نبردها در شرق سوریه شدت میگیرد
به گزارش خبرنگار "ایسنا" در لبنان، نیروهای تحت حمایت آمریکا در قالب نیروهای حمایت از کردهای سوریه (نیروهای دموکراتیک سوریه) تلاش گستردهای دارند تا دستاوردهای نظامی خویش را در شرق سوریه و در استان دیرالزور و در بخشهای شرقی رود فرات کامل کنند تا بتوانند زودتر از ارتش سوریه و هم پیمانانش زمام امور نظامی در مرزهای شرقی را تحت کنترل خویش در آوردند.
ارتش سوریه پس از سیطره بر فرودگاه نظامی دیرالزور و شکستن محاصره این شهر با تکیه بر حمایت هوایی روسیه و آتش سنگین توپخانه توانسته است صفوف داعش را در این منطقه درهم شکسته و دستاوردهای بسیار مهم نظامی کسب کند که راه را به سوی مرزها بازتر می کند. این مهم در حالی به دست آمده که ارتش سوریه و هم پیمانش توانسته است از بخش شرقی رود فرات با نصب پلهای متحرک عبور کرده و خود را به شمال فرات برسانند.
این در حالی است که آمریکاییها مدعی هستند نیروهای دموکراتیک سوریه در سایه حمایت هوایی پیمان بینالمللی علیه داعش توانسته است مناطق مهمی را از داعش در شمال و شمال شرقی دیرالزور به تصرف خویش درآورد.
توافق برای عدم رویارویی در منطقه دیرالزور
براساس اعلام منابع نظامی آمریکایی، طی توافقی با روسیه تصمیم گرفته شده است تا هیچگونه برخورد و منازعهای بین ارتش سوریه و هم پیمانانش در شرق دیرالزور با نیروهای تحت حمایت آمریکا پیش نیاید امری که به سختی میتوان آن را در برایند آینده نظامی منطقه پذیرفت زیرا مسابقه اصلی در این منطقه وصول به مرزهای مشترک سوریه با عراق است.
ارتش سوریه در روزهای اخیر تلاش کرده است تا با عبور از رود فرات محور اتصالی بین مناطق تصرف شده با منطقه شمالی رود فرات ایجاد کند و طبیعی است که اگر آمریکا برای این پیشروی مانعی ایجاد کند هرگونه برخورد نظامی محتمل به نظر میرسد.
مذاکرات سیاسی در قالب محور سیاسی آستانه تلاش دارد تا دایره درگیریها در استان دمشق و شهر ادلب را کاهش داده و آتش بس طولانی مدت در آن برقرار کند. ترکیه تاکید کرده است که در قالب هماهنگی با ایران و روسیه گروههای هم پیمانش را تحت فشار قرار میدهد تا به مفاد هرگونه آتش بسی پایبند باقی بمانند.
مانع تراشی آمریکا برای جلوگیری از پیشروی
در اثنای پیش روی ارتش سوریه و هم پیمانانش به سوی شرق فرات، اخباری منتشر شد که نشان میداد نیروهای پیمان بینالمللی علیه داعش به رهبری آمریکا، نیروهای ارتش سوریه و هم پیمانانش را بمباران کردهاند تا حرکت آنها به سمت شرق را با کندی مواجه کنند. سخنگوی پیمان بینالمللی این اخبار را بعدا تکذیب کرد اما برخی منابع میدانی در نبردها تاکید کردهاند آمریکا از هر وسیله ای برای ایجاد خلل در پیش روی ارتش سوریه به سمت شرق و مرزهای مشترک با عراق استفاده میکند.
نقشههای نظامی منطقه نشان میدهد که اکنون بخش مهمی از نیروهای داعش در منگنه نیروهای دموکراتیک کرد سوریه (تحت حمایت آمریکا) و ارتش سوریه و هم پیمانانش قرار گرفته است که ممکن است به عقب نشینی نیروهای داعش به سمت شرق سوریه منجر شود. هم زمانی این عملیات با عملیات نیروهای حشد الشعبی و ارتش عراق، باعث میشود تا داعش از سه محور مهم تحت محاصره قرار گیرد.
