سریال «مدار صفر درجه» را حتما یادتان هست! سریالی که استفاده از لوکیشن‌های قدیمی و به خصوص تاریخی‌اش زبانزد شد، اما تیر خلاص قسمت آخر سریال به بازیگر منفی‌اش، پیکانی شد به قلب محوطه‌ی جهانی تخت‌جمشید!

هرچند با پخش این سریال به مرور راهی که برای معرفی بناهای تاریخی در حال باز شدن بود نمایان‌تر شد، به حدی که مد روز شدند و خانه‌هایی که روزی تاریخ‌ساز بودند،‌ تبدیل به سرمایه‌ای برای جیب تهیه‌کنندگانی شدند که قصد یادآوری اتفاقات گذشته را داشته و دارند، اما هنوز خیلی‌ها و به خصوص متولیان میراث فرهنگی از نوع استفاده‌ و عملکرد گروه‌های فیلمبرداری در این بناهای تاریخی واهمه دارند، ‌عملکردی که معمولا با تخریب یا آسیب‌های زیاد به بناهای تاریخی همراه بوده است.

البته نوع عملکرد و توجه هر کدام از گروه‌های فیلمبرداری در بناهای تاریخی که برای ساخت سریال‌شان استفاده می‌کنند متفاوت است، توجهی که می‌توان با کنار هم گذاشتن صحبت‌های دست‌اندرکاران فیلم‌ها و سریال‌های مختلف از آن به یک نتیجه‌ کلی رسید.

مدیر تولید سریال «سرزمین کهن» در گفت‌وگو با خبرنگار میراث فرهنگی ایسنا درباره مشکلاتی که در ساخت فیلم‌های تاریخی در خانه‌های تاریخی وجود دارد، تصریح کرد: نبودن خیابان‌ها، کوچه‌ها و خانه‌های قدیمی و دست نخورده یکی از مشکلات ما در ساخت فیلم‌های تاریخی است. گاهی اوقات باید همراه تمام گروه فیلمساز از یک شهر به شهر دیگری سفر کنیم تا بتوانیم چند خیابان قدیمی خلوت و قابل کنترل پیدا کنیم. حتی در بسیاری از مواقع باید با توجه به کمبود زمان و استفاده از هزینه‌های بسیار یک خیابان یا کوچه قدیمی را بسازیم.

مجید بذرپاچ درباره ساخت فیلم در خانه‌های تاریخی و جلوگیری از آسیب رساندن به این بناها اظهار کرد: در سریال «سرزمین کهن» به معماری‌های چند دوره‌ی تاریخی خاص نیاز داشتیم و چون باید بالای 100 لوکیشن را فیلمبرداری می‌کردیم، بنابراین بازدیدهای متفاوتی به همراه کارگردان پروژه از خانه‌های قدیمی به عمل آمد. بناهای تاریخی «پیرنیا»، «عین‌الدوله»، «جلال آل احمد» و «مدرس» از جمله‌ی این خانه‌ها بودند.

او ادامه داد: خانه‌های «پیرنیا» و «موتمن الاطباء» جزو خانه‌هایی بودند که در سریال «سرزمین کهن» از آنها استفاده شد. خانه «پیرنیا» در زمان رضاخان به نام مشیرالدوله معروف بوده، این خانه در خیابان لاله‌زار است. خانه «موتمن الاطباء» هم که پزشک بوده در خیابان پامنار است. بسیاری از جاهای دیگری هم که کار کردیم، ثبت میراث فرهنگی نشده بودند. بسیاری از خانه‌های قدیمی هم مالک خصوصی داشتند و در قرارداد قوانینی مبنی بر اینکه بنا آسیب بببیند یا نه، ذکر نشده بود.

بذرپاچ افزود: بعد از «سریال کهن»، فیلم‌های دیگری از جمله «خانه پدری» در خانه «موتمن الاطباء» ساخته شد، فیلم اخیر آقای شعیبی هم که در همان خانه ساخته شده است.