دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ | ۱۵:۰۴
محاسبات تازه در شرق آسیا؛ برنامه‌ریزی رهبران منطقه برای گزینه‌های جایگزین و دوران پساترامپ

محاسبات تازه در شرق آسیا؛ برنامه‌ریزی رهبران منطقه برای گزینه‌های جایگزین و دوران پساترامپ

در آستانه سفر دونالد ترامپ به آسیا برای شرکت در نشست‌های آسه‌آن و همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه، دیپلمات‌ها و مقام‌های پیشین آمریکایی می‌گویند نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای و شکست جمهوری‌خواهان، جایگاه او را در نگاه رهبران آسیایی تضعیف کرده است.

به گزارش ایسنا، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در حالی این هفته برای شرکت در دو نشست مهم آسیایی راهی منطقه می‌شود که رهبران کشورهای آسیایی، پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، او را رئیس‌جمهوری تضعیف‌شده می‌بینند و در تعامل با دولت واشنگتن، بیش از گذشته به گزینه‌های جایگزین و دوران پس از ترامپ توجه می‌کنند.

ترامپ امروز برای شرکت در نشست سالانه شرق آسیا به مانیل سفر می‌کند و سپس برای حضور در اجلاس سران مجمع همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) راهی شنژن چین می‌شود. او در جریان این نشست‌ها با رهبران کشورهایی دیدار خواهد کرد که از سیاست‌های تعرفه‌ای تهاجمی و توافق‌های سرمایه‌گذاری پرهزینه دولتش آسیب دیده‌اند.

یک دیپلمات آسیایی که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، در این باره به نشریه پالیتیکو گفت: «رهبران آسیایی با احتیاط با او برخورد خواهند کرد، اما گزینه‌های خود را باز نگه می‌دارند. آنها ممکن است همچنان روابط با آمریکا را مهم بدانند، اما این لزوما به معنای پیروی از خط مشی ترامپ نیست.»

به گفته برخی افراد آگاه از رایزنی‌های انجام‌شده در پایتخت‌های آسیایی پیش از این نشست‌ها، تفاوت شرایط کنونی در آن است که کشورهای منطقه دیگر به اندازه گذشته از واکنش‌های تند ترامپ هراس ندارند.

ترس از اعمال تعرفه‌ها، محدودیت‌های صادراتی، خروج نیروهای نظامی آمریکا، تحقیر شدن در دیدارهای دفتر بیضی شکل کاخ سفید و حتی تهدید به حمله نظامی آمریکا، دست‌کم در مورد کانادا و گرینلند، پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای کاهش یافته است. سفر ترامپ به آسیا می‌تواند نخستین نشانه‌ها را از میزان تغییر نگاه رهبران خارجی به جایگاه او در عرصه جهانی و حرکت احتمالی وی به سمت پایان دوره ریاست‌جمهوری‌اش آشکار کند.

ارزیابی دیپلمات‌های آسیایی از جایگاه ترامپ

کورت تانگ، معاون پیشین دستیار وزیر خارجه آمریکا در امور اقتصادی و تجاری در دولت باراک اوباما، با اشاره به ارتباط مستمر خود با سیاست‌گذاران آسیایی در مقام شریک مدیریتی شرکت مشاوره‌ای گروه آسیا در واشنگتن به پالیتیکو گفت: «رهبران آسیایی ناظران بسیار هوشمندی در زمینه قدرت هستند. آنها اکنون رئیس‌جمهور آمریکا را تا حدودی تضعیف‌شده ارزیابی خواهند کرد.»

یک دیپلمات آسیایی دیگر نیز گفت رهبران خارجی «دیگر به اندازه گذشته از او مرعوب نمی‌شوند.»

در مقابل، کاخ سفید این ارزیابی را که رهبران آسیایی پس از نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای، ترامپ را تضعیف‌شده می‌بینند، رد کرده است.

آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیه‌ای مدعی شد: «رئیس‌جمهور ترامپ عملا قدرت آمریکا را در عرصه جهانی احیا کرده و روابط با رهبران جهان را تقویت کرده است.»

یک دیپلمات آسیایی مستقر در واشنگتن نیز گفت کشور متبوعش تمایل کمتری برای ورود به توافق‌های جدید با دولت ترامپ، به ویژه در حوزه تجارت و سرمایه‌گذاری، دارد و امیدوار است بتواند تا روی کار آمدن دولت جدید در سال ۲۰۲۸ صبر کند.

این دیپلمات اظهار کرد: «اشتیاق کمتری برای انعقاد توافق با دولت ترامپ وجود خواهد داشت.»