تشدید نبردها در شرق و اتش بس در مناطق دیگر
هم زمان با عملیات هم پیمانان ارتش سوریه در شرق این کشور، عملیات مشابهی در اطراف مناطق شرقی حمص و حماه صورت گرفته است تا ارتباط داعش در این مناطق با منطقه دیرالزور به شکل کامل قطع شود. برخی اخبار نیز حاکی از آن است که در قالب توافقات روسیه با اردن قرار است تا مناطق تحت آتش بس در نواحی مرزهای مشترک اردن و سوریه نیز صورت گیرد. روسیه تاکید دارد وجود هرگونه نیروهای خارجی بدون موافقت دولت مرکزی سوریه نقض قوانین و معاهدات بینالمللی تلقی میشود که اشاره واضحی به حضور نیروهای آمریکایی در منطقه الحسکه سوریه دارد. روسیه بارها به طرفهای منطقهای و بینالمللی اعلام کرده است که وجود نیروهای روسی، ایرانی و حزبالله لبنان در قالب توافق رسمی با دولت سوریه صورت گرفته است و هدف از آن سرکوب تروریسم در سوریه به شمار میرود و هیچگاه تهدیدی علیه کشورهای همسایه سوریه به شمار نمیروند. روسیه در قالب گفتگو با عربستان سعودی و اردن تلاش کرده است تا برخوردهای احتمالی نیابتی در خاک سوریه را کاهش داده یا از بین ببرد.
اسرائیل و بحران سوریه
در میان تحولات نظامی سوریه همیشه باید از نقش اسرائیل در این بحران غافل نبود. اسرائیل تلاش دارد تا با استفاده از درگاههای دیپلماتیک، روسیه را تحت فشار قرار دهد تا به اصطلاح از نفوذ نظامی ایران در سوریه و لبنان بکاهد. دیدار اخیر نتانیاهو از مسکو و گفتگوهایش با پوتین نیز گواه روشنی بر این تلاشهای اسرائیل است. روند تحولات نشان میدهد اگر اسرائیل به اهداف سیاسی خود در تلاش برای کاهش قدرت حزبالله و ایران در سوریه نرسد آنگاه از حربههای نظامی برای این امر استفاده میکند؛ این در حالی است که روسیه به اسرائیل اعلام کرده است که ایران شریک استراتژیک مسکو در جنگ علیه داعش و تروریسم در سوریه است و هماهنگی کاملی در این امر وجود دارد. مقامات عالی رتبه روسیه در دیدار با طرفهای اسرائیلی تاکید کردهاند که روسیه براساس دیدگاههای خود در سوریه عمل میکند و اسرائیل در جایگاهی نیست که خطوط کلی نظامی و امنیتی مسکو را در سوریه تعیین کند.
پیشتر نیز در گزارشات سابق تاکید شده بود که بحران سوریه بحرانی فراگیر و شمولی در کل خاورمیانه تلقی میشود که فقط به حدود مرزهای سوریه متوقف نیست. انتقال بحران به اروپا و درگیری ها در عراق و یمن این نظریه را بیش از گذشته اثبات میکند و همین امر باعث شده است تا اروپا که تحت تاثیر مستقیم از تحولات سوریه و ترکیه است دیدگاههایی متفاوت از آمریکا در سوریه اتخاذ کند. اما اسرائیل گذرگاه اصلی سیاست آمریکا در سوریه و منطقه خاورمیانه تلقی میگردد و همین امر برخی مانورهای مخرب اسرائیل در بحران منطقه خاورمیانه و سوریه را توسعه میدهد.
