در روزهای اخیر، گزارش‌های مردمی به ایسنا از نبود برخی داروها در داروخانه‌های آذربایجان شرقی حکایت داشت. یکی از بیماران می گوید برای پیدا کردن انسولین و پیوگلیتازون به بیش از ۳۰ داروخانه سطح شهر مراجعه کردم در هیچ کدام به گفته تکنسین‌های داروخانه این داروها وجود نداشت، دست آخر مجبور شدیم با واسطه یک آشنا در یک شرکت پخش دارویی پیدا کنیم و به واسطه آن یک داروخانه این داروها را به ما تحویل داد.
بیمار دیگری می گفت برای قرص نورتریپتیلین به بیش از ۱۰ داروخانه سر زدم تا دست آخر در یکی از داروخانه توانستم یک صفحه پیدا کنم، در پی این گزارش‌ها، خبرنگار ایسنا با مراجعه به چند داروخانه، وضعیت موجودی داروها و دلایل احتمالی کمبود را بررسی کرد. مشاهدات میدانی نشان داد برخی داروخانه‌ها با کمبود تعدادی از اقلام دارویی مواجه‌اند و در توضیح این وضعیت، مشکلات نقدینگی و مطالبات پرداخت‌نشده بیمه‌ها را مطرح می‌کنند. در همین میان، برخی بیماران نیز از افزایش قیمت دارو در ماه‌های اخیر و برخی دیگر از دشواری یافتن داروهای مورد نیازشان گلایه داشتند.
با این حال، بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد داروهای ضروری و حیاتی از جمله انسولین، داروهای اعصاب و روان و داروهای مورد استفاده بیماران سرطانی در اکثر داروخانه‌های استان موجود است. در مواردی که برخی داروخانه‌ها از نبود این اقلام خبر می‌دهند، مشکل عمدتاً به ناتوانی مالی و کمبود نقدینگی برای خرید و تأمین مجدد دارو بازمی‌گردد، نه کمبود سراسری این داروها در آذربایجان شرقی.
به بیان دیگر، آنچه برخی بیماران در مراجعه به داروخانه‌ها با آن مواجه می‌شوند، لزوماً به معنای کمبود دارو در سطح استان نیست، بلکه می‌تواند ناشی از دشواری تأمین موجودی در داروخانه‌ای خاص باشد.از سوی دیگر، داروخانه‌های منتخب استان از موجودی کافی و دسترسی به اقلام دارویی خبر می‌دهند، موضوعی که نشان می‌دهد با وجود مشکلات مالی برخی داروخانه‌ها و افزایش قیمت‌ها، کمبود گسترده و سراسری دارو در آذربایجان شرقی مشاهده نمی‌شود.
کمبود انسولین در تبریز نداریم، مشکل، کمبود کاذب ناشی از تأخیر در پرداخت مطالبات داروخانه‌هاست
مدیر دارویی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه کمبود انسولین در تبریز وجود ندارد، گفت: تأخیر طولانی‌مدت بیمه‌ها در پرداخت مطالبات داروخانه‌ها و افزایش چندبرابری قیمت داروها، توان مالی داروخانه‌ها برای خرید و تأمین انسولین را کاهش داده و موجب ایجاد کمبود کاذب در دسترسی بیماران شده است.
فرهاد کیافر، با اشاره به وجود برندها و انواع مختلف انسولین در بازار دارویی کشور، اظهار کرد: برخی از انسولین‌ها وارداتی و برخی دیگر تولید داخل هستند. قیمت این داروها به‌دنبال تغییر سیاست‌های ارزی وزارت بهداشت و بانک مرکزی افزایش یافته است، به‌طوری‌که پیش از این ارز ترجیحی به این داروها اختصاص می‌یافت، اما اکنون این منابع در دسترس نیست و افزایش قیمت در هزینه نهایی دارو منعکس شده است.
وی با اشاره به مشکلات مالی داروخانه‌ها در تأمین داروهای بیماران، افزود: داروخانه‌ها هنگام خرید انسولین از شرکت‌های پخش، ملزم هستند هزینه آن را حداکثر ظرف دو هفته تا یک ماه پرداخت کنند، اما از سوی دیگر، مطالبات خود از بیمه‌ها را با تأخیرهای طولانی دریافت می‌کنند. این در حالی است که پوشش بیمه‌ای انسولین بالاست و بخش عمده هزینه دارو پس از عرضه به بیمار باید از سوی بیمه‌ها پرداخت شود.
کیافر ادامه داد: در شرایط فعلی، داروخانه‌ها هزینه دارو را از شرکت‌های پخش پرداخت می‌کنند، اما مطالبات خود را از بیمه تأمین اجتماعی حدود ۹ ماه و از بیمه سلامت حدود ۱۲ ماه بعد دریافت می‌کنند. بیمه سلامت از آبان ماه سال گذشته مطالبات داروخانه‌ها را پرداخت نکرده و آخرین پرداخت بیمه تأمین اجتماعی نیز مربوط به بهمن‌ماه سال گذشته بوده است.
