کشت پاییزه غلات یکی از مراحل مهم در چرخه تولید محصولات کشاورزی استان همدان است؛ مرحله‌ای که نتیجه آن تنها به سطح زیر کشت محدود نمی‌شود، بلکه کیفیت بذر، نحوه تأمین و مصرف نهاده‌ها، زمان کاشت و شرایط اقلیمی در طول دوره رشد نیز بر میزان برداشت نهایی تأثیرگذار است.
گندم و جو از محصولات راهبردی بخش کشاورزی استان به شمار می‌روند و دستیابی به عملکرد مناسب در تولید این محصولات، علاوه بر اهمیت اقتصادی برای کشاورزان، در تأمین نیازهای غذایی و دامی نیز نقش دارد. از این رو، همزمان با آغاز کشت پاییزه، تأمین نهاده‌های مورد نیاز و آموزش اصول فنی کاشت به کشاورزان و مجریان عملیات مکانیزه، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
کشت ۵۰ درصدی غلات پاییزه در همدان
معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان از کشت حدود ۵۰ درصدی گندم و جو پاییزه در استان خبر داد و گفت: در صورت مساعد بودن شرایط جوی و نبود عوامل خسارت‌زا، پیش‌بینی می‌شود سال آینده ۷۰۰ تا ۷۵۰ هزار تُن گندم و ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تُن جو در استان تولید شود.
علی بایگانه در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: برنامه کشت پاییزه غلات استان همدان در سال‌جاری، ۶۰۰ هزار هکتار شامل ۴۴۰ هزار هکتار گندم و ۱۶۰ هزار هکتار جو است که عملیات کشت آن از هفته دوم مهر آغاز شده و تاکنون حدود ۲۷۰ تا ۳۰۰ هزار هکتار از اراضی زیر کشت رفته است.
وی با اشاره به تأثیر شرایط اقلیمی بر تولید غلات در سال‌زراعی گذشته، افزود: در ابتدای فصل زراعی با تنش خشکی مواجه بودیم و اگرچه بارندگی‌های بهاره وضعیت مناسبی داشت، وقوع سرمازدگی نیز به محصولات خسارت وارد کرد و در مجموع، تنش خشکی و سرمازدگی از عوامل مؤثر در کاهش تولید گندم و جو استان بودند.
بایگانه با بیان اینکه تولید گندم استان در سال گذشته به حدود ۶۵۰ هزار تُن رسید، تصریح کرد: تولید جو نیز که در برآوردهای اولیه حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تُن پیش‌بینی می‌شد، به حدود ۲۴۰ تا ۲۵۰ هزار تُن کاهش یافت.
وی ادامه داد: در صورت مساعد بودن شرایط جوی و نبود عوامل خسارت‌زا، انتظار می‌رود تولید گندم استان در سال آینده به ۷۰۰ تا ۷۵۰ هزار تُن و تولید جو به ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تُن برسد.
تأمین ۲۰ هزار تن بذر اصلاح‌شده گندم و جو
معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان همچنین با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای تأمین بذر مورد نیاز کشت پاییزه کشاورزان همدانی، گفت: حدود ۲۰ درصد بذر مورد استفاده کشاورزان استان از نوع اصلاح‌شده است و در مجموع، حدود ۲۰ هزار تن بذر اصلاح‌شده گندم و جو با همکاری بخش تحقیقات کشاورزی، بخش خصوصی و مجموعه اجرایی تأمین و در اختیار کشاورزان قرار می‌گیرد.
وی قیمت مصوب هر کیلوگرم بذر اصلاح‌شده را ۷۲ هزار تومان اعلام کرد و افزود: در راستای افزایش تنوع ارقام بذری و فراهم کردن امکان انتخاب متناسب با شرایط مزارع، ۲۰ رقم بذر گندم و ۱۰ رقم بذر جو در اختیار بهره‌برداران استان قرار گرفته است.
بایگانه با تأکید بر اهمیت انتخاب بذر مناسب، اظهار کرد: استفاده از بذرهای اصلاح‌شده و متناسب با شرایط منطقه، در کنار رعایت اصول فنی کشت و تغذیه گیاه، می‌تواند در دستیابی به عملکرد مطلوب مؤثر باشد.