آیا اسرائیل جنگی جدید را آغاز میکند؟
همین نگاهها باعث شده است تا این گمانه زنی قوت یابد که ممکن است اسرائیل برای خروج از تنگنای هم پیمانی ایران، سوریه و حزبالله لبنان و دستاوردهای نظامی آنها در سوریه، جنگی جدید تحت عناوین خیالی ایجاد کند که هدف اصلی آن کاهش قدرت و توانایی حزبالله لبنان و هم پیمانیاش با ایران شود. اسرائیلیها از شش سال پیش و هم زمان با آغاز درگیریها در سوریه امیدوار بودند تا نظام سوریه به رهبری بشار اسد به سرعت سرنگون شده و این کشور دستخوش تغییرات جغرافیایی و تجزیه عملی شود اما این هدف هرگز محقق نشد و اکنون داعش در سوریه از یک سو و در عراق از سویی دیگر در حال فرو پاشی نظامی است که فرضیه تقسیم عراق را نیز حداقل تا زمانی طولانی منتفی میکند. بزرگترین آمال اسرائیل تجزیه خاورمیانه در سایه جنگ در سوریه و عراق بوده است که داعش میتوانست حلقه اصلی این بازی خطرناک باشد و به همین دلیل است که اسرائیل تنها طرفی در سطح بینالملل و منطقه است که از همه پرسی و استقلال کردستان عراق به شکل رسمی حمایت میکند زیرا این روند نیز به صورت اتوماتیک وار برعملیات تجزیه خاورمیانه تاثیر مستقیم دارد.
از سویی دیگر اسرائیل امیدوار بود دخالت حزبالله در سوریه منتهی به تضعیف نیروهای حزبالله شود اما نیروهای مقاومت اسلامی لبنان نه تنها تضعیف نشدند بلکه به معادله بزرگ و سخت برای اسرائیل تبدیل شده است و اکنون در سایه نبردهای سوریه، حزبالله به قدرت نظامی بزرگی در منطقه تبدیل شده است که سایه این معادله در یمن، عراق و سوریه علاوه بر لبنان به خوبی مشاهده میشود. این همه در حالی است که ایران به عنوان حامی مقاومت یکی از تاثیر گذارترین طرفهای موجود در خاورمیانه تبدیل شده که روسیه دیگر نمیتواند بدون تکیه بر این توان و قدرت منطقهای، پیمانهای استراتژیک و تاثیر گذار ایجاد کند.
قدرت مقابله به مثل مقاومت اسلامی در برابر اسرائیل
اسرائیل هر از گاهی با حمله به مواضع ارتش سوریه و هم پیمانانش تلاش میکند تا نشان دهد در معادلات سوریه و لبنان حضور دارد و همین روند این گمانه ها را تقویت کرده است که اسرائیل به دنبال خسارت در معادلات سیاسی و نظامی اش در سوریه ممکن است دست به جنگی جدید در منطقه بزند و یا آن که با استفاده از اهرمهایش، درگیریهای جدیدی در سوریه و لبنان ایجاد کند.
حالا اسرائیل در برابر معادله مقابله به مثل نظامی در داخل سرزمینهای اشغالی قرار گرفته است به گونهای که مجبور است معادله حفظ امنیتش در سایه هرگونه جنگ احتمالی در منطقه و داخل سرزمینهای اشغالی را تغییر دهد. با فرض هرگونه جنگ جدید علیه حزبالله چه در داخل سوریه و چه در لبنان، اسرائیل باید منتظر حضور نیروهای پیاده نظامهایی باشد که سختترین جبهههای جنگ با داعش و النصره را در داخل خاک لبنان و سوریه فتح کردهاند، از دیگر سو باید منتظر هزاران موشکهای دوربرد و میانبردی قرار گیرد که میتواند عمق مناطق استراتژیک اسرائیل را هدف قرار دهد. اسرائیل حالا باید با این حقیقت تلخ دست و پنجه نرم کند که 11 سال پس از جنگ 33 روزه، حزبالله و نیروهای مقاومت به قدرتی چند برابر تبدیل شدهاند که میتوانند بزرگترین ارتشهای جهان را با خسارات جبران ناپذیری مواجه کنند. به همین دلیل است در حالی که به نظر میرسد پرونده نظامی داعش در حال بسته شدن در سوریه است، باید مراقب بود تا اسرائیل سناریویی جدید برای طولانی شدن جنگ در سوریه و منطقه تدارک نبیند. اسرائیل چندی پیش و در ضمن سفر نتانیاهو به مسکو تلاش کرد تا مسکو را قانع کند که نیروهای هم پیمان با ایران تا شعاع 80 کیلومتر از منطقه جولان سوریه فاصله بگیرند و به اصطلاح منطقه ممنوعه نظامی در منطقه جولان ایجاد کند اما این خواسته از سوی مسکو رد شد در حالی که ایران و دولت سوریه نیز به شدت با آن مخالفت کردند چه آن که این امر به معنای آن بود که اسرائیل با استقلال تمام میتوانست از مجموعههای مسلح مستقر در منطقه قنیطره و جولان حمایت کند.
