کریم جشنی در گفت‌وگو با ایسنا، درباره چرایی فاصله میان تئاتر مسجد و جریان حرفه‌ای تئاتر اظهار کرد: این موضوع طی سال‌های گذشته همواره یکی از دغدغه‌های من بوده است و به همین دلیل تلاش کردیم در برنامه‌های مختلف، زمینه حضور گروه‌های مسجدی در کنار گروه‌های حرفه‌ای را فراهم کنیم. ازجمله در جشنواره هنرهای شهری مشهد که از سوی شهرداری برگزار می‌شد، با توجه به دغدغه موجود، بخش ویژه‌ای با عنوان «بچه‌های مسجد» در کنار بخش‌های حرفه‌ای و غیرحرفه‌ای جشنواره در نظر گرفته شد تا گروه‌های فعال در مساجد بتوانند در کنار هنرمندان حرفه‌ای حضور پیدا کنند و از تجربه و شیوه‌های حرفه‌ای تولید بهره‌مند شوند.
وی افزود: این موضوع سابقه‌ای طولانی دارد و پیش از این نیز جشنواره تئاتر مسجد در شهرداری برگزار شد و پس از آن حوزه هنری این مسیر را در قالب برنامه‌هایی مانند «چله نمایش» ادامه داد. در سطح کشور نیز کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در زمینه آموزش و تولید فعال بوده‌اند و در سال‌های اخیر، به‌ویژه در حوزه گروه‌های بانوان، دوره‌ها و آموزش‌هایی با حضور استادان این حوزه برگزار شده و تعدادی از گروه‌ها نیز در این دوره‌ها شرکت کرده و به تولید اثر پرداخته‌اند.
مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی با بیان اینکه یکی از تفاوت‌های مهم تئاتر مسجد با جریان حرفه‌ای به خاستگاه و محل اجرای این آثار بازمی‌گردد، ادامه داد: بخش قابل توجهی از فعالیت‌های تئاتر مسجد در محیط مسجد، حیاط مسجد یا در فاصله میان دو نماز شکل می‌گیرد، اما تلاش شده است این گروه‌ها در بوستان‌ها، فضاهای پرتردد شهری و برنامه‌های مختلف نیز تجربه اجرا در فضای عمومی را به دست آورند تا فعالیت آنان صرفاً محدود به محیط مسجد نباشد.
هزینه بالای تولید؛ یکی از موانع ورود به تئاتر حرفه‌ای
جشنی با اشاره به هزینه بالای تولید آثار نمایشی تصریح کرد: تولید تئاتر در بخش حرفه‌ای هزینه قابل توجهی دارد و یک نمایش حرفه‌ای ممکن است بیش از یک میلیارد تومان هزینه تولید داشته باشد. حتی نمایش‌هایی با هزینه پایین‌تر نیز گاهی به حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیون تومان نیاز دارند و تولید آثار خیابانی و میدانی نیز بسته به شرایط، حدود ۱۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان هزینه دارد.
وی افزود: در میان گروه‌های تئاتر مسجد، هزینه تولید معمولاً بسیار پایین‌تر از این ارقام است که دلایل مختلفی دارد؛ ازجمله اینکه بخش زیادی از بازیگران و عوامل این آثار، هنرجو هستند و همچنین نگاه سرپرستان، کارگردانان و نویسندگان این گروه‌ها بیشتر معطوف به فعالیت فرهنگی و معنوی است و مسائل مادی در اولویت قرار ندارد. در نتیجه، این گروه‌ها با هزینه بسیار کمتری نسبت به تولیدات حرفه‌ای فعالیت می‌کنند، اما برای تثبیت جایگاه تئاتر در مساجد لازم است این فعالیت‌ها گسترش پیدا کرده و استمرار داشته باشد.
جشنی با تأکید بر ظرفیت تئاتر برای انتقال مفاهیم فرهنگی و اجتماعی اظهار کرد: همان‌گونه که از گذشته مسجد و منبر محل انتقال مفاهیم دینی و اجتماعی بوده است، تئاتر نیز می‌تواند به عنوان یک ابزار هنری مؤثر در انتقال مفاهیم مورد استفاده قرار گیرد. می‌توان خاستگاه تئاتر مسجد را با فرهنگ رضوی، فرهنگ شهری و بومی و فرهنگ حسینی پیوند داد و مفاهیم مذهبی، اجتماعی و حتی سیاسی را با زبان هنر به مخاطبان منتقل کرد.
