سه‌شنبه ۹ مهر ۱۳۹۸ | ۰۹:۵۰
الواحی که ۸۰ سال رنگ سرزمینِ مادری را به خود ندیدند+ نخستین تصاویر
تصویر الواح هخامنشی بازگردانده شده از آمریکا به ایران

الواحی که ۸۰ سال رنگ سرزمینِ مادری را به خود ندیدند+ نخستین تصاویر

هر چند ۱۷ هزار لوح هنوز دست آمریکایی‌هاست، اما امیدواری مسوولان وزارتخانه‌ای که خودش هم نوپاست آن‌قدر زیاد است که به نظر می‌رسد فقط یک مهرِ «اوفک» پای برگه‌ی خروج همه‌ی ۱۷ هزار گل‌نبشته‌ی باقی مانده، کافی است تا اسناد مکتوبِ تاریخِ هخامنشی‌ها را کاملا در اختیار ایرانی‌ها قرار دهد.

به گزارش ایسنا، حالا با گذشت بیش از ۸۰ سال از خروج گل‌نبشته‌هایی که قرار بود فقط برای مطالعه به دانشگاه شیکاگو امانت داده شوند و یک روز پس از پیش‌بینی ایسنا بخش کوچکی از الواح باقی مانده در دانشگاه شیکاگو به تهران رسیده و در موزه مادر ایران در حال آماده‌سازی است تا بعد از استراحتی چند دهه‌ای، در سرزمین مادری خود به نمایش درآیند.

باستان‌شناسان الواح را سال ۱۳۱۳ شمسی در تخت جمشید کشف کردند و با موافقت دولت وقتِ ایران برای مطالعه و بررسی به دانشگاه شیکاگو امانت دادند. الواح در ۵۰ صندوق چوبی شامل حدود ۲۰۰۰ جعبه‌ی مقوایی و چند پیت نفتی که در تخت جمشید (پارسه، پرسپولیس) به پارافین آب‌ شده آغشته شده بودند، از طریق بوشهر به آمریکا فرستاده شدند.

در همان زمان، قرارداد و موافقت‌نامه‌ای نیز تدوین شد که در آن آمده بود  «ایران لوح‌هایی گلی را برای رمزگشایی و خواندن به امانت به دانشگاه شیکاگو که مشغول کاوش تخت جمشید (پارسه، پرسپولیس) بود، می‌سپارد»

در اواخر سال ۱۹۳۶ یا ۱۹۳۷ میلادی برای حدود دو یا سه ماه، گل‌نوشته‌ها را پارافین‌زدایی کردند تا سال ۱۹۳۷ میلادی،برای مطالعه آماده شدند. چهار کارشناس روی لوح‌های گلی تخت جمشید کار می‌کردند. یک استاد بزرگ سومرشناسی به نام آرنولد پوبل (poebel) و دو شاگرد او که یکی مرحوم «جورج کامرون» و دیگری «ریچارد هلک» بودند ابتدا لوح‌ها را که به خط میخی بودند، رمزگشایی کردند تا زبان آن‌ها مشخص شود. وقتی دریافتند که گل‌نبشته‌ها ایلامی هستند، روی آن‌ها کار کردند. اما چون در آن زمان، آگاهی‌ها از دوره‌ی ایلامی هخامنشی فقط سنگ‌نوشته‌های پادشاهان هخامنشی بود، کار به کندی پیش می‌رفت.

نخستین تصاویر الواح هخامنشی بازگردانده شده از آمریکا به ایران

آن‌ها در ابتدای کار نمی‌دانستند که گل‌نوشته‌ها به کدام پادشاه هخامنشی تعلق دارند. ابتدا گمان می‌کردند که به خشایارشاه یا اردشیر اول مربوط است، تا سرانجام به گل‌نبشته‌ای متعلق به سال بیست‌ودوم پادشاهی برخوردند. با توجه به این‌که در آن گل‌نبشته‌ ماه سیزدهم بود، فهمیدند که گل‌نبشته‌ها سال کبیسه را نشان می‌دهند و بر این اساس دریافتند که متعلق به داریوش بزرگ‌اند. پس از مدتی یک گل‌نوشته‌ی دیگر را خواندند که نام داریوش به‌ عنوان پادشاه در آن آمده بود.

 مطالعه‌ی