نابودی داعش و وصول به مرزهای شرقی
جنگ با داعش در شرق سوریه و در محدوده استان دیرالزور به شدت ادامه دارد. با آن که داعش در این جنگها به عنوان هدف اصلی حملات تلقی میشود اما چه کسی است که نداند هدف اصلی حفظ وحدت سرزمینی سوریه در سایه وصول نیروهای ارتش سوریه و هم پیمانانش به مرزهای مشترک با عراق است تا ابزار دخالتهای آمریکا به عنوان حامی اصلی اسرائیل در منطقه از بین برود. شکی نیست که اگر دولت سوریه بر مرزهایش با عراق تسلط نیابد هر زمانی باید منتظر ظهور دوباره داعش و داعشی ها در عراق و سوریه بود به همین دلیل است که گفته می شود جنگ در سوریه از مرزها آغاز شد و باید در مرزها هم پایان یابد.
جنگ سوریه با سقوط مرزها آغاز شد
هنگامی که تظاهرات و مطالبات تغییرات سیاسی در سوریه آغاز شد، این حرکت به سرعت برق به رویاروییهای نظامی تبدیل گردید، آمریکاییها که سال ها منتظر فرصت مناسبی برای تغییر نظام در سوریه بودند(به عنوان یکی از ارکان مخالف سازش با اسرائیل) وارد عرصه کارزارها از طریق حمایت از گروه های مسلح برآمدند. با شدت گرفتن درگیریهای مسلحانه، ابتدا نقطه مرزی ابوکمال در شرق سوریه سقوط کرد تا نقل و انتقال شبه نظامیان وابسته به گروههای مسلح به سهولت از عراق به سوریه صورت گیرد. پس از آن نقاط مرزی با اردن سقوط کرد و در پی آن همه نقاط مرزی با ترکیه به دست مجموعههای مسلح ضد نظام فرو ریخت و این شد که دهها هزار تن از نیروهای خارجی، سوریه را به میدان نبردهای سنگین علیه ارتش و نظام سوریه تبدیل کردند. آمریکاییها که همه چیز نظام سوریه را ساقط شده میدیدند تلاش کردند تا با هدف بی اعتبار کردن نظام مرکزی در دمشق، نقاط امن و منطقه ممنوعه پروازی در سوریه ایجاد کنند تا قدم به قدم پیش روی مجموعههای مسلح به سوی دمشق کامل شده و نظام سوریه سرنگون گردد. مرزهای لبنان نیز از این حربه جان سالم به در نبرد و با سقوط قلمون به دست مجموعههای مسلح، راه انتقال نیرو و تدارکات از لبنان نیز به سوی سوریه باز شد.
ارتش سوریه و هم پیمانان مرزها را به کنترل در میآورند
با گذشت شش سال از نبردهای بزرگ در سوریه و در سایه حمایت مقاومت اسلامی از سوریه، مرزهای لبنان از وجود نیروهای داعش و النصره در منطقه عرسال پاکسازی شد. اما در سایه سیطره کامل ارتش سوریه بر درعا و تدمر، مرزهای جنوبی در قالب فشارهای نظامی و سیاسی ائتلاف روسی، ایرانی، سوری و حزبالله لبنان به سوی "منطقه توسعه آتش بس" رفت تا کنترل مرزها عملیاتی شود. پس از شکست بزرگ مجموعههای مسلح و فتح حلب توسط هم پیمانان سوریه به رهبری حزبالله لبنان، مذاکرات آستانه و تحکیم آتش بس در دستور کار قرار گرفت تا ترکیه مجبور شود نقاط مرزی خود را تحت کنترل شدیدتری قرار داده و از اعزام نیرو و تدارکات خودداری کند و این امری بود که روسیه با شدت و اقتدار فراوان بر آن تاکید و آن را زیر نظر گرفت. حالا مرزهای شرقی سوریه باقی مانده است و همان جایی که در روزهای اول جنگ در سوریه سقوط کرد (البوکمال) هدف اصلی نبردهای ارتش سوریه و هم پیمانانش قرار گرفته است تا در کنار عملیات نظامی ارتش و حشد الشعبی عراق، به این هدف بزرگ نایل گردند. در این میان نیروهای ارتش سوریه و هم پیمانانش درصدد هستند تا از منطقه شرقی رود فرات عبور کرده و خود را به مناطق شمالی آن رسانده