مهدی طغیانی شنبه ۱۸ مهر در نشست نخبگانی به‌مناسبت روز زاینده‌رود ایران که در اتاق بازرگانی استان اصفهان برگزار شد، اظهار کرد: امروزه بیش از دو میلیون نفر از مردم این شهر از ما می‌پرسند که آیا واقعاً در مسیر حل مسئله هستیم؟ بله، اتفاقاتی رخ داده و بارگذاری‌هایی انجام شده است، اما پرسش این است که آیا در حال طی‌کردن مسیر بهبودیم یا در مسیر وخیم‌ترشدن شرایط قرار داریم؟
وی افزود: مردم می‌خواهند بدانند آیا باید امیدوار باشند که این مسئله پنج، ۱۰ یا ۱۵ سال دیگر حل شود یا اساساً امیدی به بهبود وضعیت وجود ندارد؟ آیا ممکن است روزی فرا برسد که حتی در همین بازه‌های ۱۰، ۱۵ یا ۲۰ روزه و یک‌ماهه نیز آبی در رودخانه نداشته باشیم؟ این پرسشی است که باید به آن پاسخ داده شود.
باید شاخصی برای سنجش روند بهبود زاینده‌رود تدوین شود
نماینده مردم اصفهان در مجلس با تأکید بر ضرورت پاسخ‌گویی علمی به این پرسش بیان کرد: معمولاً در مباحث علمی، هنگامی که با چنین پرسش‌هایی مواجه می‌شویم، تلاش می‌کنیم شاخصی برای پاسخ‌دادن به آن‌ها طراحی کنیم. سپس این شاخص را در اختیار مجموعه‌ای از نخبگان قرار می‌دهیم تا آن را در بازه‌های زمانی مشخص، برای مثال هر سال، هر شش ماه یا هر سه ماه، محاسبه کنند و نتیجه را به مردم اعلام کنند.
طغیانی گفت: برای نمونه، می‌توان شاخص ساده‌ای مانند تعداد روزهای جریان آب در زاینده‌رود در نظر گرفت، اما این شاخص ممکن است دچار انحراف شود. دلیل آن است که امسال بارندگی مناسبی داشته‌ایم و میزان بارش‌ها از شرایط معمول بیشتر بوده است. در چنین وضعیتی، ممکن است تصور کنیم که چون امسال برای نمونه ۹۰ روز جریان آب داشته‌ایم، عملکرد ما مناسب بوده و اقدامات انجام‌شده نتیجه داده است؛ درحالی‌که الزاماً چنین نیست.
وی افزود: شاخص مورد نظر باید بتواند این عوامل را از یکدیگر تفکیک کند و نشان دهد که کدام بخش از تغییرات، حاصل اقدامات مدیریتی ما و کدام بخش ناشی از بارش‌های موقت یک‌ساله یا دوساله است. باید مشخص شود اقداماتی که انجام می‌دهیم، مستقل از شرایط موقت اقلیمی، چه تأثیری بر وضعیت زاینده‌رود دارند.
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با خطاب قرار دادن نخبگان و متخصصان حاضر در نشست خاطرنشان کرد: باید شاخصی طراحی کنیم تا بتوانیم به مردم بگوییم در مسیر بهبود قرار داریم یا خیر. ما شاخصی ترکیبی برای زاینده‌رود طراحی کرده‌ایم و آن را اعلام و ثبت خواهیم کرد. نباید تمام مسائل را صرفاً به بالادست نسبت دهیم یا تصور کنیم مشکلات فقط در آن منطقه وجود دارد. در بالادست نیز سامان‌دهی مناسبی صورت نگرفته و رودخانه‌ها، چاه‌های متعدد، سدها، آبراهه‌ها و تأسیسات مختلفی ایجاد شده است، اما در طرف مقابل، باید بپرسیم که در پایین‌دست چه اقداماتی انجام می‌دهیم.
طغیانی ادامه داد: در پایین‌دست نیز تا هر اندازه که تصور کنید، بارگذاری‌های جدید در حوزه مسکن در حال انجام است. آیا منظور ما این است که مردم به مسکن نیاز ندارند؟ به‌هیچ‌وجه چنین چیزی نمی‌گوییم. من همواره تأکید کرده‌ام که باید مسکن مورد نیاز مردم اصفهان تأمین شود، اما پرسش این است که آیا این حجم از تغییر کاربری اراضی و ساخت‌وسازهای مسکونی که بخش قابل توجهی از آن‌ها به محل سکونت مهاجران تبدیل می‌شود، به نفع زاینده‌رود یا به زیان آن است؟
وی با اشاره به طرح این مسائل در جلسات مختلف گفت: یکی از موضوعات مورد اختلاف در جلسات گوناگون، همین مسئله است. نمونه آن را در کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی نیز شاهد بوده‌ایم. اینکه آیا می‌توان هر قانونی را بدون توجه به شرایط و اقتضائات، در هر منطقه‌ای اجرا کرد؟
توسعه مسکن بدون توجه به منابع آب، مسئله زاینده‌رود را پیچیده‌تر می‌کند
نماینده مردم اصفهان با اشاره به سیاست‌های مربوط به تأمین زمین و مسکن تأکید کرد: برای نمونه، در چارچوب قانون مربوط به تأمین زمین برای خانواده‌های دارای سه یا چهار فرزند، باید بررسی شود که آیا این خانواده‌ها پیش‌تر مسکن داشته‌اند یا خیر و از نظر اقتصادی در چه وضعیتی قرار دارند. اگر زمینی در اختیار فردی قرار گیرد که به آن نیاز ندارد، ممکن است زمین را بفروشد و از منطقه خارج شود؛ در این صورت، زمین به فرد دیگری واگذار خواهد شد و ممکن است نتیجه آن، افزایش جمعیت و بارگذاری جدید در منطقه باشد.
