ابراهیم نبیونی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به افزایش توجه به صنایع خلاق در سال‌های اخیر اظهار کرد: طی دو تا سه سال گذشته، توجه ویژه‌ای به حوزه صنایع خلاق شده است. پیش از این، تمرکز اصلی بیشتر بر شرکت‌های دانش‌بنیان و حوزه‌های سخت‌افزاری بود و این موضوع در پارک‌های علم و فناوری، معاونت علمی و وزارت علوم نیز مشاهده می‌شد.
وی افزود: اگر به حدود ۶۰ پارک علم و فناوری فعال در کشور توجه کنیم، متوجه می‌شویم که بخش عمده‌ای از آن‌ها به سمت حوزه‌های مهندسی، ساخت و فعالیت‌های سخت‌افزاری حرکت کرده بودند، اما با توجه به اتفاقاتی که در کشور رخ داده است، یکی از موضوعاتی که مسئولان به آن توجه کرده‌اند، ظرفیت صنایع خلاق برای درآمدزایی و کمک به حل معضلات اجتماعی کشور است.
معاون فناوری پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی بیان کرد: شکل و علایق نسل جوان، به‌ویژه متولدین دهه ۱۳۸۰ به‌بعد، نیز در این زمینه اهمیت دارد. این نسل به حوزه‌هایی مانند بازی‌های رایانه‌ای، انیمیشن، پلتفرم‌ها و سامانه‌ها و همچنین بازی‌های رومیزی توجه بیشتری نشان می‌دهد. به‌همین دلیل، طی دو تا سه سال گذشته، صنایع خلاق مورد توجه ویژه‌تری قرار گرفته است. سال گذشته نیز جشنواره صنایع خلاق در چابهار برگزار شد.
شبکه‌سازی؛ یکی از دستاوردهای گردهمایی شرکت‌های صنایع خلاق
نبیونی با اشاره به اهمیت گردهمایی شرکت‌های فعال در حوزه صنایع خلاق در یک نمایشگاه گفت: ممکن است تعداد بازدیدکنندگان نمایشگاه مانوین چندان زیاد نباشد، اما گردهمایی حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ شرکت فعال در حوزه صنایع خلاق در یک مکان، به‌خودی‌خود اتفاق ارزشمندی است. این گردهمایی به شبکه‌سازی کمک می‌کند و زمینه‌ای فراهم می‌آورد تا شرکت‌ها با یکدیگر آشنا شوند، فعالیت‌های رقبای خود را بشناسند و از اقدامات و برنامه‌های یکدیگر اطلاع پیدا کنند. چنین ارتباطی می‌تواند به شرکت‌ها کمک کند تا فرصت‌های موجود در بازار را بهتر بشناسند و زمینه‌های همکاری و رفع کاستی‌های خود را شناسایی کنند.
وی با اشاره به اینکه هر نمایشگاه یا برنامه‌ای ممکن است در نخستین دوره برگزاری با ایرادها و اشکالاتی همراه باشد، افزود: در این دوره، کارگاه‌ها و پنل‌های تخصصی برگزار شد و شبکه‌سازی مناسبی نیز شکل گرفت. به اعتقاد من، همین اتفاقات در نخستین دوره می‌تواند کمک قابل‌توجهی به توسعه ارتباط میان شرکت‌های فعال در این حوزه کند.
معاون فناوری پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی با ارزیابی مثبت از برگزاری نمایشگاه خاطرنشان کرد: این نمایشگاه در مجموع رویداد خوبی بود و بازدیدکنندگان مناسبی نیز داشت. همچنین اعتباری که جهاد دانشگاهی در طول فعالیت خود به دست آورده و ورود این مجموعه به عرصه‌های مختلف، می‌تواند در توسعه فعالیت‌های مرتبط با صنایع خلاق مؤثر باشد.
جهاد دانشگاهی ظرفیت قابل‌توجهی در حوزه صنایع خلاق دارد
نبیونی درباره ظرفیت جهاد دانشگاهی برای نقش‌آفرینی در حوزه صنایع خلاق گفت: با بررسی تاریخچه جهاد دانشگاهی مشاهده می‌کنیم که این مجموعه در مرحله نخست در حوزه فرهنگ وارد فعالیت شد، سپس توجه بیشتری به آموزش نشان داد، پس از آن به حوزه اشتغال پرداخت و در ادامه، پژوهش را نیز در کنار اشتغال مورد توجه قرار داد.
وی افزود: هنگامی که مجموعه‌ای از سه پارک علم و فناوری، ۲۴ مرکز رشد و نزدیک به ۳۰ مرکز نوآوری برخوردار است، می‌توان گفت که زودتر از بسیاری از مجموعه‌ها به اهمیت صنایع خلاق پی برده است. ظرفیت‌های موجود در جهاد دانشگاهی و نیروهای فعال در این مجموعه می‌توانند کمک قابل‌توجهی به توسعه این حوزه کنند.