و از همین مسیر به سوی البوکمال حرکت کنند تا هم جلوی حرکت نیروهای دموکراتیک کرد سوریه را به سوی شرق فرات سد کنند و هم با حرکت از نقاط شمالی فرات ضمن محاصره داعش، مناطق مرزی سوریه از مبدا البوکمال را تحت کنترل خویش در آورند. به همین منظور روسیه در کنار اعزام 300 تن از نیروهای نظامی به منطقه دیرالزور، در کنار تجربههای نظامی ایران،تجهیزات فنی مهندسی لازم برای عبور از روی رود فرات را تدارک دیدهاند تا نقل و انتقال نیرو به شمال فرات را تسهیل کنند و همین امر نشان میدهد روسیه با تکیه بر هم پیمانی با ایران، سوریه و حزبالله لبنان برای رسیدن به مرزهای سوریه و به شکل خاص البوکمال از منطقه شمالی فرات جدی است و هیچگونه اختلالی از سوی آمریکا و متحدانش در شمال شرقی دیرالزور را نمیپذیرد. چند روز پیش یکی از فرماندهان میدانی نیروهای دموکراتیک سوریه (نیروهای کرد سوری تحت حمایت آمریکا) مدعی شد که نیروی هوایی روسیه و سوریه یکی از مقرهای وابسته به این نیروها را در کنار رود فرات هدف حمله هوایی قرار داده اند که تعدادی از این نیروها مجروح شدهاند. علت این امر آن بود که به زعم روسیه، نیروهای دموکراتیک سوریه مانع از عبور نیروهای ارتش سوریه و هم پیمانانش به سوی شمال رود فرات شدهاند. با صرف نظر از صحت و سقم این خبر، این امر گویای آن است که تصمیم عبور از فرات به سوی مناطق شمالی رود، تعقیب نیروهای داعش تا نقاط مرزی و فتح البوکمال در نقطه صفر مرزی با عراق یک هدف استراتژیک برای سوریه و هم پیمانانش است.
محاصره داعش به جای نبردهای شهری
با توجه به تجارب جنگی در سوریه و به منظور سرعت بیشتر در رسیدن به مرزهای بینالمللی، ارتش سوریه و متحدانش وارد جنگهای شهری در دیرالزور نخواهند شد بلکه تلاش میکنند تا تمامی معابر ومداخل شهری را تحت محاصره گرفته و هرگونه امداد رسانی را به داخل شهر و دیگر مناطق مشابه بگیرند تا نیروهای عملیاتی سرگرم جنگ شهری که وقت بسیار زیادی میگیرد نشوند، ضمن این که احتمال خسارتهای بشری و تلفات جانی در جنگ شهرها بسیار زیاد است. این طرحی مشترک است که در اتاق فرماندهی مشترک نیروهای هم پیمان با ارتش سوریه اتخاذ شده است که براساس تجربه شهرهایی همچون حلب و غوطه شرقی قابل قبول و از نگاه تاکتیکهای نظامی، منطقی میباشد.
تلاقی حشدالشعبی عراق و نیروهای هم پیمان با سوریه در مرز
با عبور ارتش سوریه و هم پیمانانش از رود فرات، نبرد بستن مرزها با شدت بیشتری در شرق سوریه پیگیری خواهد شد. پس از آن که هم پیمانان سوریه موفق شدند منطقه هائل بین شمال "التنف " ( مرکز استقرار نیروهای تحت حمایت آمریکا در نزدیکی مرز اردن) و جنوب استان دیرالزور ایجاد و به سوی مرزهای شرقی حرکت کنند و با نیروهای حشد الشعبی عراق تلاقی کنند، حالا ارتش سوریه، البوکمال در شرقیترین نقطه سوریه را هدف عملیات خویش قرار دادهاند. اهمیت این امر در حالی است که نیروهای ارتش و حشد الشعبی عراق به سوی مرزهای غربی این کشور در حال حرکت هستند تا پس از بازپس گیری منطقه "القائم" راه پیشروی به سوی منطقه مقابل البوکمال در داخل عراق را هموار کنند و این معنایش آن است که دو نیروی هم پیمان در عراق و سوریه میتوانند یکبار دیگر در نقطه مرزی البوکمال با یکدگر تلاقی کنند که به منزله پایان نظامی کامل پرونده داعش خواهد بود.
