رانندگان کامیون در حالی از مشکلات معیشتی و هزینه‌های سنگین فعالیت خود سخن می‌گویند که در سال‌های اخیر در بحران‌های مختلف، از حوادث طبیعی تا شرایط جنگی، همچنان به فعالیت خود ادامه داده‌اند تا چرخه تأمین کالا در کشور دچار اختلال نشود.
اکنون اما آنها معتقدند در کنار مسئولیت سنگینی که بر عهده دارند، با مشکلاتی مانند افزایش قیمت قطعات، نبود شفافیت در بازار لوازم یدکی، تفاوت قیمت کالاهای مشابه، دشواری تشخیص قطعات اصلی و پایین بودن تناسب میان کرایه حمل و هزینه‌های جاری مواجه هستند.
بررسی‌های میدانی خبرنگار ایسنا در زنجان نشان می‌دهد افزایش قیمت لوازم یدکی، لاستیک، روغن موتور، تعمیرات، بیمه، سوخت و سایر هزینه‌های جانبی، بخش قابل توجهی از درآمد رانندگان را به خود اختصاص داده است؛ موضوعی که به گفته فعالان این حوزه، قدرت اقتصادی آنها برای نوسازی، تعمیر و نگهداری ناوگان را کاهش داده است.
در همین راستا، خبرنگار ایسنا در گفت‌وگو با دو راننده کامیون زنجانی، رئیس اتحادیه کامیون‌داران استان زنجان و معاون بازرسی و نظارت اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت استان، وضعیت این حوزه، مشکلات رانندگان و اقدامات انجام شده برای ساماندهی بازار قطعات و کالاهای مصرفی ناوگان را بررسی کرده است.
رانندگانی که بار تأمین کالای کشور را به دوش می‌کشند
فعالیت کامیون‌داران تنها به جابه‌جایی بار محدود نمی‌شود؛ این قشر در بسیاری از مقاطع حساس، یکی از حلقه‌های اصلی حفظ جریان توزیع کالا بوده‌اند.
یک کامیون‌دار زنجانی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به شرایط کاری رانندگان، می‌گوید: رانندگان در روزهای سخت و بحرانی نیز کار خود را متوقف نکرده‌اند و با وجود مشکلات و خطرات موجود، برای جلوگیری از توقف انتقال کالا در جاده‌ها حضور داشته‌اند.
وی می‌افزاید: بسیاری از رانندگان تنها از طریق کامیون امرار معاش می‌کنند و توقف خودرو، حتی برای مدت کوتاه، به معنای کاهش درآمد خانواده است.
این راننده کامیون با اشاره به افزایش هزینه‌های نگهداری ناوگان، ادامه می‌دهد: قیمت روغن موتور، لاستیک و قطعات در سال‌های اخیر رشد زیادی داشته و بخش زیادی از درآمد راننده صرف تعمیرات و تأمین هزینه‌های خودرو می‌شود.
به گفته او، یکی از مشکلات جدی بازار قطعات، اختلاف قیمت میان فروشندگان مختلف است؛ به طوری که گاهی یک قطعه مشابه با اختلاف چند میلیون تومانی عرضه می‌شود و رانندگان به دلیل نداشتن تخصص فنی کافی، همیشه امکان تشخیص قطعه اصلی از نمونه بی‌کیفیت را ندارند.
وی اضافه می‌کند: مشکلات رانندگان تنها به قطعات محدود نمی‌شود و مسائلی مانند بیمه، هزینه سوخت، شرایط جاده‌ها، وضعیت باربری‌ها و پایین بودن تناسب میان هزینه‌ها و درآمد نیز از دغدغه‌های اصلی این قشر است.
افزایش هزینه‌ها؛ از تعمیر کامیون تا خرید لاستیک
یک راننده دیگر نیز در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به تأثیر مستقیم افزایش قیمت‌ها بر فعالیت رانندگان، می‌گوید: کامیون برای راننده فقط یک وسیله نقلیه نیست، بلکه سرمایه و ابزار اصلی تأمین زندگی است.
وی ادامه می‌دهد: وقتی هزینه تعمیرات و قطعات افزایش پیدا می‌کند، راننده ناچار است برخی تعمیرات را به تأخیر بیندازد یا برای تأمین هزینه‌های ضروری از روش‌هایی مانند قرض گرفتن استفاده کند.
این راننده با اشاره به افزایش قیمت لاستیک، عنوان می‌کند: بسیاری از رانندگان برای کاهش هزینه‌ها مجبور شده‌اند به سمت خرید قطعات ارزان‌تر یا استفاده از لاستیک‌های دست دوم بروند، در حالی که این موضوع می‌تواند هزینه‌های آینده و حتی ایمنی ناوگان را تحت تأثیر قرار دهد.
