محمد ملک در گفت‌وگو با ایسنا درباره نسبت خوشنویسی با ادبیات فارسی، اظهار کرد: ادبیات یک تراوش فرهنگی است که توسط شاعران، نویسندگان و افراد اهل ذوق و هنر پدید می‌آید. به عقیده من قدمت ادبیات از خط بیشتر است و در جوامع انسانی، ادبا و فلاسفه پیش از پیداش خط حضور داشته اند؛ زیرا خط یک پدیده فرهنگی است و اختراع آن نیازمند پیش زمینه است.
وی ادامه داد: پیش‌زمینه به وجود آمدن خط را نیز افراد فرهنگی در جامعه می‌توانستند پدید آورند. نسبت ادبیات با خط نیز یک رابطه پیشینی است.
این هنرمند خوشنویس با اشاره به نقش خط در ادبیات فارسی، بیان کرد: خط به گسترش و بسط ادبیات کمک می‌کند؛ بدین معنا که آثار از حالت نقل سینه به سینه خارج شده و ثبت می‌شوند؛ و پس از ثبت دچار تحریف نیز نمی‌شود. خط می‌تواند تسهیل کننده مطالعه متون ادبی باشد و نقش تأثیرگذاری در افزایش خوانش متون ادبی داشته باشد.
ملک درباره نقش هنری خط در ادبیات فارسی، اظهار کرد: در یک غزل، شاه بیت‌هایی موجود است یا فرازهایی وجود دارد که گویای مطالب نغز است؛ خوشنویس با انتخاب این شاه‌بیت‌ها و فرازها و کمک عناصری نظیر «فرم و فضا» سبب می‌شود تا خوانش شعر افزایش پیدا کند؛ برای نمونه بسیاری از متون ادبی پس از نوشته و چاپ شدن مورد توجه قرار می‌گیرد و در دیوار مکان‌های مختلف نصب شده یا در بیلبوردها مورد استفاده قرار می‌گیرند و این باعث توجه بیشتر افراد به مطالعه این آثار می‌شود.
وی افزود: در خوشنویسی امکان استفاده از سایر متون نیز فراهم است برای مثال اشعار شاعران عربی مانند خلیل جبران یا محمود درویش و غیره نیز نوشته می‌شود؛ متون قرآنی نیز در خوشنویسی مورد استفاده قرار می‌گیرد و صرفا متون و اشعار فارسی مورد استفاده خوشنویس قرار نمی‌گیرند. اما به علت واژگان موجود در شعر فارسی، خوشنویسی با این مطالب بیشتر مانوس است.
این هنرمند خوشنویس در تبیین علل استفاده بیشتر شعر فارسی در هنر خوشنویسی، اظهار کرد: شعر فارسی یکی از بهترین اشعار دنیا است و دارای معنای کم‌نظیری است که در اشعار سایر کشورها ملاحظه نمی کنیم. آرایه‌های ادبی شعر فارسی مانند ایهام، قافیه، جناس و ردیف و غیره سبب می شود شعر فارسی بی نظیر باشد. فی نفسه شعر فارسی زیبا است و زمانی که با هنر خوشنویسی و دورها و کشش‌های موجود در خطی مثل نستعلیق تلفیق می‌شود، با جذابیت بیشتری همراه می‌شود.
ملک با اشاره به توجه به «محتوا و فرم» به عنوان معیارهای انتخاب شعر برای استفاده در هنر خوشنویسی، بیان کرد: در انتخاب شعر برای استفاده در هنر خوشنویسی به مفهوم و محتوای شعر و فرمی که درهمنشینی با آن محتوا به وجود می‌آید، توجه می‌شود. در برخی اشعار مثل «توانا بود هرکه دانا بود»، محتوای شعر زیبا و مناسب است اما برای ایجاد یک فرم مناسب نیست چرا که مصالح لازم را در خود ندارد.
وی ادامه داد: برای نمونه در شعر «آیینه ایم و مارا تاب نظر نباشد» در کنار محتوای زیبای شعر، مصالح مناسبی برای ایجاد فرم‌های خوب را هم در اختیار داریم. در نتیجه در انتخاب شعر برای خوشنویسی بررسی فرم و محتوا مغتنم است تا شعر بتواند تبدیل به اثر زیبای هنری شود.
این هنرمند خوشنویس درباره تاثیر خوشنویسی در ارتباط نسل جدید با شعر و ادبیات فارسی، گفت: می‌توان از ظرفیت شبکه های اجتماعی بهره‌مند شد و نباید در استفاده از این ابزار گارد داشت. در شبکه های اجتماعی مفاهیم زیادی در عمق نیم‌سانتی متر وجود دارد.
ملک افزود: مفاهیم زیاد در عمق کم، سبب شتاب می‌شود و این عامل باعث می‌شود تعمیق در معنا وجود نداشته باشد و همه افراد یک توهم دانایی را با خود حمل کنند. در شبکه های اجتماعی باید اثرهنری بگونه ای ارائه شود که مخاطب مکث کند و سپس مفهوم به او منتقل شود.
وی در رابطه با تغییر ذائقه بصری مخاطبان خاطرنشان کرد: اکثر مصاحبه‌ها و صحبت‌ها در زمینه خوشنویسی توسط افراد منشأ اثر و تصمیم‌گیرنده شنیده یا خوانده نمی‌شود؛ تغییر ذائقه بدین معنا است که یک رسانه به صورت عام و مستمر یک مفهوم را در دید مخاطب قرار دهد و خوانده شدن این دست از مصاحبه ها توسط عامه مردم، به علت در دسترس نداشتن روابط و ابزار کافی نمی‌تواند در تغییر ذائقه هنری افراد جامعه تاثیرگذار باشد.
این هنرمند خوشنویس با اشاره به نقش تاثیرگذار تبلیغات گسترده در زمینه اقبال به خوشنویسی ادامه داد: برای نمونه در دهه ۶۰ سریال هزاردستان با کاراکتری به عنوان رضا خوشنویس در تلویزیون پخش می‌شود؛ در مدت پخش این سریال، اقبال مردم به هنر خوشنویسی افزایش پیدا کرد. وقتی درباره موضوعی تبلیغات گسترده انجام شود توجه به آن موضوع افزایش پیدا می‌کند؛ در مقوله فرهنگ به ویژه هنر خوشنویسی تبلیغات نقش موثری دارد.
ملک با اشاره به اینکه خوشنویسی هنر ملی ایران است، تصریح کرد: به طور خاص خوشنویسی هنر ملی ایران است و باید توجه کرد که میزان تبلیغات در حوزه خوشنویسی در کشور چقدر است تا ذائقه افراد به سمت هنر خوشنویسی حرکت کند. برای مثال امروزه تابلو سر در فروشگاه‌ها و مغازه‌ها اکثرا از فونت‌های عجیب و فانتزی استفاده می‌شود و خط فارسی آن‌طور که باید مورد توجه قرار نمی‌گیرد.
انتهای پیام
