود، اما جنگ ایران همه چیز را به چالش کشید. تاد اساسا برای حفاظت از یک کشور در یک جنگ طولانی نبود؛ ماموریت اولیه آن حفاظت از نیروهای آمریکایی و پایگاهها تا عملیاتی شدن جنگندهها و ناوشکنهای آمریکایی بود. همین تصور در خرید و ذخیرهسازی تاد اثر گذاشت و پنتاگون هیچگاه ذخیره بسیار بزرگی از این موشکها ایجاد نکرد.
اسناد پنتاگون نشان میدهد آمریکا در سال ۲۰۲۴، حداکثر ۵۳۴ موشک رهگیر تاد ، امارات بین ۱۹۰ تا ۲۹۰ موشک رهگیر در اختیار داشت و اندازه ذخیره عربستان مشخص نیست. اما در جریان جنگ، این ذخایر با سرعت زیادی مصرف شدهاند. براساس برآوردهای اخیر شبکه خبری سیانان نزدیک به ۸۰ درصد ذخیره تاد آمریکا از بین رفته است.
پنتاگون برای جبران کمبود، حتی سامانههای تاد را از کره جنوبی به خاورمیانه منتقل کرده است. با این حال، براساس گزارش آتلانتیک، بهترین سناریوی فعلی برای افزایش قابل توجه تولید تاد میتواند تا سال ۲۰۳۰ طول بکشد.
این مشکل به تاد محدود نیست. گزارش میگوید ذخایر موشکهای رهگیر پاتریوت نیز بهشدت کاهش یافته و موشک تهاجمی تاماهاوک با چنان سرعتی مصرف شده که بازسازی ذخایر پیش از جنگ آن، براساس برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا، حدود ۴ سال زمان خواهد برد. ذخایر موشکهای کروز هواپرتاب دوربرد و موشکهای تهاجمی دوربرد نیز کاهش یافتهاند.
تاد، سالها بهعنوان ضامن امنیت دائمی به امارات، عربستان و اسرائیل فروخته شد. اما در مقابل ترکیب موشکهای بالستیک و پهپادهای ارزانقیمت ایرانی هیچ توان اثرگذار و مناسبی نشان نداد و اعتبار آمریکا بهعنوان «محافظ قابلاعتماد» منطقه، بیش از هر زمان دیگری متزلزل شد.
تاد ۱۲ میلیون دلاری برای سرنگونی موشکی مثل «قدر» که حدود ۵ میلیون دلار قیمت دارد استفاده میشد. ایران موشک جدید خرمشهر-۴ را هم شلیک کرد که در فرود نهایی مانور میدهد و رهگیری را سختتر میکند. همزمان، پهپادهای شاهد ۲۰ تا ۵۰ هزار دلاری فرستاد. تاد علیه شاهد بیفایده است و پاتریوت هم برای هدر دادن علیه پهپادها بسیار کم بود. امارات مجبور شد از هلیکوپترهای تهاجمی و موشکهای هوابههوای گران استفاده کند.
سامانه ضدموشکی تاد که قرار بود زمانی سپری مطمئن برای آمریکا و متحدانش در خاورمیانه باشد، در جنگ علیه ایران به یک نقطه ضعف راهبردی تبدیل شده است. این سامانه از ابتدا برای دفاع دائمی از یک کشور طراحی نشده بود، بلکه ماموریتی محدود داشت، اما آمریکا این سامانه را به متحدانش بهعنوان یک سپر بلندمدت فروخت و همین تناقض، حالا به بحران تبدیل شده است.
کمپانی تسلیحاتسازی ریتون سالها تلاش کرده بود امارات را به خرید سامانه پاتریوت متقاعد کند، اما اماراتیها به کارایی آن بدبین بودند. در عوض، آمریکا چیزی تازه پیشنهاد داد که سامانه تاد بود. ایده سپر ضدموشکی به پروژه «جنگ ستارگان» رونالد ریگان برمیگشت. در اواخر دهه ۹۰ میلادی، شرکت دیگر تسلیحاتسازی لاکهید مارتین ثابت کرد که میتوان «گلولهای را با گلوله زد» و سامانه تاد را ساخت.
تاد یک پرتابگر متحرک روی کامیون است که لولههای پرتاب آن به سمت آسمان میچرخند. ظاهرش چندان پیشرفته نیست، اما بخشی از یک شبکه پیچیده است؛ ماهوارهها پرتاب موشک را تشخیص میدهند، رادارهای زمینی آن را ردیابی میکنند، آتشبار تاد موشک رهگیر شلیک میکند و حسگر فروسرخ در دماغه موشک، مسیر را در کسری از ثانیه اصلاح میکند.
