محمود پروانه، استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند، امروز دوشنبه ۲۷ مهر در میزگرد تخصصی «بررسی پیامدهای سیاسی و امنیتی جنگ رمضان بر آینده منطقه» در دانشگاه بیرجند اظهار کرد: جنگ‌ها از رخدادهای مهم در حیات ملت‌ها هستند که علاوه بر پیامدهای مستقیم نظامی، می‌توانند بر ساختارهای سیاسی، امنیتی، اقتصادی و اجتماعی کشورها و همچنین جایگاه آن‌ها در معادلات منطقه‌ای و جهانی تأثیر بگذارند.
وی با بیان اینکه پیامدهای جنگ رمضان را باید در سه سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی بررسی کرد، افزود: تجربه جنگ‌های گذشته نشان می‌دهد نحوه مواجهه کشورها با جنگ و چگونگی بهره‌برداری از نتایج آن می‌تواند بر مسیر آینده آن‌ها اثرگذار باشد؛ ازاین‌رو، بررسی هم‌زمان نقاط قوت و ضعف این تجربه برای سیاست‌گذاری‌های آینده ضرورت دارد.
تقویت مقاومت ملی و ضرورت حفظ انسجام اجتماعی
این عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند با اشاره به پیامدهای داخلی جنگ رمضان گفت: یکی از نتایج این جنگ، پررنگ‌تر شدن ایده مقاومت ملی و تغییر نگاه بخشی از جامعه به توانمندی‌های دفاعی کشور بود. به اعتقاد وی، مواجهه مستقیم با قدرت‌های خارجی و ایستادگی در برابر آن‌ها می‌تواند بر اعتمادبه‌نفس جمعی و احساس هویت ملی تأثیر بگذارد.
پروانه با بیان اینکه تهدید خارجی می‌تواند زمینه تقویت انسجام ملی را فراهم کند، تصریح کرد: حفظ این انسجام به چگونگی مواجهه با مسائل داخلی وابسته است و شکاف‌های اجتماعی و مشکلات انباشته‌شده در جامعه نباید نادیده گرفته شوند.
وی با اشاره به اختلاف دیدگاه‌ها درباره مسائل سیاسی و اجتماعی کشور افزود: بخشی از مشکلات موجود به شیوه حکمرانی و بخشی دیگر به شرایط و روابط اجتماعی بازمی‌گردد. در چنین شرایطی، ترمیم شکاف‌های اجتماعی، فراهم کردن زمینه گفت‌وگو و توجه به مطالبات گروه‌های مختلف جامعه اهمیت ویژه‌ای دارد.
گفت‌وگوی ملی؛ ضرورتی برای کاهش شکاف‌های اجتماعی
این استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند با تأکید بر نقش دانشگاه‌ها در تقویت گفت‌وگوی اجتماعی اظهار کرد: یکی از مشکلات جامعه، غلبه رویکرد جدلی بر گفت‌وگوست؛ به این معنا که افراد بیشتر در پی اثبات دیدگاه خود هستند تا شنیدن و فهمیدن نظر دیگران. تقویت توان گفت‌وگو و شنیدن متقابل می‌تواند به شناخت بهتر مسائل و کاهش فاصله‌های اجتماعی کمک کند.
وی با اشاره به نقش دانشگاه و رسانه‌ها در این زمینه گفت: دانشگاه باید فضایی برای طرح دیدگاه‌های گوناگون و بررسی علمی مسائل باشد و رسانه‌ها نیز با فراهم کردن فرصت بیان نظرات متنوع، می‌توانند به شکل‌گیری گفت‌وگوی ملی کمک کنند.
پروانه با اشاره به تنوع هویتی، فرهنگی، زبانی، قومی و اقتصادی ایران افزود: این تنوع می‌تواند به یکی از ظرفیت‌های قدرت ملی تبدیل شود؛ به شرط آنکه امکان مشارکت گروه‌های مختلف فراهم و توانمندی‌های جامعه در مسیر منافع عمومی به کار گرفته شود.
توجه به نفوذ و بازنگری در راهبردهای امنیتی
این عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند با اشاره به ضرورت بازنگری در تجربه‌های امنیتی جنگ رمضان بیان کرد: یکی از موضوعاتی که در جریان این جنگ اهمیت بیشتری پیدا کرد، توجه به مسئله نفوذ در حوزه‌های مختلف، از جمله ساختارهای امنیتی و نظامی بود.
وی افزود: نفوذ صرفاً به حضور مستقیم افراد محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند از طریق تأثیرگذاری بر نظام محاسباتی، اولویت‌بندی مسائل و جهت‌دهی به تصمیم‌گیری‌ها نیز مورد بررسی قرار گیرد. ازاین‌رو، آسیب‌شناسی دقیق ساختارهای تصمیم‌گیری و امنیتی و شناسایی نقاط ضعف باید در ارزیابی پیامدهای جنگ مورد توجه قرار گیرد.
پروانه همچنین با اشاره به اهمیت توانمندی‌های موشکی و پهپادی و موقعیت راهبردی تنگه هرمز گفت: تجربه جنگ نشان داد که بررسی الگوهای دفاعی، نحوه توزیع توان نظامی و ظرفیت‌های بازدارندگی برای برنامه‌ریزی‌های آینده ضروری است. به گفته وی، تأمین امنیت و تقویت توان دفاعی نباید در تقابل با توسعه اقتصادی و ارتقای رفاه عمومی قرار گیرد، بلکه این دو حوزه باید مکمل یکدیگر باشند.
وی با اشاره به افزایش بحث‌ها درباره سیاست هسته‌ای کشور پس از جنگ اظهار کرد: تحولات اخیر می‌تواند زمینه بازنگری در برخی برداشت‌ها و دیدگاه‌ها درباره راهبردهای امنیتی و هسته‌ای را فراهم کند؛ هرچند ارزیابی این موضوع به تصمیم‌ها و سیاست‌گذاری‌های رسمی آینده وابسته است.
وی با تأکید بر اینکه تحولات اخیر را نباید به‌صورت قطعی و یک‌جانبه تفسیر کرد، تصریح کرد: ارزیابی دقیق تغییرات در الگوهای میانجی‌گری و مناسبات امنیتی منطقه مستلزم بررسی مجموعه‌ای از عوامل سیاسی، امنیتی و بین‌المللی است. ازاین‌رو، برای تحلیل آینده روابط میان کشورهای منطقه باید نقش قدرت‌های جهانی و تحولات جاری در مناسبات دیپلماتیک نیز مورد توجه قرار گیرد.
انتهای پیام