وی افزود انتظار می‌رود به جای توافق‌های دولتی، توافق‌های بیشتری میان شرکت‌ها و فعالان اقتصادی منعقد شود و ترامپ از هر میزان نفوذ و اعتباری که برایش باقی مانده است، برای مرتبط کردن شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران با یکدیگر استفاده کند.

ترامپ با بیشتر کشورهای آسیایی توافق‌های تجاری منعقد کرده است که هند و ویتنام از مهمترین استثناهای آن محسوب می‌شوند. با این حال، او در چارچوب سیاست تجاری «اول آمریکا» از متحدان و شرکای واشنگتن می‌خواهد در پروژه‌های زیرساختی و تولیدی سرمایه‌گذاری کنند.

رئیس‌جمهور آمریکا همچنین کشورهای آسیایی، از جمله کره جنوبی و ژاپن، را برای سرمایه‌گذاری در پروژه چند میلیارد دلاری خط لوله آلاسکا تحت فشار قرار داده است. این پروژه شامل احداث پایانه‌ای برای صادرات گاز طبیعی به مشتریان آسیایی نیز می‌شود.

انتخابات میان‌دوره‌ای نگاه رهبران آسیایی به قدرت ترامپ را تغییر داد
شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا

چین به دنبال دوران پس از ترامپ است

ترامپ در جریان سفر به شنژن با شی جین پینگ، رهبر چین، دیدار خواهد کرد. پکن به خوبی از این موضوع آگاه است که موازنه قدرت در روابط میان دو رهبر به سود چین تغییر کرده است.

جاناتان سزین، تحلیلگر سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در حوزه چین که اکنون در موسسه بروکینگز فعالیت می‌کند، به پالیتیکو گفت: «چینی‌ها از هم اکنون بیش از آنکه به چگونگی مدیریت ترامپ فکر کنند، به این می‌اندیشند که پس از او چه اتفاقی خواهد افتاد. آنها ترامپ را آرام خواهند کرد و با دادن وعده و وعید، او را در انتظار نگه خواهند داشت تا وضعیت موجود حفظ شود، بدون آنکه به مسائل اساسی اقتصادی و امنیتی که روابط آمریکا و چین را متشنج کرده است، رسیدگی کنند.»

با وجود این، انتظار می‌رود متحدان آمریکا در آسیا همچنان در انظار عمومی از ترامپ تمجید کنند تا از واکنش احتمالی رئیس‌جمهور آمریکا در صورت اشاره به مشکلات داخلی او جلوگیری کنند.

یوکی تاتسومی، دستیار ویژه پیشین امور سیاسی در سفارت ژاپن در واشنگتن، گفت: «رهبران خارجی نمی‌خواهند او را تحریک کنند یا با این کار به او انگیزه‌ای بدهند تا منافع مشترک آنها را قربانی کند؛ صرفا به این دلیل که آشکارا نشان دهند او دیگر اهمیتی ندارد.»

یک دیپلمات آسیایی مستقر در واشنگتن نیز گفت همکارانش در وزارت امور خارجه کشور متبوع او، با توجه به اینکه ترامپ صرف نظر از نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای همچنان از اختیارات اجرایی قابل توجهی در حوزه روابط خارجی برخوردار است، برای فراهم کردن فرصت دیدار مقام‌های ارشد کشورشان با رئیس‌جمهور آمریکا و دیگر مقام‌های ارشد واشنگتن در جریان سفر این هفته او به آسیا تلاش می‌کنند.

این دیپلمات گفت: «از وزیر امور خارجه کشورمان خواسته‌ایم در حاشیه اجلاس اپک با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، دیدار کند و همچنین زمینه دیدار ترامپ با رئیس دولت ما در حاشیه یکی از نشست‌های آسه‌آن یا اپک فراهم شود.»

اولیویا ولز، سخنگوی کاخ سفید، نیز به خبرنگاران گفت ترامپ در سفر به مانیل و شنژن می‌تواند انتظار استقبال رسمی و تشریفات معمول را داشته باشد و دستورکار او شامل نهایی کردن «توافق‌های تجاری و سرمایه‌گذاری‌های راهبردی با هدف تقویت امنیت و رفاه آمریکا» خواهد بود.

ترامپ همچنین ممکن است موضوع ابتکارهایی از جمله افزایش هماهنگی‌های دفاعی میان آمریکا و کشورهای جنوب شرق آسیا را مطرح کند و احتمالا با حمایت محتاطانه رهبران منطقه روبرو شود. این ابتکارها ماه گذشته از سوی پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، پیشنهاد شده بودند.

