حمیدرضا گلمحمدی تواندشتی پژوهشگر فرهنگ بومی مازندران در یادداشتی که در اختیار ایسنا قرار داده است، نوشت: بیست‌ویکم آبان‌ماه سال ۱۲۷۶، سالروز تولد علی اسفندیاری، نام‌آور ادبیات معاصر ایران، متخلص به «نیما یوشیج» و بنیان‌گذار شعر نو فارسی است؛ شاعری اندیشمند و تحول‌آفرین که با نگاهی متفاوت به جهان، انسان و جامعه، یکی از مهم‌ترین دگرگونی‌های تاریخ ادبیات فارسی را رقم زد و نام خود را برای همیشه در حافظه فرهنگی ایران ماندگار ساخت.
نیما یوشیج در روستای تاریخی یوش، از توابع شهرستان نور در مازندران، دیده به جهان گشود. او دوران کودکی و نوجوانی خود را در فضای طبیعی، فرهنگی و اجتماعی زادگاهش سپری کرد؛ محیطی که بعدها در شکل‌گیری جهان‌بینی، تخیل شاعرانه و تصویرسازی‌های ادبی او تأثیری عمیق بر جای گذاشت.
آشنایی نزدیک با زندگی روستایی، طبیعت کوهستانی، آداب و رسوم بومی و رنج‌ها و شادی‌های مردم، از عناصر برجسته‌ای است که در بسیاری از آثارش بازتاب یافته است.
نیما در حدود ۱۲سالگی به همراه خانواده به تهران رفت و تحصیلات خود را در مدرسه سن‌لویی ادامه داد. آشنایی با زبان و ادبیات فرانسه و بهره‌گیری از آموزه‌های ادبی استادان، به‌ویژه نظام وفا، زمینه‌ساز شکوفایی استعداد شاعری او شد.
تشویق‌های نظام وفا و مطالعات گسترده نیما در حوزه ادبیات، افق‌های تازه‌ای را پیش روی او گشود و به‌تدریج اندیشه تحول در ساختار شعر فارسی را در ذهنش پرورش داد.
نخستین تجربه‌های شعری نیما در چارچوب شعر کلاسیک شکل گرفت، اما روح جست‌وجوگر و نگاه نوگرای او به‌زودی وی را به عبور از محدودیت‌های قالب‌های مرسوم سوق داد. انتشار منظومه «افسانه» در سال ۱۳۰۱، نقطه عطفی در مسیر تحول شعر فارسی به شمار می‌رود؛ اثری که نشانه‌های روشنی از دگرگونی در زبان، ساختار، روایت و نگاه شاعرانه نیما را در خود داشت.
نیما یوشیج با نوآوری در وزن و قافیه، تغییر در طول مصراع‌ها، توجه به موسیقی درونی کلام و بهره‌گیری از ظرفیت‌های تازه زبان فارسی، شیوه‌ای نو در سرایش شعر بنیان گذاشت که بعدها به شعر نیمایی شهرت یافت. در این شیوه، وزن همچنان از جایگاه مهمی برخوردار است، اما برخلاف شعر سنتی، طول مصراع‌ها متناسب با جریان اندیشه، احساس و محتوای شعر تغییر می‌کند و قافیه نیز با آزادی و تناسب بیشتری به کار گرفته می‌شود.
از ویژگی‌های برجسته شعر نیما، پیوند عمیق میان ادبیات و زندگی اجتماعی، توجه به انسان و مسائل جامعه، بهره‌گیری هنرمندانه از طبیعت و استفاده از نمادها و تصاویر بومی است.
او باور داشت که شعر نباید صرفاً در حصار واژگان و قالب‌های تکراری باقی بماند، بلکه باید با زندگی مردم، تحولات اجتماعی و واقعیت‌های زمانه ارتباطی زنده و پویا داشته باشد.
آثار ماندگاری همچون «ققنوس»، «غراب»، «آی آدم‌ها»، «داروگ»، «ری‌را» و «خانه‌ام ابری است» از جمله سروده‌هایی هستند که جلوه‌هایی از اندیشه، نوآوری و جهان شاعرانه این چهره برجسته ادبیات ایران را به نمایش می‌گذارند.
اهمیت نیما تنها به ابداع یک شیوه تازه در شعر محدود نمی‌شود؛ او با گشودن راهی نو، زمینه ظهور و بالندگی نسل‌های بعدی شاعران معاصر را فراهم کرد و تأثیری انکارناپذیر بر جریان‌های ادبی پس از خود گذاشت.
بسیاری از شاعران برجسته ایران، مستقیم یا غیرمستقیم، از اندیشه و تجربه‌های ادبی او تأثیر پذیرفتند.
نیما یوشیج در ۱۳ دی ۱۳۳۸ درگذشت و پیکر او ابتدا در امامزاده عبدالله تهران به خاک سپرده شد. سال‌ها بعد، در سال ۱۳۷۲، پیکر این شاعر بزرگ بنا بر وصیتش به زادگاهش، یوش، منتقل شد تا آرامگاهش در دل طبیعتی که بخش مهمی از الهام‌های شاعرانه‌اش از آن سرچشمه می‌گرفت، قرار گیرد.
امروز زادروز نیما یوشیج، فرصتی ارزشمند برای بازخوانی میراث ادبی این شاعر بزرگ، پاسداشت جایگاه تاریخی مازندران در فرهنگ و ادبیات ایران و توجه دوباره به ظرفیت‌های فرهنگی و ادبی این سرزمین است.
بی‌تردید، یوش تنها زادگاه یک شاعر نیست؛ بلکه خاستگاه اندیشه‌ای است که مرزهای شعر فارسی را گسترش داد و نشان داد نوآوری، ریشه در شناخت عمیق سنت، فرهنگ، طبیعت و زندگی انسان دارد.
نام نیما یوشیج، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مفاخر فرهنگی مازندران و بنیان‌گذار شعر نو فارسی، همچنان در آسمان ادبیات ایران می‌درخشد.
انتهای پیام
