حمیرا شامکوییان امروز ۹ مهر ماه، در نشست خبری، در تشریح وضعیت منابع آب شهرستان قوچان اظهار کرد: کاهش سطح آب‌های زیرزمینی، خشک شدن برخی قنوات و چشمه‌هایی که در گذشته تأمین کننده آب شرب و کشاورزی روستاها بودند و از دست رفتن بخشی از رودخانه‌ها، نشان دهنده تغییرات جدی در وضعیت منابع آبی منطقه است.
وی با اشاره به وضعیت چاه‌های مجاز شهرستان بیان کرد: در قوچان ۶۶۸ حلقه چاه مجاز دارای پروانه وجود دارد که میزان برداشت، نوع مصرف و حتی ساعات مجاز بهره‌برداری آنها در پروانه مشخص شده و مجموع مجوز برداشت این چاه‌ها از آبخوان حدود ۷۵ میلیون مترمکعب در سال است.
شامکوییان ادامه داد: حدود ۷۴ درصد حجم برداشت مجاز مربوط به بخش کشاورزی است و پس از آن مصارف شرب، دام و طیور، خدمات و صنعت قرار دارند؛ به طوری که سهم صنعت از برداشت مجاز آب حدود ۲ درصد است.
مدیر امور آب شهرستان قوچان با تأکید بر ضرورت کنترل برداشت از چاه‌های مجاز، نصب کنتورهای هوشمند را یکی از ابزارهای اصلی مدیریت مصرف دانست و تصریح کرد: اگر کنتور هوشمند نصب نشود، ابزار مؤثری برای جلوگیری از برداشت بیشتر از میزان مجاز وجود ندارد.
وی افزود: در سال ۱۴۰۳، تعداد ۳۳ کنتور هوشمند و در سال ۱۴۰۴ نیز ۳۲ کنتور نصب شد و برنامه امسال نصب ۲۵ کنتور جدید است که تاکنون حدود ۶ یا هفت دستگاه نصب شده است.
شامکوییان با اشاره به هزینه نصب کنتورهای هوشمند گفت: هزینه نصب هر کنتور در شرایط فعلی حدود ۱۷۰ میلیون تومان است که پرداخت آن بر عهده مشترک بوده و افزایش قیمت‌ها فشار مالی قابل توجهی به مشترکان وارد کرده است.
وی با بیان اینکه نصب کنتور هوشمند با موانعی از سوی برخی مشترکان مواجه است، ادامه داد: حتی برای نصب کنتور در یکی از واحدهای صنعتی شهرستان، با هماهنگی دادستانی و تأمین نیرو اقدام شد، بنابراین رسیدن به آمار فعلی نصب کنتورها حاصل پیگیری و اقدامات مختلف بوده است.
مدیر امور آب قوچان همچنین از انسداد ۲۲۰ حلقه چاه در سال گذشته خبر داد و گفت: انسداد این چاه‌ها در دو سال اخیر در مجموع حدود ۶ میلیون مترمکعب صرفه‌جویی در برداشت از آبخوان به همراه داشته است.
وی با اشاره به بازگشایی دوباره برخی چاه‌های مسدود شده بیان کرد: در مواردی پس از انسداد، دوباره چاه بازگشایی می‌شود و این موضوع نشان می‌دهد اقدامات بازدارنده و فرهنگ‌سازی باید در کنار یکدیگر دنبال شوند.
شامکوییان افزود: از سال ۱۴۰۰ محاسبه خسارت برای چاه‌های غیرمجاز مسدودشده در دستور کار قرار گرفته و در مواردی احکام سنگین مالی، توقیف اموال منقول و غیرمنقول و حتی حکم جلب صادر شده است؛ در یکی دو سال اخیر نیز چندین مورد محاسبه خسارت با مبالغ چند ده میلیارد تومانی داشته‌ایم.
وی با اشاره به اولویت‌بندی انسداد چاه‌های غیرمجاز گفت: امسال حریم چاه‌های آب شرب در اولویت قرار دارد و تلاش می‌کنیم ابتدا چاه‌های غیرمجاز واقع در این محدوده را مسدود کنیم تا تأمین آب شرب به ویژه در زمان اوج مصرف با مشکل مواجه نشود.