معاون فناوری پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی تأکید کرد: هنگامی که دانشجو وارد دانشگاه می‌شود، معمولاً با جهاد دانشگاهی آشنایی بیشتری پیدا می‌کند؛ حتی ممکن است شناخت وی از این مجموعه بیشتر از شناختش از برخی سازمان‌ها و نهادهای مستقر در همان دانشگاه باشد. بنابراین، جهاد دانشگاهی می‌تواند نسل «زد» را زودتر و بهتر بشناسد و با توجه به این شناخت، در حوزه صنایع خلاق نیز عملکرد موفقی داشته باشد.
نبیونی با اشاره به حضور مجموعه‌های مختلف جهاد دانشگاهی در نمایشگاه گفت: این نمایشگاه و پاویونی که در آن شکل گرفت، فرصتی فراهم کرد تا مجموعه‌های مختلف در کنار یکدیگر قرار بگیرند. جهاد دانشگاهی اصفهان، سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاد دانشگاهی، پارک علم و فناوری کرمانشاه، پارک علم و فناوری البرز، پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی و جهاد دانشگاهی صنعتی اصفهان، ازجمله مجموعه‌هایی بودند که در این رویداد کنار یکدیگر قرار گرفتند و توانمندی‌ها و ظرفیت‌های خود را به نمایش گذاشتند.
وی توضیح داد: شکل‌گیری چنین ارتباطی می‌تواند الگوی مناسبی برای همکاری‌های آینده باشد. پاویون جهاد دانشگاهی نیز بزرگ‌ترین پاویون نمایشگاه مانوین بود و ظرفیت‌های جهاد دانشگاهی در حوزه صنایع خلاق را به نمایش گذاشت. این ظرفیت می‌تواند در مسیر توسعه صنایع خلاق و تحقق اهداف موردنظر در این حوزه به کار گرفته شود.
ضرورت شناخت ظرفیت‌های بومی هر استان
معاون فناوری پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی درباره چگونگی تقویت حضور جهاد دانشگاهی در حوزه صنایع خلاق و ضرورت جلوگیری از ایجاد فاصله میان ظرفیت‌های موجود و فعالیت‌های اجرایی اضافه کرد: نخستین نکته این است که باید ظرفیت‌های هر استان را به‌درستی بشناسیم. ممکن است در استانی که ماهیتی صنعتی دارد و حوزه صنایع خلاق در آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است، لازم باشد با رویکردی متفاوت و با محوریت پلتفرم‌ها وارد عمل شویم.
نبیونی گفت: در استانی مانند اصفهان، ظرفیت‌های متنوعی در حوزه صنایع دستی، معماری، گردشگری و هنرهای تجسمی وجود دارد. بنابراین، لازم است توجه بیشتری به صنایع خلاق متناسب با این ظرفیت‌ها صورت بگیرد؛ درحالی‌که ممکن است اولویت‌های یک استان صنعتی با اولویت‌های اصفهان متفاوت باشد. نکته اساسی، شناخت ظرفیت‌های هر استان و برنامه‌ریزی بر مبنای همان ظرفیت‌هاست. باید بدانیم هر منطقه در چه حوزه‌هایی توانمندی بیشتری دارد و بر اساس آن تصمیم‌گیری کنیم.
وی با اشاره به ضرورت پرهیز از حرکت‌های مقطعی و موج‌های فراگیر در مجموعه‌های علمی و اجرایی افزود: یکی از نکات قابل‌توجه این است که نباید صرفاً تحت تأثیر موج‌هایی قرار بگیریم که در جهاد دانشگاهی شکل می‌گیرد و موجب می‌شود همه مجموعه‌ها به سمت یک موضوع خاص حرکت کنند، اما پس از دو یا سه سال، بسیاری از آن فعالیت‌ها تعطیل شوند.
معاون فناوری پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی اظهار کرد: در مقاطعی موج‌هایی ایجاد شد که بر اساس آن، همه به‌سمت راه‌اندازی مراکز یا مجموعه‌هایی با عناوین مشابه حرکت می‌کردند؛ برای نمونه، در دوره‌ای راه‌اندازی مراکز و پژوهشکده‌ها مورد توجه قرار گرفت. اکنون باید ظرفیت‌ها به‌درستی دسته‌بندی شوند تا بتوان بر اساس توانمندی‌های واقعی، انتخاب مناسبی داشت و فعالیت‌ها را به‌صورت تخصصی پیش برد.