جین هاردی، رئیس پیشین دفتر امور کنگره در سفارت استرالیا در واشنگتن، در این باره به نشریه آمریکایی گفت: «رهبران خارجی در نشست‌های مانیل و چین، در حالی که نگاهشان به آینده است، با احتیاط و قدم به قدم با ترامپ برخورد خواهند کرد. آنها برای مدیریت روابط با او و کاخ سفیدش برنامه‌ریزی می‌کنند و در عین حال، توجه خود را بر چهره‌های کنگره متمرکز خواهند کرد که می‌توانند در باقی مانده دوره ریاست‌جمهوری ترامپ به آنها کمک کنند.»

انتخابات میان‌دوره‌ای نگاه رهبران آسیایی به قدرت ترامپ را تغییر داد
کنگره آمریکا

رایزنی متحدان آمریکا با دموکرات‌های کنگره

در همین حال، سفارتخانه‌های کشورهای مختلف در واشنگتن از هم اکنون خود را برای رایزنی با دموکرات‌ها آماده می‌کنند که به زودی کنترل مجلس نمایندگان و سنا را در دست خواهند گرفت. هدف از این رایزنی‌ها جلب حمایت دموکرات‌ها از ابتکارهایی مانند محدود کردن تعرفه‌های تنبیهی ترامپ، احیای حمایت آمریکا از اوکراین و محدود کردن توانایی رئیس‌جمهور برای آغاز جنگ بدون مجوز کنگره است.

متحدان آمریکا که از سیاست‌های تهاجمی تجاری و خارجی دولت ترامپ آسیب دیده‌اند، امیدوارند اکثریت دموکرات در کنگره بتواند بخشی از این سیاست‌ها و اقدامات را مهار کند.

پایپر کمپبل، رئیس پیشین هیئت نمایندگی آمریکا در آسه‌آن در جاکارتا، پایتخت اندونزی، گفت سیاست‌گذاران آسیایی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، زمانی که او در منطقه حضور داشت، بارها از وی درباره اقداماتی پرسیده‌اند که یک کنگره با اکثریت دموکرات می‌تواند برای محدود کردن اختیارات رئیس‌جمهور در حوزه سیاست خارجی انجام دهد.

او افزود: «سفارتخانه‌های کشورهای جنوب شرق آسیا در واشنگتن طی چند ماه آینده با حجم زیادی از کار روبرو خواهند شد؛ زیرا پایتخت‌های این کشورها از آنها می‌خواهند درباره اختیارات دموکرات‌ها در کنگره، نشانه‌های اولیه از نحوه استفاده آنها از این اختیارات و همچنین افرادی که در رقابت‌های انتخابات ریاست‌جمهوری پیش رو به عنوان نامزدهای پیشتاز مطرح می‌شوند، اطلاعات کسب کنند.»

برخی کشورهای آسیایی ممکن است تلاش کنند از شکست ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای و احتمال دو سال کشمکش سیاسی میان رئیس‌جمهور و کنگره تحت کنترل دموکرات‌ها بهره ببرند و اجرای تعهدات خود در توافق‌های تجاری و سرمایه‌گذاری با دولت ترامپ را به تعویق بیندازند.

ترامپ به طور مرتب از تعهدات سرمایه‌گذاری نزدیک به ۲۰ تریلیون دلاری کشورهای خارجی به عنوان یکی از دستاوردهای شاخص دوره دوم ریاست‌جمهوری خود یاد می‌کند.

دولت آمریکا معتقد است کره جنوبی نیز با به تعویق انداختن تصمیم‌گیری درباره پروژه‌هایی که قرار است سئول از محل تعهد سرمایه‌گذاری ۳۵۰ میلیارد دلاری خود در آمریکا تامین مالی کند، چنین رویکردی را در پیش گرفته است.

انتخابات میان‌دوره‌ای نگاه رهبران آسیایی به قدرت ترامپ را تغییر داد
مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا

در همین حال، مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، نیز ماه گذشته اعلام کرد ترجیح می‌دهد به جای امضای یک توافق تجاری نامطلوب با ترامپ، با رئیس‌جمهور بعدی آمریکا مذاکره کند.

اسکات مارسیل، معاون پیشین دستیار وزیر خارجه آمریکا در امور شرق آسیا و اقیانوسیه در دولت باراک اوباما، در این باره گفت: «رهبران آسیایی ممکن است به این فکر باشند که در برخی حوزه‌ها، پیشتر فشار زیادی از سوی ترامپ بر آنها وارد می‌شد، اما اکنون این فرصت را دارند که بسیار آرام و محتاطانه صبر کنند تا دوره ریاست‌جمهوری او به پایان برسد.»

انتهای پیام

# جهان

آخرین اخبار جهان