حسین افشین شنبه ۱۱ مهر، در آیین «میثاق نخبگان با ایران فردا» که در دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد، با اشاره به اینکه قرار نیست دانشگاه شبیه صنعت یا دولت شبیه بخش خصوصی شود، اظهار کرد: پیوند، تفاوت‌ها را از بین نمی‌برد، بلکه مانع تبدیل تفاوت به گسست می‌شود. گاهی یک کشور از کمبود دانش دارای ضعف نیست، بلکه از پراکندگی داشته‌هایش ضعیف می‌شود. ما در ایران نقطه روشن کم نداریم؛ دانشگاه خوب، دانشمند برجسته، جوان خلاق، شرکت دانش‌بنیان، صنعتگر و سرمایه‌گذار داریم و مزیت‌های بزرگی در سراسر کشور وجود دارد. مسئله اصلی، میزان اتصال این نقاط روشن و قرار دادن آن‌ها در یک جهت مشترک است.
وی افزود: یکی از مهم‌ترین میراث‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی، برقراری پیوند پایدار میان علم و قدرت ملی بود. در منظومه فکری ایشان، علم فقط برای افزایش اعتبار دانشگاه نبود؛ علم باید به استقلال کشور، پیشرفت اقتصادی، توان حل مسئله و اقتدار ملی منتهی شود. بهترین بزرگداشت این میراث، تکرار سخنان نیست؛ میراث زنده باید یک مرحله جلوتر برود. نسل امروز باید آنچه ساخته شده را به قدرت تبدیل کند.
معاون علمی و فناوری رئیس جمهوری با تأکید بر اینکه ایران در مسیر رشد علمی هزینه کمی نداده است، تصریح کرد: یاد شهدای علم و فناوری، دانشمندان و نخبگانی که جان خود را برای ایران از دست دادند، گرامی است. یاد شهدا فقط یاد یک فقدان نیست، یک پرسش است؛ آنچه برای حفظش هزینه داده‌ایم، در دست نسل حاضر چه شد؟ پاسخ به این پرسش نمی‌تواند فقط گزارش آماری باشد. تعداد مقالات، آزمایشگاه‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها مهم‌اند، اما مقصد نیستند. پرسش اساسی این است که از مجموع این‌ها چه میزان قدرت برای ایران ایجاد شده است.
افشین خاطرنشان کرد: به همین دلیل، از گذار دانش‌بنیانی به قدرت‌بنیانی سخن گفته شد. قدرت‌بنیانی نفی دانش‌بنیانی نیست بلکه بلوغ آن است. دانش باید به فناوری، فناوری به صنعت، صنعت به محصول، محصول به بازار و بازار داخلی به بازار منطقه و جهانی متصل شود. اگر این حلقه‌ها از هم جدا بمانند، ممکن است ظرفیت بزرگی وجود داشته باشد، اما قابلیت ملی ساخته نشده است.
وی با بیان اینکه قدرت در این تعریف، حق انتخاب است، اظهار کرد: زمانی که یک فناوری به ما فروخته نمی‌شود و ما توان ساخت آن را داریم، حق انتخاب داریم. زمانی که زنجیره تامین مختل می‌شود و صنعت مسیر جایگزین دارد، حق انتخاب داریم. زمانی که درباره هوش مصنوعی، سلامت، انرژی، امنیت غذایی، زیست‌فناوری، کوانتوم یا میکرونیک تصمیم می‌گیریم و منتظر تصمیم دیگران نمی‌مانیم، حق انتخاب داریم. کشوری که فقط یک گزینه دارد، در لحظه تصمیم آسیب‌پذیر است.
مرجعیت فناوری یعنی در برخی حوزه‌های راهبردی، ایران فقط دنبال‌کننده گفت‌وگو نباشد
رئیس بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: مرحله بالاتر از حق انتخاب، مرجعیت فناوری است که به دنبال آن هستیم. مرجعیت فناوری یعنی در برخی حوزه‌های راهبردی، ایران فقط دنبال‌کننده گفت‌وگو نباشد، بلکه یکی از مراجع آن باشد. دانشگاه ایرانی خودش مسئله تعریف کند، شرکت ایرانی فناوری قابل رجوع در بازار منطقه و جهان عرضه کند و استان ایرانی پیرامون مزیت طبیعی خود دانش و فناوری بسازد.