نبیونی توضیح داد: ضرورتی ندارد که در استانی مانند اصفهان، تمام حوزه‌های صنایع خلاق به‌صورت هم‌زمان توسعه یابد. می‌توان یک حوزه متناسب با ظرفیت‌های استان را انتخاب کرد و همان حوزه را به‌درستی توسعه داد.
آموزش مهارت‌محور در کنار آموزش دانشگاهی
وی درباره برنامه‌های آموزشی دانشگاه در حوزه صنایع خلاق و محورهای مورد توجه در این زمینه افزود: دانشگاه علم و فرهنگ در کنار پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی قرار دارد و حدود ۱۰ هزار دانشجو در آن تحصیل می‌کنند. این دانشگاه در کنار آموزش آکادمیک، آموزش‌های مهارت‌محور را نیز مورد توجه قرار داده است. آموزش‌هایی در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، شناخت پلتفرم‌ها و آشنایی با نرم‌افزارهای جدید ارائه می‌شود تا دانشجویان بتوانند مهارت‌های موردنیاز بازار را بهتر بشناسند. دوره‌های آموزشی تخصصی دانشگاه علم و فرهنگ نیز بر مبنای همین مهارت‌ها طراحی و اجرا می‌شوند.
معاون فناوری پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی بیان کرد: از سوی دیگر، پارک علم و فناوری نیز تلاش می‌کند به دانشجویانی که در این حوزه‌ها ایده‌هایی دارند، کمک کند تا ایده‌های خود را در پارک مطرح کنند و از حمایت‌های لازم برخوردار شوند. در این مسیر، امکان بهره‌مندی از راهنمایی و منتورینگ و همچنین مشاوره فناوری فراهم می‌شود.
نبیونی با اشاره به اینکه در حال حاضر حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از این فرایند محقق شده است، گفت: با این حال، تلاش می‌کنیم از طریق فضاسازی و اجرای برنامه‌های مختلف، شرایط را به‌گونه‌ای فراهم کنیم که ارتباط میان دانشگاه، دانشجویان و پارک علم و فناوری تقویت شود و این روند توسعه یابد.
تقویت ارتباط با دانشجویان و انجمن‌های علمی
وی درباره علت مشارکت محدود بخشی از دانشجویان در این مسیر و میزان استقبال آنان از ظرفیت‌های موجود توضیح داد: ما نیز در این زمینه تا حدودی کوتاهی کرده‌ایم و باید برای تقویت ارتباط میان دانشگاه و دانشجویان اقدامات بیشتری انجام دهیم. در همین راستا، با انجمن‌های علمی مستقر در دانشگاه جلساتی برگزار کرده‌ایم و برای آن‌ها مشاور در نظر گرفته‌ایم. این اقدامات با هدف آشنایی بیشتر دانشجویان با ظرفیت‌ها و فرصت‌های موجود انجام شده است.
معاون فناوری پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی اضافه کرد: طبیعتاً هرچه در این مسیر بیشتر حرکت کنیم و دانشجویان را با ویژگی‌ها و ظرفیت‌های این حوزه آشناتر سازیم، میزان تمایل آن‌ها نیز افزایش خواهد یافت. همچنین لازم است سرفصل‌های آموزشی دانشگاه متناسب با مهارت‌های موردنیاز به‌روزرسانی شوند.
ضرورت به‌روزرسانی سرفصل‌های آموزشی
نبیونی با اشاره به برنامه معاونت آموزشی دانشگاه برای به‌روزرسانی محتوای دروس و سرفصل‌های آموزشی گفت: معاونت آموزشی دانشگاه برنامه‌ای تعریف کرده است که بر اساس آن، مدرسان، استادان و اعضای هیئت علمی موظف‌اند در هر نیم‌سال تحصیلی، سرفصل‌های آموزشی خود را در سامانه مربوط بارگذاری کنند و آن‌ها را به‌روزرسانی کنند.
وی افزود: با توجه به تحولات جدید، به‌ویژه ظهور و گسترش هوش مصنوعی، لازم است سرفصل‌های آموزشی نیز متناسب با این تغییرات بازنگری شوند. نمی‌توان همچنان صرفاً بر سرفصل‌هایی تکیه کرد که سال‌ها پیش در وزارت علوم تعریف شده‌اند یا از کتاب‌هایی استفاده کرد که محتوای آن‌ها به ۳۰ یا ۴۰ سال قبل بازمی‌گردد؛ چراکه در چنین شرایطی، مطالب جدید و متناسب با تحولات روز به دانش دانشجویان افزوده نمی‌شود.
معاون فناوری پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی در پایان خاطرنشان کرد: به‌همین دلیل، فرایند بارگذاری و به‌روزرسانی سرفصل‌ها در حال انجام است و اعضای هیئت علمی نیز باید بر اساس این برنامه، محتوای آموزشی خود را بازنگری و به‌روزرسانی کنند.
انتهای پیام
