مراسم روز جهانی کاهش خطر بلایا هر ساله، ۱۳ اکتبر با هدف افزایش آگاهی عمومی و تقویت اقدامات پیشگیرانه برای کاهش آثار مخرب حوادث طبیعی برگزار می‌شود. تجربه سیل‌های اخیر در برخی از مناطق و خسارات گسترده ناشی از حوادث طبیعی نشان می‌دهد که آمادگی پیش از وقوع بحران، آموزش عمومی و شناسایی نقاط آسیب‌پذیر برای حفاظت از جان و دارایی مردم ضروری است.
شعار سال ۲۰۲۶ این مناسبت، «تاب‌آوری از خانه شما آغاز می‌شود» است که بر اهمیت آمادگی خانواده‌ها برای مقابله با خطرات طبیعی تاکید می‌کند. این شعار با هدف افزایش آگاهی و تشویق خانواده‌ها به پیشگیری و واکنش فعالانه در برابر بلایای طبیعی مطرح شده است تا به ایجاد جوامعی ایمن‌تر و تاب‌آورتر در برابر بلایای طبیعی کمک شود.
تجربه این حوادث نشان می‌دهد واکنش پس از وقوع بلایا به‌تنهایی برای حفاظت از جان و دارایی مردم کافی نیست. شناسایی خطرات احتمالی، تدوین برنامه‌های واکنش اضطراری و کاهش آسیب‌پذیری مناطق باید پیش از وقوع حوادث انجام شود. آموزش متناسب با نیازهای گروه‌های مختلف، اطلاع‌رسانی قابل درک و مشارکت مردم در شناسایی خطرات می‌تواند نقش مهمی در کاهش خسارات پیش از وقوع بلایای طبیعی ایفا کند.
هند با وجود پیشرفت در پیش‌بینی حوادث طبیعی و افزایش توان امداد و نجات، همچنان با تلفات و خسارات گسترده ناشی از شرایط جوی شدید روبه‌رو است.
کارشناسان اظهار کردند: این کشور برای کاهش خطر بلایا باید به‌جای تمرکز صرف بر امدادرسانی پس از وقوع حوادث، بر پیشگیری و کاهش آسیب‌پذیری مناطق مسکونی و زیرساخت‌ها تمرکز کند.
بر اساس آمار اداره هواشناسی هند، حوادث جوی شدید در ۲۰۲۵ حدود ۲۷۶۰ کشته بر جای گذاشت. بارندگی شدید، سیل، ریزش ناگهانی باران و رانش زمین بیش از ۱۳۷۰ قربانی گرفتند و طوفان‌های تندری و صاعقه نیز عامل مرگ بیش از ۱۳۱۰ نفر بودند.
ایمن‌سازی خانه‌ها در برابر بلایا مسوولیتی مشترک است
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با هشدار درباره افزایش خطرات ناشی از تغییرات اقلیمی و بلایای طبیعی، بر ضرورت ساخت خانه‌های ایمن و مقاوم و همکاری دولت‌ها، بخش خصوصی و جوامع محلی برای کاهش خسارات تاکید کرد.
گوترش در پیامی به مناسبت روز جهانی کاهش خطر بلایا اظهار کرد: هر سال میلیون‌ها خانه در سراسر جهان آسیب می‌بینند یا ویران می‌شوند که موجب آوارگی خانواده‌ها و تشدید فقر می‌شود. سالمندان، افراد دارای معلولیت، خانوارهای کم‌درآمد و سایر گروه‌های آسیب‌پذیر نیز بیش از دیگران از پیامدهای این حوادث متاثر می‌شوند.
وی با اشاره به شعار سال جاری بر اهمیت شناخت خطرات، تدوین برنامه‌های اضطراری خانوادگی و واکنش سریع هنگام وقوع حوادث تاکید کرد. گوترش همچنین خواستار اجرای مقررات ساخت‌وساز متناسب با خطرات طبیعی، برنامه‌ریزی صحیح کاربری زمین، سرمایه‌گذاری در ساخت‌وساز مقاوم و فراهم کردن دسترسی همگانی به سامانه‌های هشدار سریع شد.
