فضل الله پسندیده در گفت و گو با ایسنا، با اشاره به افزایش احتمال بروز پدیکولوزیس (شپش سر) همزمان با آغاز فصل پاییز و بازگشایی مدارس، بر شناسایی به‌موقع، درمان صحیح و رعایت اصول پیشگیری برای کنترل این بیماری تأکید کرد.
وی گفت: شپش سر یکی از مشکلات شایع بهداشتی در محیط‌های تجمعی، به‌ویژه مدارس، است و برخلاف تصور رایج، ابتلا به آن ارتباطی با وضعیت اقتصادی ـ اجتماعی یا میزان تمیزی فرد ندارد و ممکن است در هر قشری از جامعه مشاهده شود.
پسندیده افزود: عامل ایجادکننده شپش سر، حشره‌ای خون‌خوار و بدون بال به نام Pediculus humanus capitis است که حدود دو تا سه میلی‌متر طول دارد و با شش پا و چنگال‌های قلاب‌مانند خود به ساقه مو می‌چسبد. این انگل توانایی پرواز، جهش یا شنا ندارد و عمدتاً از طریق خزیدن جابه‌جا می‌شود.
وی تماس مستقیم سر با سر را شایع‌ترین راه انتقال دانست و گفت: بازی کودکان، در آغوش گرفتن و تماس نزدیک و طولانی می‌تواند موجب انتقال شپش شود. انتقال غیرمستقیم نیز، اگرچه کمتر شایع است، از طریق استفاده مشترک از کلاه، شال‌گردن، مقنعه، بالش، ملحفه، برس و کش مو امکان‌پذیر است.
پسندیده درباره چرخه زندگی این انگل توضیح داد: شپش ماده تخم‌های خود یا «رشک» را با ماده‌ای چسبنده و مقاوم، در فاصله کمتر از ۶ میلی‌متری پوست سر روی ساقه مو می‌چسباند. رشک‌ها معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز باز می‌شوند و نمف‌ها پس از طی مراحل رشد، طی ۹ تا ۱۲ روز به شپش بالغ تبدیل می‌شوند. شپش بالغ نیز بدون دسترسی به خون انسان معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت از بین می‌رود.
وی خارش پوست سر، به‌ویژه در نواحی پشت گوش و پس سر، احساس قلقلک یا حرکت در لابه‌لای موها و مشاهده دانه‌های سفید یا خاکستری مایل به نقره‌ای روی ساقه مو را از علائم شایع آلودگی عنوان کرد.
پسندیده ادامه داد: رشک برخلاف شوره سر به‌راحتی از مو جدا نمی‌شود و به ساقه مو محکم چسبیده است. همچنین خاراندن مداوم می‌تواند موجب ایجاد ضایعات اگزمایی و زخم‌های پوستی و در مواردی عفونت‌های باکتریایی ثانویه مانند زردزخم شود.
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با تأکید بر ضرورت درمان صحیح اظهار کرد: یکی از روش‌های درمانی، استفاده از لوسیون یا شامپوی پرمترین یک درصد است. در این روش، ابتدا موها با شامپوی معمولی و بدون نرم‌کننده شسته و با حوله خشک می‌شوند، سپس فرآورده به تمام موها و پوست سر، به‌ویژه پشت گوش‌ها و ناحیه گردن، مالیده شده و پس از ۱۰ دقیقه به‌طور کامل آبکشی می‌شود.
وی تأکید کرد: درمان باید ۷ تا ۱۰ روز بعد تکرار شود، زیرا هیچ پدیکولوسیدی تخم‌ها را به‌طور کامل از بین نمی‌برد و تکرار درمان برای از بین بردن نوزادان تازه متولدشده پیش از رسیدن به مرحله بلوغ ضروری است.
پسندیده شانه‌زدن مکانیکی با شانه دندانه‌ریز را نیز از اقدامات مؤثر برای خارج کردن رشک‌ها دانست و افزود: استفاده از شانه‌های مخصوص با دندانه‌های فلزی متراکم می‌تواند به جدا کردن رشک‌ها کمک کند و استفاده از سرکه رقیق‌شده یا نرم‌کننده نیز شانه‌زدن را آسان‌تر می‌کند.
وی با اشاره به اقدامات محیطی برای کنترل شپش گفت: لباس‌ها، ملحفه‌ها و کلاه‌های مورد استفاده طی ۴۸ ساعت گذشته باید با آب داغ، حداقل ۶۰ درجه سانتی‌گراد، شسته و با حرارت بالا خشک شوند. وسایلی که امکان شست‌وشوی آنها وجود ندارد نیز می‌توانند به مدت دو هفته در کیسه پلاستیکی دربسته قرار گیرند.
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی افزود: شانه و برس‌ها باید به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه در آب جوش قرار داده شوند.
وی با هشدار نسبت به استفاده از مواد خطرناک برای درمان شپش تصریح کرد: استفاده از نفت، گازوئیل، حشره‌کش‌های کشاورزی یا خانگی به دلیل خطر مسمومیت و آسیب‌های پوستی و عصبی به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود.
وی بر ضرورت بررسی اعضای خانواده و افراد در تماس نزدیک با فرد مبتلا تأکید کرد و گفت: افراد دارای آلودگی باید پس از تأیید ابتلا، به‌صورت همزمان تحت درمان قرار گیرند.
پسندیده همچنین بر نقش مدارس و مربیان بهداشت در شناسایی و کنترل موارد ابتلا تأکید کرد و افزود: بررسی‌های دوره‌ای موی دانش‌آموزان، شناسایی به‌موقع موارد و پیگیری روند درمان می‌تواند در کنترل و پیشگیری از گسترش شپش سر در محیط‌های آموزشی مؤثر باشد.
وی خاطرنشان کرد: در تمام مراحل شناسایی و درمان، حفظ کرامت و محرمانگی دانش‌آموزان و پرهیز از انگ‌زنی ضروری است و فرآیند درمان باید با رعایت اصول بهداشتی و حفظ شأن دانش‌آموز انجام شود.
انتهای پیام