آمریکا و شورای نظامی دیرالزور
آمریکاییها پس از پیشروی نیروهای دموکراتیک سوریه و بازپس گیری بخشهایی از شمال شرقی دیرالزور به سرعت مجموعهای تحت عنوان " شورای نظامی دیرالزور" را تشکیل دادهاند تا مجموعههای مسلح غیر کرد از میان سازمان های مسلح ضد نظام را در این شورا گرد آورده و نیرویی جدید همچون جیش الحر (ارتش آزاد سوریه) در این منطقه ایجاد کنند تا بتوانند به صورت نیابتی در مقابل ارتش سوریه پس از شکست کامل داعش ایستادگی کنند. بر همین اساس است که پس از پایان عملیات نیروهای دموکراتیک سوریه، شورای نظامی دیرالزور به عنوان یک مجموعه مسلح جدید مخالف نظام در شرق سوریه از سوی آمریکا قد علم خواهد کرد در حالی که آمریکا تلاش خواهد کرد تا این مجموعههای وابسته پیش از ارتش سوریه به مرزهای شرقی برسند. آمریکا تلاش خواهد نمود تا این نیروها در منطقه شمالی رود فرات مستقر شده تا بتوانند سد راه پیشروی ارتش سوریه و هم پیمانانش به سوی مرزهای شرقی شوند.
عملیات والفجر 3 به سوی مرزهای شرقی
ارتش سوریه و نیروهای هم پیمانش عملیات خود در عبور از رود فرات و حرکت به سوی البوکمال را به والفجر 3 نامگذاری کردهاند که اگر بتوانند از شمال رود فرات در نقاط دیگری از رود عبور کرده و در آنجا مستقر شوند آنگاه میتوانند در فاصله 30 کیلومتری البوکمال مستقر شوند که به منزله تشدید محاصره داعش در شرق سوریه است که با تکیه بر عملیات هم زمان حشد الشعبی عراق میتوان از هم اکنون منتظر دستاوردهای بزرگ نظامی در شرق سوریه و غرب عراق بود و این عملیات میتواند آمریکا را در عملی انجام شده قرار داده و از نقش و نفوذ احتمالی شورای نظامی دیرالزور بکاهد. با این همه این مناطق با توجه به نزدیکی استقرار نیروهای ارتش سوریه و هم پیمانانش با نیروهای دموکراتیک سوریه میتواند منشا در گیریهای جدیدی بین این نیروها شود. با آن که آمریکا مدعی است سقوط مناطق شمال شرقی دیرالزور توسط نیروهای دموکراتیک سوریه و بازپس گیری این مناطق از دست داعش در نتیجه نبردهای نظامی صورت گرفته اما روسیه آمریکا را متهم میکند که این مناطق بدون جنگ به دست نیروهای تحت حمایت آمریکا افتاده است که معنایش آن است که داعش بدون جنگ این مناطق را به نیروهای هم پیمان با آمریکا واگذار کرده تا با همه توانش در برابر ارتش سوریه و هم پیمانانش مقاومت کند.
همه این شواهد گویای آن است که معادلات نظامی کنونی در سوریه متاثر از شکست داعش و به دست گیری مرزها توسط یکی از دو طرف اصلی درگیریها یعنی هم پیمانان ارتش سوریه از یک سو و هم پیمانان آمریکا از سوی دیگر است، امری که میتواند ضمن تعیین تکلیف فرایند جنگ در شرق سوریه بر هرگونه تحول سیاسی در حل و فصل بحران سوریه تاثیر گذار باشد.
گزارش از خبرنگار ایسنا: علی منتظری
انتهای پیام
