پنجشنبه ۲۳ مهر در حاشیه روز پایانی رویداد ملی صنایع خلاق «مانوین» در شهر نمایشگاهی اصفهان، نشست هم‌آفرینی جهت توسعه زیست‌بوم صنایع خلاق برگزار شد.
در این نشست وانگ خائو، معاون کمیته توسعه تمدن انجمن ترویج فرهنگ سنتی چین، عضو انجمن حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس چین (شعبه چونگ‌چینگ) و سردبیر اجرایی «شرح هنر چین» در مؤسسه تبادلات هنری بین‌المللی انجمن دوستی مردم چین با کشورهای خارجی در تشریح اهمیت حفظ میراث فرهنگی و توسعه گردشگری پایدار اظهار کرد: آثار ماندگار و کلاسیک برای درک شدن به زمان و تأمل نیاز دارند، اما در شرایط کنونی، ممکن است همه‌چیز به محتوایی تبدیل شود که باید به‌سرعت مصرف شود. آثار کلاسیک ممکن است به جمله‌های انگیزشی کوتاه، لطیفه‌ها و کلیپ‌ها تبدیل شوند و در چنین شرایطی، مرور و بررسی عمیق آن‌ها با سازوکار الگوریتم‌های رایج سازگاری چندانی نداشته باشد.
وی افزود: تجاری‌سازی بیش از حد می‌تواند شهرهای تاریخی را به مکان‌هایی شبیه به یکدیگر تبدیل کند، سوغات را به کالاهای انبوه بدل سازد و اجراهای فرهنگی را به برنامه‌هایی سطحی تقلیل دهد. در چنین شرایطی، فرهنگ صرفاً به پس‌زمینه‌ای برای عکاسی تبدیل می‌شود؛ به‌گونه‌ای که افراد تنها با تلفن همراه خود عکس می‌گیرند و ساکنان محلی به‌تدریج از محل زندگی خود کنار گذاشته می‌شوند و در نهایت، گردشگران و مغازه‌داران باقی می‌مانند، اما جامعه محلی جایگاه خود را از دست می‌دهد.
ضرورت حفظ اصالت شهرهای تاریخی در توسعه گردشگری
معاون کمیته توسعه تمدن انجمن ترویج فرهنگ سنتی چین با اشاره به تجربه شهرهای گردشگرپذیر چین بیان کرد: در این زمینه باید به سه شهر ازجمله لیجیانگ و نمونه‌های مشابه اشاره کنم. در کنار موفقیت‌هایی که گردشگری در این شهرها به همراه داشته است، نگرانی‌های جدی نیز وجود دارد؛ زیرا منطق تجاری می‌تواند اصالت مکان و زندگی مردم محلی را تحت تأثیر قرار دهد و عمق فرهنگی رویدادها را با فشار مواجه کند.
وانگ خائو ادامه داد: با این حال، برگزاری رویدادهایی همچون تئاتر و کنفرانس بین‌المللی در شهر می‌تواند این امکان را فراهم کند که میان میراث گذشته و زندگی امروز پیوند برقرار شود. بسیاری از فعالیت‌های فرهنگی مرتبط با تئاتر در مناطق مختلف چین، با محوریت شهرها شکل گرفته‌اند و تئاتر و کنفرانس بین‌المللی برگزارشده در این شهر نیز بر موضوع مناطق جنوبی تأثیرگذار بوده است.
وی با اشاره به نمونه‌های جهانی و چالش‌های ناشی از گردشگری در کشورهای مختلف افزود: برای بررسی این موضوع در سطح جهان، باید به چند نمونه ونیز و بارسلونا اشاره کرد. این چالش تنها به چین محدود نمی‌شود. در برخی موارد، با کاهش جمعیت ساکن، شهرها بیش از پیش به صحنه‌ای برای حضور گردشگران تبدیل می‌شوند. در بارسلونا نیز شمار بسیار زیاد گردشگران موجب نارضایتی و فرسایش زندگی محلی شده است. در شهرهای دیگر نیز با مسائل مشابهی روبه‌رو هستیم. گاهی تلاش برای برقراری تعادل میان منابع و ظرفیت‌های شهر و نیازهای ساکنان محلی با دشواری مواجه می‌شود و این مسئله می‌تواند ظرفیت‌های محیطی و حفاظت از میراث فرهنگی را تحت تأثیر قرار دهد.