افزایش قیمت دارو و تأخیر بیمه‌ها، عامل کمبود کاذب انسولین
مدیر دارویی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی تبریز با بیان اینکه این شرایط موجب کاهش توان نقدینگی داروخانه‌ها شده است، گفت: داروخانه‌ها طی ماه‌های گذشته بخش زیادی از منابع مالی خود را در انتظار دریافت مطالبات بیمه‌ای از دست داده‌اند و اکنون برای خرید مجدد دارو با افزایش چندبرابری قیمت‌ها مواجه هستند. در نتیجه، داروخانه برای تهیه همان میزان انسولین باید چند برابر گذشته نقدینگی داشته باشد.
وی افزود: بسیاری از داروخانه‌ها توان پرداخت هزینه خرید دارو از شرکت‌های پخش را در مهلت یک تا دوماهه ندارند و با وجود اینکه دارو را به بیماران عرضه می‌کنند، مطالباتشان از بیمه‌ها با تأخیر بسیار زیادی مواجه می‌شود. این مسئله موجب شده برخی داروخانه‌ها نتوانند انسولین مورد نیاز را تهیه کنند و بیماران برای دسترسی به داروی خود ناچار شوند به چندین داروخانه مراجعه کنند.
کیافر با تأکید بر اینکه کمبود انسولین در سامانه‌های نظارتی رصد می‌شود، اظهار کرد: اگر داروخانه‌ای انسولین داشته باشد و آن را عرضه نکند، سهمیه آن قطع می‌شود، بنابراین وقتی برخی داروخانه‌ها اعلام می‌کنند انسولین ندارند، در بسیاری از موارد واقعاً امکان تأمین و خرید دارو را ندارند. آنچه اکنون با آن مواجه هستیم، کمبود کاذب ناشی از مشکلات مالی و اختلال در چرخه تأمین داروست، نه کمبود واقعی انسولین.
تأخیر در واردات داروهای اعصاب و روان
وی با اشاره به وضعیت تأمین داروهای اعصاب و روان، گفت: در این حوزه، چه در زمینه واردات ماده اولیه برای تولید دارو در داخل و چه در زمینه واردات محصول نهایی، بخش عمده تأمین‌کنندگان به کشور هند وابسته هستند. مشکلات اخیر در انتقال و حمل‌ونقل و تأخیرهای ثانویه و ثالثیه، روند تأمین این داروها را به‌شدت کند کرده است.
مدیر دارویی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی تبریز افزود: برخلاف وضعیت انسولین که با کمبود کاذب مواجه هستیم، در برخی داروهای اعصاب و روان واقعاً کمبود وجود دارد، زیرا داروها با تأخیر و به‌صورت قطره‌چکانی وارد کشور می‌شوند و همین مسئله موجب اختلال در تأمین و دسترسی بیماران شده است.
کیافر با اشاره به اینکه بسیاری از داروخانه‌ها با چک‌های برگشتی مواجه هستند، اظهار کرد: داروخانه‌ها دارو را از شرکت‌های پخش با چک خریداری کرده‌اند، اما اکنون به‌دلیل عدم دریافت مطالبات بیمه‌ای توان پرداخت بدهی‌های خود را ندارند. شرکت‌های پخش نیز برای خرید دارو از تولیدکنندگان و واردکنندگان به منابع مالی نیاز دارند و وقتی داروخانه‌ها نتوانند بدهی خود را پرداخت کنند، شرکت‌های پخش نیز در پرداخت هزینه‌های خود با مشکل مواجه می‌شوند.
وی ادامه داد: در نهایت، تولیدکننده برای خرید مواد اولیه با مشکل روبه‌رو می‌شود و واردکننده نیز نمی‌تواند داروی مورد نیاز را وارد کند. این چرخه معیوب در تمام زنجیره تأمین دارو ادامه پیدا می‌کند و نتیجه آن، کاهش دسترسی بیماران به داروست.
مدیر دارویی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی تبریز با بیان اینکه تعداد داروخانه‌ها نیز افزایش یافته است، گفت: بسیاری از داروخانه‌های خصوصی از توان مالی محدودی برخوردارند و با وجود پیگیری‌ها و فشار برای تأمین دارو، اعلام می‌کنند که توان مالی کافی ندارند و چک‌هایشان برگشت می‌خورد.
کیافر با اشاره به تفاوت توان مالی داروخانه‌ها در تأمین دارو، پیشنهاد کرد: بیماران برای دسترسی بهتر به انسولین به داروخانه‌های مرجع و منتخب سطح شهر مراجعه کنند، زیرا این داروخانه‌ها معمولاً سهمیه بیشتری دریافت می‌کنند و از توان مالی بالاتری برای تأمین دارو برخوردارند.
وی داروخانه هلال احمر، داروخانه‌های دانشکده داروسازی، داروخانه بیمارستان امیرالمؤمنین و داروخانه تعاون را از جمله مراکزی برشمرد که بیماران می‌توانند برای تهیه انسولین به آن‌ها مراجعه کنند.