او تأکید می‌کند: اگر مشکلات اقتصادی رانندگان ادامه پیدا کند، حفظ کیفیت ناوگان و ادامه فعالیت برای بخشی از فعالان این حوزه دشوارتر خواهد شد.
اتحادیه کامیون‌داران: حمل‌ونقل بدون رانندگان متوقف می‌شود
در همین رابطه، رئیس اتحادیه کامیون‌داران زنجان، در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید: رانندگان کامیون از ابتدای انقلاب تاکنون در مقاطع مختلف، از دوران دفاع مقدس تا حوادث طبیعی و بحران‌های اخیر، نقش مهمی در خدمت‌رسانی داشته‌اند.
سعید مصطفوی، می‌افزاید: حمل‌ونقل یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد است و اگر این بخش متوقف شود، فعالیت کارخانه‌ها، بیمارستان‌ها، فروشگاه‌ها و بسیاری از بخش‌های دیگر جامعه نیز با مشکل مواجه خواهد شد.
رئیس اتحادیه کامیون‌داران زنجان ادامه می‌دهد: در شرایط دشوار نیز رانندگان اجازه نداده‌اند تأمین کالاهای مورد نیاز مردم متوقف شود و همواره در کنار کشور و مردم حضور داشته‌اند.
مصطفوی با اشاره به مشکلات بازار قطعات خودروهای سنگین،همچنین می افزاید: افزایش قیمت‌ها فشار زیادی به رانندگان وارد کرده است، زیرا کامیون وسیله درآمد آنهاست و امکان توقف طولانی برای تعمیر یا تأمین قطعه وجود ندارد.
وی اضافه می‌کند: بخشی از افزایش قیمت‌ها ناشی از شرایط اقتصادی است، اما در برخی موارد اختلاف قیمت‌های غیرمنطقی میان فروشندگان وجود دارد که نیازمند نظارت بیشتر است.
رئیس اتحادیه کامیون‌داران زنجان با اشاره به ضرورت ساماندهی بازار لوازم یدکی، می‌گوید: رانندگان انتظار دارند همان‌طور که در شرایط بحرانی از ظرفیت آنها برای حفظ جریان حمل‌ونقل استفاده می‌شود، برای حل مشکلات اقتصادی و کاهش فشار هزینه‌ها نیز اقدامات جدی‌تری انجام شود.
ساماندهی بازار قطعات؛ از الزام شناسه کالا تا برخورد با کالای تقلبی
افزایش هزینه‌های نگهداری کامیون‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که بازار لوازم یدکی نیز با چالش‌هایی مانند عرضه کالاهای فاقد شناسه، نبود شفافیت در زنجیره توزیع و نگرانی درباره ورود قطعات تقلبی مواجه است؛ موضوعی که به گفته رانندگان، علاوه بر افزایش هزینه‌ها، امکان انتخاب کالای مطمئن را نیز برای آنها دشوار کرده است.
در مقابل، اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان از اجرای برنامه‌هایی برای ساماندهی بازار لوازم یدکی و کنترل مسیر عرضه کالا خبر داده است. هدف از این اقدامات، افزایش شفافیت در شبکه توزیع، جلوگیری از عرضه کالاهای غیرمجاز و اطمینان از رسیدن کالای استاندارد به مصرف‌کننده عنوان شده است.
بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی اداره‌کل صمت استان زنجان، از ابتدای سال تاکنون یک‌هزار و ۲۵۸ واحد و انبار عرضه‌کننده لوازم یدکی در استان مورد بازرسی قرار گرفته‌اند و برای ۱۲۶ واحد متخلف پرونده تشکیل شده است.
ارزش ریالی پرونده‌های تشکیل شده بیش از ۲۸ میلیارد و ۷۶۳ میلیون ریال اعلام شده است. بررسی تخلفات شناسایی شده نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از موارد ثبت شده مربوط به رعایت نکردن الزامات قانونی در حوزه ثبت کالا، نبود اطلاعات کافی در زنجیره عرضه و عرضه کالاهای فاقد ضوابط لازم بوده است.
یکی از موضوعات مورد تأکید در این بخش، الزام ثبت کالاهای مشمول شناسه در سامانه جامع تجارت است. بر اساس اعلام اداره‌کل صمت استان، در حوزه لوازم یدکی ۵۵ قلم کالا مشمول شناسه کالا هستند و عرضه این اقلام بدون شناسه، تخلف محسوب می‌شود.
در همین رابطه، معاون بازرسی و نظارت اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان، در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید: کالاهایی که مشمول شناسه کالا هستند، باید با مشخصات ثبت شده در سامانه جامع تجارت عرضه شوند و عرضه کالای بدون شناسه، مطابق قانون با برخورد همراه خواهد بود.