وی همچنین درباره مقابله با حفاری‌های غیرمجاز گفت: توقیف دستگاه‌های حفاری یکی از اقدامات مستمر امور آب است و گزارش‌های مردمی درباره فعالیت دستگاه‌های حفاری غیرمجاز در هر ساعت از شبانه‌روز دریافت و بلافاصله موضوع برای توقیف دستگاه با همکاری نیروی انتظامی پیگیری می‌شود.
مدیر امور آب قوچان درباره وضعیت آبخوان دشت قوچان نیز اظهار کرد: بر اساس اطلاعات پیزومترهای موجود در دشت مشترک قوچان و شیروان، از سال آبی ۷۲-۷۳ تاکنون حدود ۲۰ متر افت تجمعی سطح آبخوان ثبت شده است.
وی ادامه داد: میزان افت سالانه در سال‌های مختلف متفاوت بوده و به عواملی مانند میزان بارندگی، خشکسالی، دمای متوسط، برداشت از منابع آب و جلوگیری از برداشت‌های غیرمجاز بستگی دارد؛ به عنوان نمونه، در سال آبی ۷۹-۸۰ میزان افت به حدود یک متر و ۴۰ سانتی‌متر رسید.
شامکوییان با اشاره به شاخص فالکن‌مارک افزود: این شاخص بر اساس منابع آب تجدیدپذیر و جمعیت محاسبه می‌شود و در ایران حدود ۱۲۰۰ مترمکعب به ازای هر نفر در سال، در خراسان رضوی حدود ۵۰۲ مترمکعب و در قوچان ۵۹۹ مترمکعب است. بر اساس طبقه‌بندی این شاخص، ارقام بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰مترمکعب در محدوده کمبود آب قرار می‌گیرند و ارقام کمتر از ۵۰۰ مترمکعب نشان‌دهنده کمبود شدید آب هستند.
وی تأکید کرد: مدیریت منابع آب صرفاً وظیفه امور آب نیست و دستگاه‌هایی مانند جهاد کشاورزی، منابع طبیعی، نیروی انتظامی و دستگاه قضایی باید در کنار مجموعه آب برای مدیریت منابع و جلوگیری از برداشت‌های غیرمجاز همکاری کنند.
شامکوییان درباره آخرین وضعیت سد تبارک نیز گفت: حجم آب سد در مقطعی به حدود ۵میلیون و ۱۸۵ هزار مترمکعب رسید، در حالی که حدود ۴میلیون مترمکعب از حجم سد به‌عنوان حجم مرده و رسوبی برآورد می‌شود و حجم مفید قابل اتکا به مراتب کمتر است.
وی با اشاره به مدیریت منابع آب سد افزود: برای جلوگیری از ایجاد تنش در تأمین آب شرب، از سال گذشته با همکاری بخشداری مرکزی و اهالی روستای بادخور، چشمه گرماب وارد مدار تأمین آب شد. بر اساس توافق انجام شده، از ابتدای مهر تا اردیبهشت، در صورت نیاز، از آب این چشمه برای تأمین آب استفاده می‌شود.
مدیر امور آب قوچان بیان کرد: سال گذشته نزدیک به ۹۰۰ هزار مترمکعب آب از چشمه گرماب برای تأمین آب شرب استفاده شد و این اقدام کمک کرد ذخیره سد برای زمان‌های مورد نیاز حفظ شود.
وی اضافه کرد: بارش‌ها و سیلاب‌های سال جاری نیز حدود ۴ میلیون مترمکعب به حجم سد تبارک اضافه کرد و این موضوع نقش مهمی در بهبود وضعیت منابع آب داشت؛ حدود یک‌سوم آب شرب شهر قوچان از سد تبارک تأمین می‌شود.
شامکوییان با اشاره به تأمین آب بخش کشاورزی پایین‌دست سد تصریح کرد: در سال آبی ۱۴۰۴، در شرایطی که وضعیت بسیار بحرانی بود، تنها حدود ۶۵۰ هزار مترمکعب آب به کشاورزان پایین‌دست تحویل شد، در حالی که این میزان در سال‌های قبل به حدود ۳ تا ۴ میلیون مترمکعب می‌رسید. امسال با بهبود ذخیره سد، تاکنون حدود ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار مترمکعب آب در سه نوبت به کشاورزان تحویل داده شده است.
وی همچنین گفت: از ابتدای سال جاری تاکنون حدود ۲ میلیون و ۲۹ هزار مترمکعب آب از سد تبارک به تصفیه‌خانه برای تأمین آب شرب قوچان تحویل شده است.
