دکتر محمد علی‌گل، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به یکی از باورهای غلط درباره مصرف سیگار اظهار کرد: این باور که سیگارهای لایت، سبک یا اصطلاحاً کم‌قطران، ضرر کمتری دارند، یکی از باورهای نادرستی است که متأسفانه از سال‌ها پیش توسط صنایع دخانی ترویج شده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی قم افزود: سیگارهای لایت یا کم‌قطران معمولاً کم‌ضررتر نیستند و فقط ممکن است در آزمایش‌ها میزان نیکوتین و قطران کمتری را نشان دهند، اما در حقیقت برای فردی که آن را مصرف می‌کند، تفاوتی ایجاد نمی‌شود.
علی‌گل با بیان اینکه مصرف‌کنندگان سیگارهای لایت برای دریافت دود بیشتر، پک‌های عمیق‌تری می‌زنند، تصریح کرد: این افراد معمولاً سیگار را بیشتر و سریع‌تر می‌کشند، ممکن است هر نخ سیگار خود را تا انتها مصرف کنند و حتی تعداد بیشتری سیگار بکشند تا میزان کمتر نیکوتین یا قطران را جبران کنند. در نتیجه، مقدار واقعی مواد سمی که وارد بدن این افراد می‌شود، تقریباً مشابه مصرف‌کنندگان سیگارهای معمولی و گاهی حتی بیشتر است.
وی ادامه داد: اصطلاح لایت، سبک یا کم‌قطران در حقیقت اصطلاحی گمراه‌کننده است؛ چراکه قطران تنها یکی از مواد مضر موجود در دود سیگار است و علاوه بر آن، هزاران ماده شیمیایی دیگر در دود سیگار یا تنباکو وجود دارد که می‌تواند برای فرد آسیب‌زا باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی قم بیان کرد: بسیاری از این مواد برای قلب، ریه و عروق خطرناک هستند و می‌توانند آسیب‌های بی‌شماری را برای افراد به همراه داشته باشند. بنابراین، حتی اگر سیگاری دارای قطران کمتری باشد، لزوماً بی‌خطر نیست.
علی‌گل خاطرنشان کرد: در نهایت، مطالعات علمی نیز نشان داده‌اند که سیگارهای لایت یا سبک، خطر ابتلا به سرطان ریه، بیماری‌های قلبی و بیماری‌های ریوی را به‌طور معناداری کاهش نمی‌دهند و لایت یا سبک بودن سیگار به معنای سالم‌تر بودن آن نیست. این واژه‌ها صرفاً احساس امنیت کاذبی را برای فرد ایجاد می‌کنند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی قم در ادامه با اشاره به یکی دیگر از باورهای غلط درباره مصرف سیگار و دخانیات، مبنی بر اینکه «من فقط تفننی سیگار می‌کشم و وابسته نمی‌شوم»، گفت: این باور یکی از خطرناک‌ترین تله‌های ذهنی در حوزه وابستگی به سیگار و دخانیات است.
وی افزود: باید بدانیم که نیکوتین تنها هفت تا ۱۰ ثانیه پس از نخستین پک به سیگار به مغز می‌رسد و باعث تحریک مغز و ایجاد احساس سرخوشی موقت می‌شود. مشکل اینجاست که مغز ما ذاتاً به دنبال تعادل است و برای خنثی کردن این شرایط مصنوعی، بلافاصله تعداد گیرنده‌های نیکوتینی را افزایش می‌دهد؛ یعنی با هر بار مصرف تفننی، فرد در حال ایجاد تغییراتی در مغز خود است و در دفعات بعدی به مقدار بیشتری نیکوتین نیاز دارد تا همان احساس قبلی را تجربه کند.
علی‌گل ادامه داد: این وابستگی در حقیقت نوعی وابستگی جسمی به نیکوتین است که از همان نخستین بار مصرف آغاز می‌شود و به‌تدریج ادامه پیدا می‌کند. تحقیقات نشان داده‌اند که برای شکل‌گیری وابستگی، نیازی به مصرف روزانه نیست و اگر فردی فقط در آخر هفته‌ها یا گاهی در مهمانی‌ها نیز سیگار بکشد، پس از حدود سه تا چهار هفته وارد مرحله‌ای می‌شود که دیگر برای لذت بردن سیگار نمی‌کشد، بلکه فقط برای از بین بردن هوس آن و بازگشت به شرایط عادی سیگار مصرف می‌کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی قم با اشاره به نخستین نشانه‌های وابستگی به سیگار اظهار کرد: اولین زنگ خطر زمانی به صدا درمی‌آید که فرد در محلی قرار می‌گیرد که امکان سیگار کشیدن ندارد و در چنین شرایطی احساس بی‌قراری، ناراحتی، اضطراب و تحریک‌پذیری می‌کند.
وی با بیان اینکه نیکوتین تنها بخشی از ماجراست، تصریح کرد: زمانی که فرد سیگار یا قلیان را با یک محرک خاص مانند قهوه، رانندگی یا زمان‌های استراحت گره می‌زند، یک بازتاب طبیعی در بدن او شکل می‌گیرد. در چنین شرایطی، سیستم پاداش مغز دیگر میان تفریح و عادت تفاوتی قائل نمی‌شود و هر بار که فرد به سراغ آن محرک می‌رود، بدن او برای دریافت نیکوتین آماده می‌شود و هوس مصرف در وی شکل می‌گیرد. پس از مدتی، مصرف تفننی به رفتاری ناخودآگاه و تکراری تبدیل می‌شود که کنترل آن صرفاً با اراده ساده امکان‌پذیر نخواهد بود.
علی‌گل در پایان با بیان اینکه بهترین راه برای دوری از سیگار و دخانیات، شروع نکردن مصرف آن است، تأکید کرد: بنابراین، وابستگی به سیگار و دخانیات یک خط مستقیم نیست که ابتدا به‌صورت تفننی آغاز شود و سپس به اعتیاد برسد، بلکه مانند یک شیب لغزنده است. بسیاری از افرادی که با نیت مصرف صرفاً تفننی شروع کرده‌اند، پس از یک سال به مصرف‌کنندگان روزانه دخانیات تبدیل شده‌اند.
انتهای پیام