تأمین کود شیمیایی برای مزارع دیم
وی در ادامه با اشاره به برنامه تأمین کود شیمیایی برای کشت غلات دیم، تصریح کرد: برای هر هکتار از اراضی زیر کشت غلات دیم، ۱۰۰ کیلوگرم کود شیمیایی در نظر گرفته شده است که ۸۰ درصد آن همزمان با کشت پاییزه و ۲۰ درصد باقی‌مانده در فصل بهار به‌عنوان کود سرک بین کشاورزان توزیع می‌شود.
بایگانه با اشاره به وضعیت تأمین کودهای مورد نیاز کشاورزان، افزود: در زمینه تأمین کود پتاسه مشکل خاصی وجود ندارد، اما تأمین کود فسفاته با محدودیت‌هایی مواجه شده که پیگیری‌های لازم برای رفع این مشکل در حال انجام است.
وی با تأکید بر اهمیت تغذیه مناسب گیاه، بیان کرد: انتخاب زمان مناسب کاشت، تأمین کودهای مورد نیاز و استفاده از بذرهای اصلاح‌شده، مجموعه اقداماتی هستند که می‌توانند به بهبود استقرار گیاه و افزایش عملکرد مزارع کمک کنند.
کشت ۶۰۰ هکتار کلزا در پاییز امسال
معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان همچنین از کشت ۶۰۰ هکتار کلزا در استان خبر داد و گفت: این محصول نیز در کنار گندم و جو، در برنامه کشت پاییزه امسال استان قرار دارد.
بایگانه با تأکید بر ضرورت مدیریت مزارع در ادامه دوره رشد محصول، خاطرنشان کرد: کنترل آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز در فصل بهار از اهمیت زیادی برخوردار است و می‌تواند علاوه بر تأثیر بر میزان تولید، در ارتقای کیفیت گندم نیز نقش داشته باشد.
جایگذاری صحیح کود می‌تواند عملکرد مزارع را ۳۰ تا ۳۵ درصد افزایش دهد
رئیس اداره فناوری‌های مکانیزه کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان نیز از برگزاری کارگاه‌های آموزشی تنظیم و کالیبراسیون دستگاه‌های بذرکار در ۱۰ شهرستان استان خبر داد و گفت: نتایج اجرای آزمایشی جایگذاری صحیح کود در زیر بذر در سال‌های گذشته نشان داده است که این روش می‌تواند عملکرد مزارع را حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد افزایش دهد.
اکبر راستار در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: همزمان با آغاز فصل کشت پاییزه، کارگاه‌های آموزشی نحوه تنظیم، کالیبراسیون و کاربرد دستگاه‌های بذرکار با همکاری سازمان جهاد کشاورزی استان، مدیریت‌های جهاد کشاورزی شهرستان‌ها و دو شرکت سازنده ماشین‌آلات بذرکار برگزار شده است.
وی افزود: شرکت ماشین برزگر و شرکت ماشین زراعت در اجرای این دوره‌ها مشارکت داشتند و هر یک مسئولیت برگزاری کارگاه‌های آموزشی در پنج شهرستان را بر عهده گرفتند.
راستار با اشاره به زمان و محل برگزاری این دوره‌ها، ادامه داد: کارگاه‌های آموزشی از ۲۳ شهریورماه در شهرستان اسدآباد آغاز شد و به ترتیب در شهرستان‌های بهار، تویسرکان، رزن، کبودراهنگ، درگزین، ملایر، همدان، نهاوند و فامنین ادامه یافت.
وی با بیان اینکه در هر شهرستان حدود ۲۰ نفر از تراکتورداران حرفه‌ای در این دوره‌ها شرکت کردند، گفت: این افراد به‌طور مستقیم مسئولیت اجرای عملیات کشت مکانیزه در مزارع کشاورزان را بر عهده دارند؛ بنابراین، آموزش تخصصی آنان می‌تواند نقش مؤثری در بهبود کیفیت کاشت و افزایش بهره‌وری تولید داشته باشد.
آموزش تنظیم دستگاه‌های بذرکار به تراکتورداران
رئیس اداره فناوری‌های مکانیزه کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با اشاره به برگزاری بخش‌های نظری و عملی این دوره‌ها، تصریح کرد: در بخش عملی، تراکتور و دستگاه بذرکار در اختیار شرکت‌کنندگان قرار گرفت و نحوه تنظیم و کالیبراسیون دستگاه، تعیین میزان مصرف بذر در کشت‌های آبی و دیم، تنظیم میزان مصرف کود، تعیین عمق مناسب کاشت و شیوه صحیح کار با ماشین‌آلات آموزش داده شد.
