گل‌های شاخه‌بریده از جمله محصولات کشاورزی با ارزش افزوده بالا هستند که علاوه بر بازار مصرف داخلی، امکان حضور در بازارهای صادراتی را نیز دارند. با این حال، توسعه این بخش تنها به شرایط اقلیمی مناسب یا افزایش سطح زیرکشت محدود نمی‌شود؛ بلکه برخورداری از فناوری‌های نوین گلخانه‌ای، مدیریت مصرف آب، شبکه توزیع مناسب و دسترسی به بازارهای هدف، نقش مهمی در اقتصادی شدن تولید دارد.
در استان همدان، تولید گل شاخه‌بریده در سال‌های گذشته در قالب واحدهای گلخانه‌ای پراکنده دنبال شده است؛ اما طرح احداث شهرک تخصصی گلخانه‌ای در شهرستان اسدآباد، در صورت بهره‌برداری، می‌تواند الگوی تولید این محصول را از واحدهای محدود و پراکنده به مجموعه‌ای متمرکز با رویکرد صادراتی تغییر دهد.
همدان سالانه ۶ میلیون شاخه گل تولید می‌کند
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با اشاره به ظرفیت موجود تولید گل شاخه‌بریده در استان، از فعالیت ۹ واحد گلخانه‌ای در این بخش خبر داد و گفت: این واحدها در مجموع حدود ۹ هکتار مساحت دارند و سالانه حدود ۶ میلیون شاخه گل شاخه‌بریده تولید می‌کنند.
حمزه خانجانی‌افشار با بیان اینکه واحدهای تولید گل شاخه‌بریده در شهرستان‌های مختلف استان پراکنده‌اند، اظهار کرد: بیشترین سطح و میزان تولید این محصول به شهرستان نهاوند اختصاص دارد و شهرستان همدان در رتبه دوم قرار گرفته است. همچنین شهرستان‌های بهار و کبودراهنگ در رتبه‌های سوم و چهارم تولید گل شاخه‌بریده استان قرار دارند.
وی عملکرد تولید در گلخانه‌های گل شاخه‌بریده را حدود ۱۰۰ شاخه در هر مترمربع اعلام کرد؛ آماری که اهمیت بهره‌گیری از فناوری‌های گلخانه‌ای و افزایش بهره‌وری در تولید محصولات کشاورزی را نشان می‌دهد.
با وجود این ظرفیت، مقایسه میزان تولید سالانه با سطح زیرکشت گلخانه‌ای نشان می‌دهد توسعه این بخش به سرمایه‌گذاری بیشتر و استفاده از روش‌های نوین تولید نیاز دارد؛ به‌ویژه آنکه تولید گل شاخه‌بریده برای حضور پایدار در بازارهای رقابتی، باید علاوه بر کمیت، از نظر کیفیت، یکنواختی محصول و زمان عرضه نیز پاسخگوی تقاضای بازار باشد.
اسدآباد؛ میزبان شهرک تخصصی گلخانه‌ای گل شاخه‌بریده
در همین راستا، احداث شهرک تخصصی تولید گل و گیاهان زینتی در اراضی بهراز شهرستان اسدآباد به‌عنوان یکی از طرح‌های توسعه‌ای بخش کشاورزی استان بوده که در هفته دولت امسال کلنگ‌زنی و مطرح شده است؛ پروژه‌ای که قرار است با استفاده از فناوری‌های نوین گلخانه‌ای، تولید گل شاخه‌بریده را با رویکرد صادراتی دنبال کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با اشاره به این طرح اظهار کرد: پروژه شهرک تخصصی گلخانه‌ای اسدآباد در زمینی به مساحت ۴۰ هکتار در هفته دولت کلنگ‌زنی شده و بر اساس برنامه اعلام‌شده، ظرفیت اسمی تولید سالانه آن به ۳۶ میلیون شاخه گل شاخه‌بریده می‌رسد.
خانجانی‌افشار با تأکید بر اهمیت این پروژه در توسعه کشاورزی نوین، خاطرنشان کرد: بهره‌برداری از شهرک تخصصی گلخانه‌ای اسدآباد می‌تواند نقش مؤثری در ایجاد اشتغال پایدار، افزایش تولید محصولات با ارزش افزوده بالا و مدیریت بهینه منابع آب داشته باشد.
به گفته وی، این مجموعه با هدف تولید محصولات صادراتی طراحی شده و بازارهای صادراتی آن نیز از پیش شناسایی شده‌اند؛ به‌طوری که بخشی از قراردادهای مرتبط با صادرات محصولات نیز منعقد شده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با اشاره به روند اجرای طرح گفت: این پروژه در قالب سه مجموعه ۲۰ هکتاری و طی یک دوره شش‌ساله به بهره‌برداری خواهد رسید و تسریع در اجرای آن به حمایت مسئولان و فراهم شدن شرایط لازم نیاز دارد.
وی همچنین از برنامه‌ریزی برای اولویت دادن به فارغ‌التحصیلان رشته کشاورزی و افراد جویای کار منطقه در فرایند اشتغال‌زایی این پروژه خبر داد.
خانجانی‌افشار با اشاره به سابقه این طرح بیان کرد: پروژه در سال‌های گذشته به دلیل واگذاری به فردی که به گفته وی اهلیت لازم را نداشت، بلاتکلیف مانده بود؛ اما با پیگیری‌های انجام‌شده، اکنون روند اجرایی آن در حال آغاز است.
وی درباره منابع آب مورد نیاز طرح نیز گفت: برای فاز نخست، نیاز آبی به میزان ۲۰ هزار مترمکعب پیش‌بینی شده و تلاش بر این است که از منابع آب موجود به بهترین شکل استفاده شود.