طغیانی ادامه داد: در چنین شرایطی، وقتی با شهری مانند اصفهان مواجهیم که با مشکلات جدی آب دست‌وپنجه نرم می‌کند، آیا افزودن جمعیت و بارگذاری جدید به حل مسئله زاینده‌رود کمک می‌کند؟ برای نمونه، اگر جمعیت شهر اصفهان حدود یک‌ونیم میلیون نفر باشد و ۵۰۰ هزار نفر دیگر نیز به آن افزوده شوند، آیا می‌توان گفت که در مسیر حل مسئله زاینده‌رود قرار داریم؟
وی با اشاره به تغییر کاربری اراضی برای ساخت مسکن افزود: همین حالا حدود دو هزار هکتار تغییر کاربری با هدف ساخت مسکن در حال انجام است. درحالی‌که مساحت محدوده مورد اشاره حدود ۴۰۰ هکتار است، اکنون پنج برابر آن در حال بارگذاری است. پرسش این است که آیا تمام این بارگذاری‌ها صرفاً برای تأمین نیاز مردم اصفهان انجام می‌شود؟ آیا این طرح‌ها به منابع آب نیاز ندارند؟ در بهارستان دوم، طرح‌هایی در حال اجراست؛ همچنین طرح‌های فولادشهر ۲، شهر شیخ‌بهایی، سپاهان‌شهر ۲ و شاهین‌شهر ۲، ۳، ۴، ۵ و ۶ در حال پیگیری است. پرسش اساسی این است که آب مورد نیاز این توسعه‌ها از کجا تأمین خواهد شد؟
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به انتقادهایی که در پی طرح این پرسش‌ها مطرح می‌شود، بیان کرد: هنگامی که این مسائل را بیان می‌کنیم، گفته می‌شود که مردم به مسکن نیاز دارند و آیا دغدغه اقشار مستضعف را نداریم؟ پاسخ من روشن است؛ مسکن مورد نیاز اقشار کم‌برخوردار باید تأمین شود و حتماً باید این کار را انجام داد، اما با روشی که اکنون در پیش گرفته شده، لزوماً مسکن مورد نیاز این اقشار تأمین نمی‌شود، بلکه ممکن است بستری برای مهاجرت و افزایش بارگذاری جمعیتی فراهم شود.
انتقال آب از زاینده‌رود، پرسش‌های جدی درباره توسعه منطقه‌ای ایجاد می‌کند
طغیانی با اشاره به انتقال آب زاینده‌رود به مناطق دیگر یادآور شد: انتقال آب زاینده‌رود به شهرهای اطراف ازجمله موضوعاتی است که باید درباره آن بحث کرد. آیا این شهرها در طول تاریخ از منابع زاینده‌رود بهره‌مند بوده‌اند؟ همچنین باید پرسید آبی که به این شهرها منتقل شده، آیا در چارچوب نیازهای تاریخی و طبیعی حوضه زاینده‌رود قرار داشته است؟
وی ادامه داد: آیا این روند متوقف شده است؟ خیر؛ همچنان درباره اجرای برخی طرح‌های انتقال آب بحث وجود دارد. یکی از اختلاف‌نظرهای ما با مسئولان شهرستان نیز به همین موضوع بازمی‌گردد؛ اینکه از سوی استانداری برای اجرای خط لوله‌ای جدید فشار وارد می‌شود. پرسش این است که آیا این انتقال در چارچوب منابع و حقابه‌های حوضه زاینده‌رود تعریف شده است یا خیر؟
نماینده مردم اصفهان در مجلس با اشاره به ضرورت توجه به نیازهای مناطق مقصد انتقال آب تأکید کرد: ما با مردم این مناطق مخالفتی نداریم و نیازهای آنان، ازجمله دسترسی به آب باکیفیت، باید مورد توجه قرار گیرد، اما مسئله این است که انتقال آب زاینده‌رود می‌تواند زمینه‌ساز توسعه‌های دیگری نیز ازجمله توسعه صنعت و افزایش فعالیت‌های اقتصادی و جمعیتی و پیامدهای ناشی از آن شود.
طغیانی با اشاره به تجربه توسعه در یزد گفت: باید بررسی کنیم که انتقال آب زاینده‌رود چه پیامدهایی به دنبال داشته است. در مناطق کویری و کم‌آب، انتقال آب با توسعه صنعت و ورود جمعیت همراه شده است. پرسش این است که آیا این مسیر ما را به حل مسئله زاینده‌رود نزدیک کرده یا در جهت مخالف آن بوده است؟
توسعه بالادست و پایین‌دست باید هم‌زمان بررسی شود
وی گفت: اختلاف‌نظر امروز ما با مدیران استان، اختلافی بر سر اصل توسعه نیست. همه افراد در حال تلاشند و توسعه نیز فی‌نفسه موضوع مثبتی است؛ عده‌ای می‌خواهند آب را به پایین‌دست منتقل کنند، عده‌ای درصدد ساخت مسکن برای مردمند و گروهی نیز به‌دنبال توسعه کشاورزی‌اند. بنابراین، مسئله صرفاً به بالادست محدود نمی‌شود. مشکلات بالادست مسائل خاص خود را دارد، اما شرایط پایین‌دست نیز مناسب نیست و باید با نگاه جامع، همه ابعاد موضوع را بررسی کرد.
انتهای پیام
