صمد رحمتی در گفتگو با ایسنا اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین تمایزهایی که در بحث تاب‌آوری باید مورد توجه قرار گیرد، تفاوت میان "سازگاری فعالانه" و "تسلیم‌شدن در برابر شرایط" است.
وی افزود: تاب‌آوری روان‌شناختی به معنای آن نیست که فرد هر شرایطی را بپذیرد، اعتراض نکند، رنج خود را پنهان کند یا بدون نشان‌دادن هیچ نشانه‌ای از فشار روانی به زندگی ادامه دهد.
رحمتی بیان کرد: در ادبیات علمی روانشناسی، تاب‌آوری فرایندی پویا و وابسته به تعامل فرد با محیط است که به او کمک می‌کند در مواجهه با دشواری‌ها، عملکرد خود را حفظ کند، پس از اختلال و آسیب به‌تدریج بهبود یابد یا مسیر تازه‌ای برای ادامه زندگی پیدا کند.
این دکترای روانشناسی ادامه داد: انطباق اجباری زمانی مطرح می‌شود که فرد به دلیل ترس، فقدان انتخاب، فشار اجتماعی یا نبود منابع حمایتی، ناچار به پذیرش شرایطی شود که ممکن است با نیازها، ارزش‌ها و سلامت روان او در تعارض باشد. ممکن است چنین فردی از بیرون آرام، سازگار و حتی موفق به نظر برسد، اما در درون با فرسودگی روانی، احساس درماندگی، سرکوب هیجان‌ها یا از دست دادن حس عاملیت مواجه باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان افزود: باید توجه داشت که هر نوع پذیرش شرایط دشوار، نشانه انفعال نیست. گاهی پذیرش واقعیت‌هایی که در کوتاه‌مدت تغییرپذیر نیستند، اقدامی واقع‌بینانه و بخشی از تاب‌آوری است. تفاوت اصلی در این است که آیا فرد، در محدوده امکانات موجود، همچنان از حق انتخاب، تصمیم‌گیری، حفظ کرامت و تلاش برای تغییر شرایط برخوردار است یا احساس می‌کند هیچ راهی جز تحمل منفعلانه ندارد.
رحمتی تصریح کرد: تاب‌آوری را نباید با تحمل بی‌پایان رنج اشتباه گرفت. فرد تاب‌آور می‌تواند بترسد، غمگین شود، کمک بخواهد، اعتراض کند، مرزهای خود را حفظ کند و در صورت لزوم از موقعیتی آسیب‌زا فاصله بگیرد.
وی بیان کرد: در شرایط جنگ، بحران‌های اقتصادی یا ناآرامی‌های اجتماعی نیز تاب‌آوری به معنای عادی جلوه‌دادن شرایط غیرعادی نیست؛ بلکه به معنای حفظ ظرفیت تصمیم‌گیری، ارتباط انسانی، امید واقع‌بینانه و امکان کنشگری در دل محدودیت‌هاست.
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان در پایان افزود: از این منظر، مسئولیت ارتقای تاب‌آوری صرفاً بر عهده افراد نیست. هرچه محیط از امنیت، حمایت اجتماعی، دسترسی به خدمات ضروری و امکان مشارکت برخوردارتر باشد، زمینه برای تاب‌آوری واقعی بیشتر فراهم می‌شود. نمی‌توان از مردم انتظار داشت در برابر فشارهای ساختاری مقاوم باشند، اما ابزارهای لازم برای مقابله با آن فشارها را در اختیارشان قرار نداد.
انتهای پیام