حسین منصوری، می‌افزاید: واحدهای تولیدی و عرضه‌کنندگان باید امکان رصد کالا از مرحله تولید یا ورود تا زمان عرضه را فراهم کنند تا از ورود کالاهای غیرمجاز و تقلبی به بازار جلوگیری شود.
زنجان؛ پایلوت اجرای طرح ساماندهی روغن موتور
در کنار مشکلات مربوط به قطعات، روغن موتور نیز به یکی از کالاهای مهم و پرمصرف برای رانندگان تبدیل شده است؛ کالایی که افزایش قیمت و نحوه عرضه آن از جمله دغدغه‌های فعالان حمل‌ونقل به شمار می‌رود.
برای ساماندهی این بخش، استان زنجان به عنوان پایلوت اجرای طرح تأمین و عرضه روغن موتور انتخاب شده است. این طرح با هدف کنترل بهتر شبکه توزیع، کاهش انحراف در عرضه و رساندن کالا به مصرف‌کننده واقعی در حال پیگیری است.
در همین رابطه، منصوری می‌گوید: با پیگیری‌های انجام شده برای رفع مشکلات رانندگان، به‌ویژه در زمینه تأمین کالاهای مصرفی مانند روغن موتور و لوازم یدکی، استان زنجان به عنوان پایلوت اجرای طرح ساماندهی تأمین و عرضه روغن موتور انتخاب شده است.
معاون بازرسی و نظارت اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان، می‌افزاید: برای تأمین نیاز بازار، مکاتبات لازم انجام شده و میزان روغن موتور تخصیصی به استان نیز افزایش یافته است.
بر اساس اعلام صمت استان، در حال حاضر کالاهای پرمصرف حوزه خودرو از جمله روغن موتور، لاستیک و لوازم یدکی به صورت ویژه مورد رصد قرار می‌گیرند تا وضعیت تأمین، توزیع و عرضه آنها دقیق‌تر بررسی شود.
هزینه‌هایی که از کرایه جلو زده‌اند
آنچه از اظهارات رانندگان، اتحادیه کامیون‌داران و مسئولان صمت استان زنجان به دست می‌آید، نشان می‌دهد مسئله کامیون‌داران تنها افزایش قیمت یک یا دو قلم کالا نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از هزینه‌های فزاینده از قطعات و لاستیک گرفته تا روغن موتور، تعمیرات، بیمه و سایر هزینه‌های جاری، فشار مضاعفی بر درآمد این قشر وارد کرده است.
در چنین شرایطی، اگرچه ساماندهی بازار لوازم یدکی، الزام به ثبت شناسه کالا، تشدید نظارت و اجرای طرح‌هایی مانند ساماندهی عرضه روغن موتور می‌تواند بخشی از مشکلات را کاهش دهد، اما به نظر می‌رسد کنترل بازار قطعات به تنهایی پاسخگوی دغدغه‌های کامیون‌داران نیست. زمانی که هزینه نگهداری یک کامیون با سرعت بیشتری از درآمد و کرایه حمل افزایش پیدا می‌کند، نتیجه طبیعی آن می‌تواند به تعویق افتادن تعمیرات، کاهش توان نوسازی ناوگان و در نهایت افزایش هزینه و حتی تهدید ایمنی حمل‌ونقل باشد.
از سوی دیگر، نمی‌توان از نقش نظارت بر بازار غافل شد. اختلاف قابل توجه قیمت یک قطعه مشابه، دشواری تشخیص کالای اصلی از تقلبی و عرضه کالاهای فاقد شناسه، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا نظارت‌های موجود توانسته است به اندازه کافی از مصرف‌کننده نهایی، یعنی راننده، حمایت کند یا خیر.
رانندگان کامیون در سال‌های مختلف، حتی در شرایط بحرانی، یکی از حلقه‌های اصلی تأمین و توزیع کالا بوده‌اند؛ بنابراین انتظار می‌رود سیاست‌گذاری در حوزه حمل‌ونقل نیز متناسب با این نقش، از نگاه صرفاً مقطعی و واکنشی فاصله بگیرد. کاهش فاصله میان کرایه حمل و هزینه‌های واقعی فعالیت، نظارت مؤثر بر بازار قطعات و کالاهای مصرفی، تسهیل دسترسی به قطعات و لاستیک استاندارد و حمایت از نوسازی ناوگان، مسائلی است که نیازمند تصمیم‌های جدی‌تر و مستمر است.
به گزارش ایسنا، در نهایت، اگر قرار است چرخه حمل‌ونقل کشور در زمان بحران و شرایط عادی بدون وقفه ادامه پیدا کند، باید هزینه حفظ این چرخه نیز دیده شود؛ چراکه فرسوده شدن توان اقتصادی رانندگان، دیر یا زود خود را در کیفیت، ایمنی و پایداری شبکه حمل‌ونقل نشان خواهد داد.
انتهای پیام
