مجید یزدان‌دوست، عضو هیئت علمی دانشگاه قم و سازنده این دستگاه در گفت‌وگو با ایسنا، با تشریح ماهیت این تجهیز پیشرفته اظهار کرد: دستگاه میز لرزه یک شبیه‌ساز زلزله است که این امکان را فراهم می‌آورد تا مدل‌های با وزن تا ۲۰ تن تحت انواع طیف‌های زلزله قرار گیرند و پاسخ لرزه‌ای این سازه‌ها دریافت شود. خروجی این دستگاه در واقع مجموعه‌ای از داده‌ها و دیتابیس‌های معتبر برای تدوین و بازنگری آیین‌نامه‌ها و همچنین ارائه توصیه‌های کاربردی به منظور بهسازی عملکرد لرزه‌ای سازمان‌ها و سازه‌های مختلف است.
وی درباره ضرورت ساخت این دستگاه در کشور افزود: از آنجایی که ایران کشوری زلزله‌خیز است، بحث مطالعات لرزه‌ای و بررسی عملکرد لرزه‌سنجی سازه‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. ما در این زمینه چند آیین‌نامه داریم که نیازمند به‌روزرسانی و رفع خلأها هستند؛ چرا که اطلاعات موجود لزوماً منطبق بر ویژگی‌های سازه‌ای و شرایط بومی ایران نیست. این دستگاه ظرفیت آن را دارد که داده‌های دقیق و بومی را برای محققان و پژوهشگران آماده کند تا در راستای بهبود و به‌روزرسانی آیین‌نامه‌های لرزه‌ای مورد استفاده قرار گیرد.
سازنده میز لرزه دانشگاه قم درباره روند اجرای این طرح و حمایت‌های صورت‌گرفته گفت: ساخت این دستگاه تقریبا یک سال زمان برده و با اعتباری حدود دو میلیارد تومان به سرانجام رسیده است که در حال حاضر معادل یک‌دهم قیمت پیشنهادی سایر شرکت‌ها برای ساخت نمونه‌های مشابه است. یکی از ویژگی‌های بارز این پروژه، طراحی و ساخت صفر تا صد دستگاه در داخل دانشگاه قم و با تکیه بر ظرفیت‌های علمی این مجموعه است و شرکت‌های دانش‌بنیان در ساخت آن دخالتی نداشته‌اند، هرچند شرکت‌های دانش‌بنیانی نیز توانایی ساخت نمونه‌های مشابه را دارا هستند. استارت کار با حمایت اولیه معاونت دفتر امور پژوهشی وزارت علوم و تحقیقات و فناوری زده شد و در ادامه با اعتبارات خود دانشگاه تکمیل شد.
یزدان‌دوست با اشاره به جایگاه آزمایشگاه مطالعات لرزه‌ای دانشگاه قم در سطح ملی بیان کرد: محوطه‌ای که در آن حضور داریم، آزمایشگاه مجهزی است که علاوه بر این دستگاه، دو دستگاه دیگر نیز در آن در حال طراحی و ساخت است و با تکمیل آن‌ها، صاحب یک آزمایشگاه مطالعات لرزه‌ای بی‌نظیر در قم خواهیم بود. این مجموعه اکنون از برخی دانشگاه‌های پیشگام کشور همچون دانشگاه‌های صنعتی شریف و تهران عقب نمانده و شانه به شانه آن‌ها حرکت می‌کند و در برخی جهات حتی جلوتر است. هم‌اکنون این آزمایشگاه به روی محققان، اعضای هیئت علمی و شرکت‌های دانش‌بنیان گشوده است تا از این ظرفیت بهره‌مند شوند.
وی در مقایسه ظرفیت میز لرزه دانشگاه قم با سایر دانشگاه‌های کشور تصریح کرد: در کل کشور دانشگاه‌های زیادی روی موضوع میز لرزه فعالیت می‌کنند؛ برای نمونه، دانشگاه صنعتی شریف میز لرزه‌ای سه‌جهتی با ابعاد چهار در چهار متر دارد که ابعاد بسیار بزرگی است. پس از آن با فاصله زیادی، دانشگاه تهران میز لرزه‌ای با تحمل بار تا پنج تن و ابعاد مشخص در اختیار دارد. اکنون دانشگاه قم با تحمل بار ۲۰ تن و ابعاد دو در سه متر، پس از دانشگاه صنعتی شریف، دومین میز لرزه بزرگ کشور را در اختیار دارد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه قم درباره ایده اولیه شکل‌گیری این طرح گفت: در سال ۱۴۰۳ مدیرکل دفتر امور پژوهشی وزارت علوم سفری به دانشگاه قم داشتند و ضمن بازدید از دانشکده‌ها، به این نکته اشاره کردند که با وجود حضور اعضای هیئت علمی توانمند در حوزه لرزه و همچنین لرزه‌خیز بودن شهر قم، متأسفانه آزمایشگاه و مسئول لرزه‌ای در این شهر وجود ندارد و بیشتر بار مطالعات لرزه‌ای کشور بر دوش چند دانشگاه در استان تهران است. بنده پیشنهاد ساخت این دستگاه را مطرح کردم که با موافقت و تخصیص اعتبار اولیه همراه شد و کار در سال ۱۴۰۴ به‌طور رسمی آغاز شد.
وی درباره میزان لرزه‌خیز بودن استان قم و لزوم توجه به این مقوله افزود: بر اساس نقشه جامع لرزه‌خیزی کشور، استان‌ها به چهار بخش تقسیم می‌شوند و استان قم نیز همانند استان تهران در سطح خطرپذیری بالا قرار دارد. امکان وقوع زلزله‌هایی با بزرگای بالا، مشابه تهران، در قم نیز وجود دارد و گسل‌های فعالی همچون گسل کهک در این استان فعال هستند.
یزدان‌دوست گفت: از نظر میزان خطرپذیری، استان قم هیچ دست کمی از تهران ندارد و با وجود تمرکز رسانه‌ای و پژوهشی روی پایتخت، احتمال وقوع همان زلزله‌ها با درصدی مشابه در قم نیز مطرح است؛ بنابراین ضرورت دارد سازه‌های استان از حداکثر مقاومت برخوردار باشند. دیتای حاصل از این دستگاه ملی است و برای کل کشور کاربرد دارد، اما تا پیش از این، دانشگاه قم با وجود اساتید توانمند، سهم چشمگیری در مطالعات لرزه‌ای نداشت که جای تأسف داشت؛ اما با راه‌اندازی این آزمایشگاه، بستر لازم فراهم شده تا دانشگاه قم نیز در کنار دانشگاه‌های پیشگام کشور، خروجی‌های قابل‌عرضه‌ای داشته باشد.
انتهای پیام