بر اساس گزارش سازمان ملل، گوترش تاکید کرد: دولت‌ها، سازندگان، مهندسان و جوامع محلی همگی در ایمن‌سازی خانه‌ها مسوولیت دارند. وی همچنین اصلاح ساختار مالی بین‌المللی را برای تسهیل دسترسی کشورهای درحال‌توسعه به منابع مورد نیاز برای آمادگی در برابر بلایا ضروری دانست.
دانش بومی و معماری سنتی؛ راهکارهایی برای مقاوم‌سازی خانه‌ها در برابر بلایای طبیعی
بر اساس برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد، دانش بومی و معماری سنتی می‌توانند در کنار فناوری‌های نوین، نقش مهمی در کاهش خسارات ناشی از بلایای طبیعی و سازگاری با تغییرات اقلیمی داشته باشند. جوامع محلی طی قرن‌ها و با تکیه بر تجربه، شناخت شرایط اقلیمی و استفاده از مصالح بومی، روش‌هایی برای مقابله با زلزله، سیل، خشکسالی، آتش‌سوزی و گرمای شدید توسعه داده‌اند. این تجربه‌ها همچنان می‌توانند در طراحی خانه‌های ایمن‌تر مورد استفاده قرار گیرند.
اندونزی
خانه‌های سنتی در غرب سوماترا با استفاده از سنگ در زیر سازه برای جذب ضربه و سقف‌های ویژه طراحی شده‌اند. همچنین، دانش بومی ساکنان جزیره سیمئولو درباره نشانه‌های هشدار سونامی در سال ۲۰۰۴ به نجات جان بسیاری از مردم کمک کرد به‌طوری‌که از جمعیت ۷۸ هزار نفری جزیره، فقط هفت نفر جان باختند.
آلاسکا
در روستای مانتین، خانه‌های جوامع بومی با ترکیب دانش سنتی و فناوری‌های جدید ساخته می‌شوند. سیستم عایق‌کاری و تهویه این خانه‌ها مصرف سوخت را در مقایسه با خانه‌های معمولی ۷۰ تا ۸۰ درصد کاهش می‌دهد. طراحی پی ساختمان نیز امکان سازگاری با تغییرات زمین یخ‌زده را فراهم می‌کند.
هند
بر اساس گزارش پرونشن وب، در سکونتگاه‌های غیررسمی برخی شهرها، ساکنان با مشارکت در آزمایش روش‌های ساختمانی، ازجمله استفاده از پوشش‌های بازتاب‌دهنده برای خنک نگه داشتن سقف‌ها و مصالح قابل تنفس، به دنبال کاهش گرمای داخل خانه‌ها و بهبود مقاومت ساختمان‌ها هستند.
فیجی
خانه‌های سنتی «بوره» با چوب، کاه و مصالح محلی ساخته می‌شوند. دسترسی به مصالح و نیروی کار محلی باعث می‌شود بازسازی این خانه‌ها پس از بلایای طبیعی سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر انجام شود.
سودان
دیوارهای خشتی، سقف‌های ساخته‌شده از برگ نخل و دریچه‌های تهویه در بخش‌های بالایی ساختمان، به کاهش دمای داخل خانه‌ها در مناطق گرم کمک می‌کنند. استفاده از ظرف‌های سفالی متخلخل برای خنک کردن آب نیز از روش‌های سنتی سازگار با اقلیم منطقه است.
مقاوم‌سازی خانه‌ها لزوما به معنای کنار گذاشتن روش‌های سنتی نیست و ترکیب دانش بومی با مصالح و فناوری‌های جدید می‌تواند راهکارهایی مقرون‌به‌صرفه و متناسب با شرایط هر منطقه فراهم کند.
انتهای پیام