افشین با اشاره به اینکه برای رسیدن به مرجعیت فناوری باید از مفهوم پیوند استفاده کنیم، اظهار کرد: مرجعیت از جزیره‌های پراکنده ساخته نمی‌شود. ممکن است بهترین دانشگاه وجود داشته باشد، اما بدون اتصال به صنعت، حلقه‌ای مفقود است. ممکن است بهترین شرکت وجود داشته باشد، اما بدون سرمایه رشد، حلقه مفقود است. ممکن است بهترین محصول ساخته شود، اما بدون مسیر صادرات به بازار جهانی، باز هم حلقه مفقود است. ما در ایران با کمبود نور مواجه نیستیم، با پراکندگی نورها مواجهیم. قدرت‌بنیانی یعنی تبدیل روشنایی علمی ایران به نیرویی که واقعیت را تغییر دهد و مسئله را حل کند.
وی گفت: در این چارچوب، دیگر نمی‌توان یک شرکت را بدون زنجیره مرتبط با آن، یک دانشگاه را جدا از صنعت یا یک فناوری را بدون بازار آن بررسی کرد. باید مسیر کامل دیده شود؛ از فرد و ایده تا شرکت، از شرکت تا سرمایه، از سرمایه تا صنعت، از صنعت تا بازار و از بازار ایران به بازار جهانی. با همین نگاه، در سفرهای استانی سوال تغییر کرد. پرسش مهم‌تر این بود: هر استان چه چیزی می‌تواند به قدرت ایران اضافه کند؟ ایران به ۳۱ نسخه کوچک از تهران نیاز ندارد. تفاوت استان‌ها سرمایه ایران است و اتصال این تفاوت‌ها به یکدیگر، قدرت ایجاد می‌کند.
معاون علمی و فناوری رئیس جمهوری با بیان اینکه استانی که ظرفیت کشاورزی دارد باید بتواند فناوری کشاورزی صادر کند، گفت: استانی که معدن دارد نباید فقط مواد اولیه خارج کند، باید فناوری فرآوری، تجهیزات و دانش فنی تولید کند. استانی که در کنار دریاست باید دریا را به عنوان مسیر اقتصادی و فناوری ایران به جهان ببیند. یکی از جهت‌گیری‌ها این بود که استان‌ها به سمت شکل دادن قطب‌های تخصصی و صادراتی حرکت کنند. هر استان باید پاسخ روشنی برای این پرسش داشته باشد: سهم من در قدرت علمی، فناوری و اقتصاد ایران چقدر است؟ در این صورت، نقشه ایران از نقشه تقسیمات کشوری به نقشه توزیع قدرت ملی تبدیل می‌شود.
افشین خاطرنشان کرد: بخشی از آنچه امروز انجام می‌دهیم، محصولی نیست که خودمان برداشت کنیم. ساختن زیرساخت هوش مصنوعی، تربیت نسل دانشمند، ایجاد زنجیره فناوری، ساختن بازار یا تبدیل یک استان به قطب صادراتی، الزاماً در یکی دو سال به ثمر نمی‌رسد. ممکن است برخی از این اقدامات زمانی نتیجه دهد که مسئولان امروز در مسئولیت نباشند. معنای مسئولیت همین‌جاست. اگر هر مدیری فقط درختی بکارد که خودش زیر سایه آن بنشیند، هیچ‌وقت جنگلی ایجاد نمی‌شود. اگر فقط پروژه‌ای آغاز شود که مدیر مطمئن باشد مراسم افتتاحش را خودش برگزار می‌کند، برای دوره خود کار شده است، نه برای ایران. برخی کارها باید با آگاهی از اینکه محصولشان متعلق به دیگری است آغاز شوند.
وی با تاکید بر اینکه ایران قدرتمند فقط ایرانی نیست که قطعات قدرتمند زیادی داشته باشد بلکه ایرانی است که بتواند این قطعات را به یکدیگر متصل کند و از آن‌ها یک کل قدرتمند بسازد، تصریح کرد: ایرانی که علم را به فناوری، فناوری را به حق انتخاب و حق انتخاب را به مرجعیت تبدیل می‌کند. در تمام این مسیر، یک چیز ضروری است: پیوند. مهم نیست نام چه کسی روی محصول نهایی نوشته شده باشد؛ مهم این است که ایران قوی، قوی‌تر از آنچه تحویل گرفته شده، به نسل بعد سپرده شود.
انتهای پیام