وی افزود: تنظیم صحیح دستگاه‌های بذرکار به توزیع مناسب بذر در زمین و رعایت عمق مطلوب کاشت کمک می‌کند و از این طریق می‌توان شرایط مناسب‌تری برای سبز شدن و استقرار بوته‌ها فراهم کرد.
راستار با تأکید بر نقش تراکتورداران حرفه‌ای در اجرای کشت مکانیزه، خاطرنشان کرد: این افراد در طول فصل کشت، عملیات کاشت را در سطح قابل توجهی از اراضی کشاورزی انجام می‌دهند و آشنایی آنان با اصول فنی کار با ماشین‌آلات می‌تواند در کاهش خطاهای اجرایی و استفاده بهینه از نهاده‌ها مؤثر باشد.
مصرف بیش از نیاز بذر؛ عاملی برای افزایش هزینه‌های تولید
وی با اشاره به ضرورت مدیریت مصرف بذر در مزارع، بیان کرد: در برخی مزارع، میزان بذر مصرفی بیش از مقدار مورد نیاز است که این مسئله علاوه بر تحمیل هزینه اضافی به کشاورز، می‌تواند بر عملکرد مزرعه نیز تأثیر منفی بگذارد.
راستار ادامه داد: در طراحی این دوره‌های آموزشی تلاش شد افرادی انتخاب شوند که به‌صورت مستقیم عملیات کاشت را در مزارع انجام می‌دهند؛ چراکه تراکتورداران حرفه‌ای با ورود به مزارع و کشت چندین هکتار از اراضی کشاورزی، نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان مصرف بذر و کود و کیفیت استقرار گیاه دارند.
وی تأکید کرد: آشنایی عملی این افراد با تنظیم و کالیبراسیون دستگاه‌های بذرکار، تعیین عمق مناسب کاشت و تنظیم میزان مصرف بذر و کود، زمینه را برای اجرای دقیق‌تر کشت مکانیزه فراهم می‌کند.
رئیس اداره فناوری‌های مکانیزه کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان خاطرنشان کرد: ارتقای مهارت تراکتورداران حرفه‌ای از طریق آموزش‌های تخصصی می‌تواند ضمن جلوگیری از هدررفت نهاده‌ها و کاهش هزینه‌های تولید، به افزایش بهره‌وری و بهبود عملکرد مزارع استان در کشت پاییزه کمک کند.
تحقق پیش‌بینی تولید در گرو مدیریت مزرعه و شرایط اقلیمی
به گزازش ایسنا؛ با توجه به پیش‌بینی تولید ۷۰۰ تا ۷۵۰ هزار تُن گندم و ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تن جو در استان همدان، ادامه روند مناسب کشت پاییزه و فراهم بودن نهاده‌های مورد نیاز، از عوامل مهم در دستیابی به اهداف تولیدی سال آینده خواهد بود.
با این حال، تجربه سال‌زراعی گذشته نشان می‌دهد که حتی در صورت اجرای مناسب عملیات کاشت، تنش‌های خشکی، سرمازدگی و سایر عوامل خسارت‌زا می‌توانند میزان تولید را تحت تأثیر قرار دهند.
در چنین شرایطی، تأمین به‌موقع بذر و کود، انتخاب ارقام مناسب، رعایت اصول فنی کاشت، تنظیم دقیق دستگاه‌های بذرکار و مدیریت آفات و بیماری‌ها در مراحل بعدی رشد، مجموعه اقداماتی هستند که می‌توانند زمینه استفاده بهتر از ظرفیت اراضی کشاورزی استان را فراهم کنند.
در نهایت، موفقیت کشت پاییزه غلات در همدان تنها به پایان عملیات کاشت وابسته نیست؛ بلکه هماهنگی میان تأمین نهاده‌ها، دانش فنی کشاورزان، کیفیت اجرای عملیات مکانیزه و شرایط اقلیمی در ماه‌های پیش رو، تعیین خواهد کرد که چه میزان از تولید پیش‌بینی‌شده در زمان برداشت محقق شود ضمن اینکه در این مسیر کشاورزان نباید از بیمه محصولات زراعی خود غافل شوند.
انتهای پیام