مدیر دارویی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی تبریز با اشاره به افزایش چندباره قیمت دارو از ابتدای سال جاری، گفت: افزایش قیمت مواد اولیه، بسته‌بندی، مشتقات پلیمری، جعبه و سایر ملزومات تولید، در قیمت نهایی دارو منعکس شده است.
کیافر با بیان اینکه پیگیری مشکلات داروخانه‌ها و مطالبات بیمه‌ای ادامه دارد، اظهار کرد: با وجود پیگیری‌های انجام‌شده، تاکنون نتیجه مطلوب حاصل نشده و بیمه‌ها نیز با محدودیت توان پرداخت مواجه هستند. تداوم این وضعیت، مشکلاتی را در تمام چرخه تأمین دارو ایجاد می‌کند و در نهایت دسترسی بیماران به دارو را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
ذخایر داروهای اعصاب و روان تا پایان سال پاسخگوست
رئیس انجمن داروسازان آذربایجان شرقی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به تأثیر شرایط جنگی و مشکلات انتقال دارو بر تأمین برخی اقلام دارویی گفت: با وجود کمبودهایی در بازار، وضعیت دارویی کشور بحرانی نیست و بخش عمده مشکلات ناشی از کمبود نقدینگی و تأخیر بیمه‌ها در پرداخت مطالبات داروخانه‌هاست.
بهزاد مفیدمافی با اشاره به واردات بخش عمده داروهای اعصاب و روان از هند، اظهار کرد: قطع ارتباط و شرایط جنگی بر واردات این داروها تأثیر گذاشته است، اما خوشبختانه ذخایر موجود تا پایان سال پاسخگوی نیاز خواهد بود.
وی با بیان اینکه در برخی اقلام دارویی کمبودهایی وجود دارد، افزود: این کمبودها در حدی نیست که وضعیت را فاجعه‌بار یا بحرانی کند و بخش عمده مشکلات موجود، کمبودهای کاذب ناشی از نبود نقدینگی در داروخانه‌هاست.
تأخیر بیمه‌ها و کاهش قدرت خرید داروخانه‌ها
رئیس انجمن داروسازان آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه بیمه‌ها از سال گذشته پرداختی نداشته‌اند، گفت: افزایش قیمت دارو تحت تأثیر شرایط ارزی و بالا رفتن هزینه تمام‌شده، فشار مضاعفی بر داروخانه‌ها وارد کرده است.
مافی ادامه داد: با وجود افزایش قیمت‌ها، قیمت دارو در ایران همچنان از قیمت جهانی پایین‌تر است. همچنین پیش از جنگ، بسیاری از شرکت‌های دارویی دارو را با مهلت پرداخت پنج تا شش‌ماهه در اختیار داروخانه‌ها قرار می‌دادند، اما پس از جنگ، شرایط تغییر کرده و خرید بسیاری از داروها، از جمله انسولین، به‌صورت نقدی یا با مهلت پرداخت یک‌ماهه انجام می‌شود.
وی افزود: این تغییر شرایط، قدرت خرید داروخانه‌ها را کاهش داده و موجب شده با وجود وجود دارو در زنجیره تأمین، برخی داروخانه‌ها به‌دلیل نداشتن نقدینگی نتوانند آن را تهیه کنند.
وعده بیمه‌ها برای تأمین نقدینگی داروخانه‌ها
رئیس انجمن داروسازان آذربایجان شرقی با تأکید بر اینکه وضعیت موجود را نمی‌توان یک بحران واقعی دارویی دانست، اظهار کرد: بیمه‌ها قول همکاری داده‌اند تا طی ۱۰ روز آینده بخشی از نقدینگی مورد نیاز داروخانه‌ها را تأمین کنند و پس از آن نیز مبالغ دیگری پرداخت شود.
وی با اشاره به حذف تدریجی ارز ترجیحی از حوزه دارو، گفت: یکی از عوامل افزایش قیمت دارو، ارز ترجیحی است که اختصاص آن به این شکل باید اصلاح و جمع‌آوری شود. همچنین هزینه حمل‌ونقل مواد اولیه دارویی به‌شدت افزایش یافته و این موضوع نیز بر قیمت تمام‌شده دارو تأثیر گذاشته است.
نگرانی از کمبود داروهای زمستانی وجود ندارد
مافی با اشاره به شرایط جنگی و ضرورت تحمل دشواری‌های ناشی از آن، گفت: با وجود همه مشکلات، تاب‌آوری مردم و مجموعه دارویی خوب بوده و امیدواریم شرایط بهبود یابد و به وضعیت عادی بازگردیم.
وی با اطمینان‌بخشی درباره تأمین داروهای مورد نیاز فصل زمستان، اظهار کرد: در زمینه داروهای زمستانی از جمله آنتی‌بیوتیک‌ها و سرم‌ها مشکلی وجود ندارد و مردم از این بابت نگران نباشند.داروسازان و داروخانه‌ها با وجود دشواری‌های موجود، با صبر و تلاش در حال خدمت‌رسانی هستند تا مردم با کمبود دارو مواجه نشوند.
انتهای پیام