خانجانی‌افشار دسترسی به راه بین‌المللی و ظرفیت‌های ترانزیتی منطقه را از مزیت‌های اجرای این پروژه دانست و تأکید کرد: در اجرای طرح‌های کشاورزی باید علاوه بر توجه به ظرفیت تولید، ارتقای بهره‌وری و استفاده از دانش و فناوری‌های نوین نیز در اولویت قرار گیرد.
سرمایه‌گذاری ۱۵۰۰ میلیاردی تومانی برای احداث شهرک تخصصی گلخانه گل شاخه‌بریده اسدآباد
مدیر شرکت شهرک‌های کشاورزی استان همدان نیز از برنامه احداث شهرک تخصصی گلخانه گل شاخه‌بریده در اراضی ۴۰ هکتاری بهراز اسدآباد خبر داده است.
کردیان با اشاره به پیش‌بینی سرمایه‌گذاری یک‌هزار و ۵۰۰ میلیارد تومانی برای اجرای این طرح اظهار کرد: شهرک گلخانه‌ای بهراز با هدف توسعه تولید گل‌های زینتی و صادرات این محصولات، در سه فاز اجرا می‌شود.
وی افزود: در طراحی این مجموعه، احداث گلخانه‌های شیشه‌ای و تمام‌اتوماتیک برای تولید گل شاخه‌بریده پیش‌بینی شده و برای شهرک نیز ۲۰۰ هزار مترمکعب آب تخصیص یافته است.
مدیر شرکت شهرک‌های کشاورزی استان همدان اشتغال مستقیم پیش‌بینی‌شده برای این پروژه را حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ نفر اعلام کرد و گفت: تولید تخصصی گل شاخه‌بریده و توسعه صادرات این محصول از اهداف اصلی اجرای طرح به شمار می‌رود.
کردیان ادامه داد: شکل‌گیری این پروژه در پی تفاهم‌نامه میان داوود عسگری، عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی‌سینا، و استاندار همدان در دستور کار قرار گرفت و در ادامه، توافقی با شرکت شهرک‌های کشاورزی برای ایجاد شهرک تخصصی تولید گل‌های شاخه‌بریده زینتی و صادرات آن‌ها انجام شد.
وی گفت: امیدواریم اجرای این طرح به افزایش ظرفیت تولید گل‌های زینتی در استان، توسعه صادرات و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در شهرستان اسدآباد منجر شود.
از تولید گل تا صادرات؛ حلقه‌های مفقوده توسعه
به گزارش ایسنا، توسعه تولید گل شاخه‌بریده در اسدآباد، در صورت تحقق برنامه‌های اعلام‌شده، می‌تواند ظرفیت تولید استان همدان را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. مقایسه ظرفیت اسمی سالانه ۳۶ میلیون شاخه گل در شهرک جدید با تولید سالانه حدود ۶ میلیون شاخه در واحدهای فعلی استان، از مقیاس قابل توجه این طرح حکایت دارد.
با این حال، ظرفیت اسمی یک پروژه لزوماً به معنای تولید واقعی آن از نخستین سال بهره‌برداری نیست. میزان تولید نهایی به زمان تکمیل فازها، تأمین تجهیزات، انتخاب گونه‌های مناسب، دسترسی به نهاده‌های تولید و توان بهره‌برداری اقتصادی از گلخانه‌ها بستگی دارد.
از سوی دیگر، تولید گل شاخه‌بریده محصولی حساس به زمان است و کیفیت آن پس از برداشت به نحوه بسته‌بندی، نگهداری، حمل‌ونقل و سرعت رسیدن به بازار وابستگی دارد. از این رو، اگر هدف اصلی شهرک اسدآباد صادرات باشد، توسعه زیرساخت‌های پس از برداشت و ایجاد زنجیره سرد، در کنار شناسایی بازارهای هدف و انعقاد قراردادهای پایدار، اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت.
در چنین شرایطی، مشخص بودن بازار صادراتی و انعقاد برخی قراردادها، آن‌گونه که رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان اعلام کرده، می‌تواند به کاهش بخشی از ریسک‌های تجاری پروژه کمک کند؛ اما پایداری صادرات به توان تأمین مستمر محصول باکیفیت و رقابت‌پذیر نیز وابسته است.
یکی از محورهای مورد تأکید مسئولان در اجرای شهرک گلخانه‌ای اسدآباد، ایجاد فرصت‌های شغلی و اولویت دادن به فارغ‌التحصیلان رشته کشاورزی و نیروهای جویای کار منطقه است.
در صورت تحقق اهداف اشتغال‌زایی طرح، این مجموعه می‌تواند علاوه بر ایجاد فرصت‌های شغلی مستقیم، زمینه فعالیت‌های وابسته از جمله تولید و تأمین نهاده‌ها، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، خدمات فنی و بازاریابی محصولات را نیز فراهم کند.
با این حال، پایداری اشتغال ایجادشده به تکمیل فازها، تداوم فعالیت اقتصادی گلخانه‌ها و دسترسی به بازار فروش وابسته است؛ موضوعی که ضرورت توجه هم‌زمان به زیرساخت تولید و زنجیره عرضه را نشان می‌دهد.
استان همدان با برخورداری از ۹ واحد گلخانه‌ای تولید گل شاخه‌بریده و ظرفیت سالانه حدود ۶ میلیون شاخه، از زیرساخت اولیه برای توسعه این بخش برخوردار است. در این میان، شهرک تخصصی گلخانه‌ای اسدآباد می‌تواند در صورت تأمین منابع مالی، تکمیل زیرساخت‌ها و اجرای دقیق برنامه زمان‌بندی، نقطه عطفی در گسترش تولید صنعتی و صادرات‌محور گل و گیاهان زینتی باشد.
انتهای پیام