ایران از منظر میراث تمدنی و ظرفیت‌های فرهنگی
این فعال حوزه فرهنگ و میراث فرهنگی با اشاره به تجربه سفر خود به ایران خاطرنشان کرد: اگر بخواهم درباره این موضوع در جهان مدرن صحبت کنم، ابتدا باید اشاره کنم که افتخار داشته‌ام دو بار از نزدیک به ایران سفر کنم. ایران با مکان‌هایی همچون تخت جمشید، اصفهان و یزد شناخته می‌شود و از میراث تمدنی بسیار بزرگی برخوردار است. در کنار این میراث، توسعه شهری و گردشگری نیز در ایران گسترش یافته است.
وانگ خائو ادامه داد: شهروندان چینی در سال‌های اخیر به ایران توجه نشان داده‌اند. نگارگری، شعر فارسی و میراث فرهنگی ایران ازجمله ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند زمینه شکل‌گیری برندهای فرهنگی را فراهم کنند. بنابراین، نباید تنها تصاویر زیبای ایران را به‌خاطر سپرد، بلکه باید از فرصت آشنایی با اندیشه‌هایی که در پس این تصاویر قرار دارند نیز بهره برد.
وی یادآور شد: هنگامی که در تخت جمشید قدم می‌زنیم یا با مردم نشست‌وبرخاست می‌کنیم، فرصت آشنایی با ابعاد عمیق‌تر فرهنگ و تمدن ایران فراهم می‌شود. در این زمینه، لازم است مباحث مهمی را مطرح کنم و به تفاوت میان سوغات و برند بپردازم.
تفاوت سوغات و برند فرهنگی
عضو انجمن حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس چین با تشریح تفاوت میان سوغات و برند تأکید کرد: سوغات معمولاً محصولی است که یک‌بار مصرف می‌شود، ارزش محدودی دارد و فاقد روایت مشخصی است، اما یک برند باید قابلیت شناسایی داشته باشد، اعتماد مخاطب را جلب کند، پایدار باشد و بتواند ارزش بیشتری ایجاد کند. برندسازی فرهنگی به معنای تبدیل فرهنگ به کالایی کوچک نیست، بلکه به این معناست که فرهنگ باید به تجربه‌ای زنده تبدیل شود که قابلیت انتقال به نسل‌های بعدی را داشته باشد.
تجربه کیوتو در پیوند میان میراث تاریخی و تجارت معاصر
وانگ خائو با اشاره به تجربه شهر کیوتو در ژاپن گفت: کیوتو نمونه‌ای از پیوند میان شهری با پیشینه‌ای چند هزارساله و تجارت معاصر است؛ شهری که زیبایی‌شناسی در زندگی روزمره آن جایگاه ویژه‌ای دارد. اگر بخواهم نمونه‌هایی از این تجربه را مطرح کنم، باید به بافندگی، پارچه‌های کیوزن، سفال کیوز و حتی چای بوجی اشاره کنم که سابقه‌ای طولانی دارند و در این شهر ریشه دوانده‌اند. برندهایی از این دست، بخشی از تجربه فرهنگی شهر محسوب می‌شوند.
وی افزود: درس مهمی که می‌توان از کیوتو گرفت، این است که کسب‌وکارهای قدیمی لزوماً در برابر مدرنیته قرار نمی‌گیرند، بلکه می‌توانند با بهره‌گیری از طراحی امروزی، داستان‌های کهن را بازگو کنند و آن‌ها را احیا سازند.
محصولات فرهنگی چین؛ نمونه‌ای برای بازآفرینی هویت تاریخی
این فعال حوزه فرهنگ و میراث فرهنگی با اشاره به نخستین سفر خود به ایران در سال ۲۰۲۴ اظهار کرد: من در سال ۲۰۲۴ برای نخستین بار به ایران آمدم. اگر بخواهم مقایسه‌ای انجام دهم، باید به محصولات فرهنگی شهرها اشاره کنم. در این زمینه، در چین نمونه‌هایی از محصولات فرهنگی مرتبط با امپراتوران و دربار، مجموعه‌های فرهنگی و جلوه‌های طبیعی، از جمله سرزمین‌های نیلگون و کوهستان‌های سرسبز، دیده می‌شود.
خائو گفت: در این نمونه‌ها، فرهنگ درباری وارد زندگی روزمره شده است؛ به‌گونه‌ای که محصولاتی همچون نوشت‌افزار، ابزارهای آرایشی و ظروف چای به‌راحتی در میان محصولات فرهنگی مشاهده می‌شوند. این موضوع نشان‌دهنده وجود هویتی فرهنگی و قدرتمند است. طراحی مناسب می‌تواند ارتباطی مؤثر میان میراث فرهنگی و مخاطبان برقرار کند و این تجربه‌ها می‌توانند برای ایران نیز آموزنده باشند.
انتهای پیام