مدیر امور آب قوچان در ادامه با اشاره به اقدامات حوزه رودخانه‌ها اظهار کرد: سال گذشته ۳۶ کیلومتر از رودخانه‌های شهرستان لایروبی شد و تأکید بر لایروبی بخش‌های بالادست بود تا در زمان وقوع بارندگی، عبور ایمن سیلاب و آبگیری بهتر انجام شود.
وی افزود: در جریان سیلاب اردیبهشت‌ماه در محدوده روستای امام‌وردی‌خان، لایروبی‌های انجام شده در کاهش خسارت مؤثر بود و با وجود آبگرفتگی منازل، از بروز خسارت گسترده‌تر جلوگیری شد.
شامکوییان ادامه داد: امسال نیز حدود ۳۵ کیلومتر قرارداد لایروبی داریم که تاکنون ۱۰ کیلومتر آن انجام شده است. همچنین در سفر استاندار به شهرستان، برای ادامه این اقدامات حدود ۲ میلیارد تومان اعتبار از محل مدیریت بحران مصوب شد.
وی درباره آزادسازی بستر رودخانه‌ها نیز گفت: سال گذشته ۱۶ هکتار از بستر رودخانه‌ها آزادسازی شد و امسال نیز آزادسازی ۱۰ هکتار در برنامه قرار دارد.
فاضلاب شهرک صنعتی قوچان همچنان به رودخانه اترک می‌رسد
شامکوییان با اشاره به موضوع ورود فاضلاب شهرک صنعتی شماره یک قوچان به رودخانه اترک اظهار کرد: یکی از معضلات شهرستان که در جلسات شورای حفاظت منابع آب نیز به‌طور مستمر مطرح شده، موضوع فاضلاب شهرک صنعتی شماره یک و ورود آن به رودخانه اترک است.
وی ادامه داد: در این زمینه، مجموعه امور آب در حد اختیارات خود اقداماتی از جمله طرح موضوع در جلسات، پیگیری از طریق استان و صدور اخطارهای لازم را انجام داده، اما هنوز نتوانسته‌ایم مسئولان مربوطه را برای حل کامل این مسئله مجاب کنیم.
مدیر امور آب شهرستان قوچان تصریح کرد: واحدهای صنعتی بر اساس ضوابط باید فاضلاب خروجی خود را پیش از ورود به رودخانه به شرایط مورد نیاز برسانند و پیش‌تصفیه لازم را انجام دهند، اما در شهرک صنعتی شماره یک قوچان همچنان با این مشکل مواجه هستیم.
شامکوییان با اشاره به آثار این وضعیت بر ساکنان مناطق پایین‌دست گفت: روستای فیلاب از جمله مناطقی است که مردم آن با تبعات این وضعیت مواجه هستند و در فصل تابستان مشکلات ناشی از بوی فاضلاب و تجمع حشرات در این منطقه بیشتر می‌شود.
وی افزود: مردم این منطقه نیز مانند سایر شهروندان حق دارند از محیط سالم برخوردار باشند و نمی‌توان به دلیل وجود واحدهای صنعتی و موضوع اشتغال، مسئله آلودگی را نادیده گرفت؛ بنابراین دستگاه‌های متولی باید در چارچوب وظایف و اختیارات قانونی خود برای رفع این مشکل ورود جدی‌تری داشته باشند.
مدیر امور آب قوچان با تأکید بر اینکه موضوع آلودگی رودخانه اترک نیازمند همکاری چند دستگاه است، بیان کرد: انتظار ما این است که دستگاه‌های مسئول، موضوع فاضلاب شهرک صنعتی را به شکل جدی دنبال کنند، زیرا ادامه این وضعیت علاوه بر تأثیر بر رودخانه، محیط زندگی روستاهای پایین‌دست را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
شامکوییان خاطرنشان کرد: امور آب در این زمینه هر اقدامی را که در چارچوب اختیارات قانونی‌اش امکان‌پذیر بوده انجام داده و موضوع را در جلسات مختلف پیگیری کرده است، اما برای حل نهایی مسئله، ورود جدی‌تر دستگاه‌های متولی و تعیین تکلیف تصفیه و پیش‌تصفیه فاضلاب شهرک صنعتی ضروری است.
انتهای پیام