وی خاطرنشان کرد: طی سال‌های گذشته اقداماتی از سوی شهرداری، حوزه هنری، مرکز آفرینش‌های آستان قدس رضوی و سازمان تبلیغات اسلامی در این زمینه انجام شده است، اما همچنان به تکرار و تداوم این اقدامات نیاز داریم تا جایگاه تئاتر در مساجد نهادینه شود و به یک مطالبه عمومی تبدیل شود.
حضور تئاتر مسجد در جریان جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه
مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی با اشاره به فعالیت گروه‌های مسجدی در جریان جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه اخیر گفت: در همین یک سال گذشته، گروه‌های جهادی و مسجدی از نخستین گروه‌هایی بودند که در سطح شهر حضور پیدا کردند و به تولید و اجرای آثار نمایشی با موضوعات مرتبط با شرایط جامعه و جنگ پرداختند. در این شرایط، بیش از ۲۰ گروه در سطح استان و شهرستان‌هایی مانند نیشابور، بجستان، سبزوار، تربت‌حیدریه، کاشمر، قوچان و سایر شهرستان‌ها و به‌ویژه مشهد، بدون دریافت حتی یک ریال هزینه، در اجتماعات مختلف به اجرای برنامه و تولید آثار نمایشی پرداختند. این حضور نشان‌دهنده بخشی از بلوغ و خروجی تلاش‌هایی است که طی سال‌های گذشته از سوی نهادهای مختلف انجام شده و نشان می‌دهد این گروه‌ها در زمان نیاز می‌توانند حضور مؤثری داشته باشند. با وجود این ظرفیت، معتقدم گروه‌های تئاتر مسجد قابلیت رشد و ارتقای بیشتری دارند و این موضوع نیازمند حمایت نهادهای مرتبط است.
جشنی درباره مهم‌ترین حلقه‌های مورد نیاز برای نزدیک شدن تئاتر مسجد به جریان حرفه‌ای گفت: آموزش برای علاقه‌مندان حتی در سطح حرفه‌ای حرف اول را می‌زند و پس از آن، تولید متن اهمیت دارد. در کنار این دو، حضور افراد متعهد، معتقد و در عین حال حرفه‌ای در این جریان می‌تواند به ارتقای کیفیت آثار و چند پله بالاتر رفتن آنها از سطح مقدماتی کمک کند. در طرح‌هایی که طی سال‌های گذشته از سوی شهرداری و در برنامه‌هایی مانند استقبال از بهار و هنرهای شهری اجرا شد، برای گروه‌های مسجدی استاد راهنما در نظر گرفتیم. این افراد از میان هنرمندانی انتخاب می‌شدند که سابقه مناسبی در تولیدات نمایشی داشتند و علاقه‌مند بودند با بچه‌های مسجد کار کنند. آنها در محل فعالیت گروه‌ها حاضر می‌شدند و نه به عنوان کارگردان، بلکه در جایگاه استاد راهنما و مشاور، گروه‌ها را همراهی می‌کردند.
وی افزود: این روند باعث می‌شد استعدادهایی که در مساجد وجود داشت، از حالت بالقوه به بالفعل تبدیل شود. از سوی دیگر، خود استادان نیز گاهی از این افراد در تولیدات حرفه‌ای استفاده می‌کردند و به این ترتیب، این ارتباط می‌توانست پلی برای ورود فعالان تئاتر مسجد به فضای حرفه‌ای باشد؛ چه در مورد سرپرستان و کارگردانانی که فعالیت خود را از مسجد آغاز کرده بودند و چه در مورد بازیگران و سایر عوامل.
مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی با اشاره به دشواری‌های مالی تولید تئاتر حرفه‌ای تصریح کرد: با توجه به هزینه بالای تولید آثار حرفه‌ای، حمایت مالی جدی نهادهای مرتبط ضروری است. اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی را متولی اصلی حوزه هنر می‌دانیم، اما توان مالی این اداره برای حمایت از تمام فعالیت‌های نمایشی محدود است و نهادهایی مانند شهرداری، سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری و آستان قدس رضوی نیز باید در این زمینه ورود کنند؛ البته این نهادها تاکنون اقداماتی انجام داده‌اند، اما مسئله اصلی استمرار این حمایت‌هاست.
جشنی خاطرنشان کرد: نباید به این شکل باشد که یک دوره آموزشی یا یک برنامه برگزار شود و پس از آن فاصله ایجاد شود. تداوم فعالیت‌ها و حمایت‌ها ضروری است تا علاقه‌مندانی که در مساجد وارد عرصه تئاتر شده‌اند، بتوانند به‌تدریج مسیر خود را به سمت تئاتر حرفه‌ای طی کنند و از ظرفیت‌های موجود در این حوزه بهره بگیرند.
انتهای پیام