موشک ایرانی فقط ۴۶ ثانیه تا مواضع آمریکایی در امارات فاصله داشت و تاد میتوانست از تاسیسات آمریکا در این کشور حاشیه خلیج فارس محافظت کند به این ترتیب امارات اولین کشور خارجی شد که تاد خرید و مستقر کرد.
با اینکه هم امارات و هم عربستان، سامانههای تاد را دارند و تا اوایل ۲۰۲۶، تاد چتر محافظ منافع و متحدان آمریکا در سراسر خاورمیانه به نظر میرسید اما جنگ با ایران نقص این طرح را آشکار کرد. جنگ علیه ایران، ماهیت واقعی این سامانهها را در برابر وعدههای تبلیغاتی آشکار کرد. در جنگ علیه ایران، تاد دقیقا همانطور که طراحی شده بود عمل کرد، نه آنطور که وعده داده شده بود. جنگ طولانی شد، آمریکا نه ذخیره کافی رهگیر تاد داشت و نه میتوانست سریع موشک جدید بسازد.
هر رهگیر تاد تقریبا دستی و قطعهبهقطعه در کارخانه لاکهید مارتین در تروی، آلاباما مونتاژ میشود. هر موشک حدود ۱۲ میلیون دلار قیمت دارد. خط تولید شامل صدها تامینکننده برای ریزتراشه، حسگر فروسرخ، موتور موشک و سوخت ویژه است. آژانس دفاع موشکی پنتاگون آن را طراحی و خرید، اما ارتش آن را اداره میکند.
آژانس دفاع موشکی پنتاگون به بودجههای بزرگ عادت داشت و ارتش به صرفهجویی. ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا جان فراری میگوید ارتش مقاومت میکرد چون هزینه تاد بالا بود. حتی تعمیرات یک آتشبار تاد در گوام زیر برزنت انجام شد، نه در آشیانه مناسب.
بررسیهای ستاد مشترک نشان داد دو برابر کردن یا ۶۰ درصد افزایش تولید موشکهایی مثل پاتریوت، تاد و JASSM دهها میلیارد دلار هزینه و سه تا ششونیم سال زمان میبرد.
در جهان ۱۱ آتشبار تاد وجود دارد؛ آمریکا ۸، امارات ۲ و عربستان یک آتشبار فعال در اختیار دارند. هر کدام ۴۸ رهگیر دارد.
مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی برآورد میکند آمریکا در آغاز تجاوز به ایران فقط ۴۵۲ رهگیر تاد داشت و اکنون حدود ۲۵۰ رهگیر باقی مانده است.
اکنون بازنگری استراتژیک در سراسر منطقه ضروری دیده میشود؛ پایگاههای آمریکا که زمانی سپر بودند، اکنون هدف به نظر میرسند؛ سرمایهگذاریهای کلان در تسلیحات آمریکایی دوباره ارزیابی میشوند و اتحادهای چندساله در حال بازنگریاند.
استیون ورتهایم از بنیاد کارنگی میگوید ناتوانی آمریکا در شکست سریع ایران یا حفاظت کامل از متحدانش میتواند پیامدهای گستردهای برای موقعیت آمریکا در خاورمیانه داشته باشد. خاورمیانه از جنگ جهانی دوم نقش محوری در نظام اقتصادی به رهبری آمریکا داشته و منافع اصلی آمریکا جریان یافتن نفت به بازارهای جهانی بوده است. اگر پایگاهها رها شوند یا متحدان فاصله بگیرند، کل این نظام میتواند در خطر بیفتد. به گفته این کارشناس کارنگی، ممکن است از خاورمیانهای که میتوان آن را منطقهای تحت سلطه آمریکا توصیف کرد، فاصله بگیریم. آسیب به اعتبار آمریکا هم محدود به منطقه نخواهد بود و آمریکا ممکن است در ادامه دولت ترامپ با شرایطی مواجه شود که «قابلیتهای دفاعی» آن در سطح جهانی کاهش یافته باشد.
آمریکا با سامانههای بسیار پیشرفته و گرانقیمت، در برابر ترکیبی از موشکهای بالستیک دقیق و پهپادهای ارزانقیمت قرار گرفته است. در چنین شرایطی، مسئله فقط این نیست که یک سامانه دفاعی تا چه اندازه میتواند یک موشک را رهگیری کند؛ پرسش اصلی این است که آیا میتوان چنین دفاعی را در برابر حملاتی که ماهها ادامه دارند، از نظر تعداد و هزینه حفظ کرد یا نه.
انتهای پیام
