صیادی و مشاغل مرتبط با دریا، یکی از منابع اصلی امرار معاش مردم جنوب ایران است. صیادان با وجود مشکلات فراوان مثل سپری کردن ماه های طولانی روی دریا جان خود را به خطر می اندازند و تنها چیزی که آنان را استوار نگه می‌دارد عشق به کار و دریاست. این مرزنشینان سالها در همسایگی خلیج فارس زندگی کرده اند و بهتر از هر کسی قدردان آن هستند.
به حوالی میدان رئیس‌علی دلواری بندر بوشهر که برسی، مجسمه استوار این شهید راه میهن، هشیار در حال نظاره‌ی دریاست. گویی می خواهد بگوید ما تا انتهای تاریخ نگهبان ایران و هر چیزی که متعلق به آن است هستیم. درست سمت چپ این مجسمه به اسکله صیادی جفره می‌رسیم که جاده خاکی آن تا پای لنج ها می رسد. لنج هایی که دیگر چوبی نیستند و جای خود را به شناورهای فایبرگلاس داده اند. دو ناخدا که گرد پیری بر روی موهایشان نشان از سالها صید و سفر دارد، در حال ترمیم تورهای خود هستند. کافی است بگوییم قصد داریم در خصوص خلیج فارس صحبت کنیم تا سفره دلشان را باز کنند.
یکی از این صیادان با حسرتی آشکار به ایسنا گفت: خلیج‌فارس روزی فارس بود که تا خور کویت بدون مزاحمت برای صید ماهی می رفتیم. متاسفانه امروز دچار وضعی شده ایم که در خلیج فارس توسط کشورهای عربی شاهد برخوردهای نادرستی با صیادان ایرانی هستیم.
او با بیان اینکه صیادان به شدت درگیر بروکراسی های اداری شده اند، ادامه داد: اداره بندر، شیلات، دریابانی و سایر دستگاه‌های مرتبط در گذر سال‌هایی که رونق و جهش تولید نامگذاری می شوند برای انجام هر گونه کار اداری هفته ها و ماه ها صیادان را معطل می کنند. اما جهش تولید یعنی زمانی که پدران ما ماهی و سبزی و میوه را با هم کشورهای حاشیه خلیج صادر می کردند و درآمد آن، خرج رونق کشور می شد.
این صیاد خاطرنشان کرد: جدا از مشکلات آن سوی خلیج فارس، در داخل هم دچار بی مهری هایی هستیم. صیادان به محض ورود به محدوده سایر شهرستان ها و استان های ساحلی مورد برخورد قهری قرار می گیرند و دریا هم به نوعی تکه تکه شده است.
وی با اشاره به پیشرفت‌های کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس گفت: در حالی که ما درگیر حل مشکلات اداری خودمان هستیم، در آن سوی آب ها دارند جزیره نخل می سازند و شناورها حق ورود به محدوده ۱۲ مایلی آن ها را ندارند. با این شرایط خیلی از صیادها و لنج فروش ها به سوی مشاغل دیگر رفته اند. البته این را هم بگویم بازگشت همه ما که نسل اندر نسل از دریا ارتزاق کرده ایم، به دریاست و جای دیگری احساس آرامش نداریم.
او در حالی که با اشاره دست، تل هایی از نخاله را به ما نشان می داد گفت: ما باید از رفع مشکلات کوچک شروع کنیم تا بتوانیم عیب های بزرگ را رفع کنیم. وقتی ما در مدیریت یا ساخت یک اسکله عاجزیم، نمی توانیم به داشتن خلیج فارس افتخار کنیم. چرا پیمانکاری که اسکله را لایروبی کرده باید خاک های حاصل از آن را دقیقاً روی همان اسکله رها کند و به بیرون حمل نمی کند؟ همین خاک دوباره با باد به درون دریا برمی‌گردد و ما محتاج لایروبی می شویم. چرا وضعیت روشنایی و راه دسترسی اسکله باید اینطور باشد که شب ها لنجداران نتوانند به محل کار خود مراجعه کنند؟
بعد می گوید بنویسید که تیر برق های اسکله جفره در خلیج فارس را با یک تپه خاک و نخاله مهار کرده اند تا روی زمین نیفتد!
دیگر ناخدای اسکله جفره که او هم تمایل نداشت نامش را بگوید بیان کرد: یکی از معضلات خلیج فارس که سال هاست داریم آن را فریاد می زنیم ورود فاضلاب به دریا است. لوله های قطوری که فاضلاب را به دریا می ریزند باعث شده تا من به عنوان صیاد سال ها آرزوی شنا کردن در ساحل خلیج فارس را داشته باشم. مسئولین آب و فاضلاب و شهرداری یا هر کس دیگری که در این سمت مسئولیت دارد باید پاسخگوی چنین معضلی باشد.
وی اضافه کرد: تمام گسّارها و مرجان های ساحل بوشهر به خاطر ورود فاضلاب مرده اند و رنگ آن ها تغییر کرده است. اسکله جفره، پارک صدف و اسکله صلح آباد را ببینید که چطور فاضلاب با شدت وارد دریا می شود. ما از همه رسانه ها انتظار داریم تا کل حاشیه خلیج فارس در استان بوشهر را ببیند و در مورد آلودگی ها بنویسند و مستند سازی کنند. حتی چند وقت پیش مسئولینی از شهرداری به اسکله مراجعه کردند و به جای رفع این مشکل، کانال ورودی آب سطحی به اسکله بزرگتر کنند.
گرچه این ناخدایان مسن، در ظاهر سنتی به نظر می رسند، اما با سفر به بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج فارس دیدگاه هایی فراتر از یک شهروند ساده دارند. یکی از این ناخدایان گفت: اگر زنجیره ی اقدامات در حوزه دریا به خوبی انجام شود نیازی نیست که صیادان با امکانات اولیه و سختی کار زیاد به دل طوفان بزنند. در آن زمان ما توریست ها را سوار قایق های خود می کنیم و با نشان دادن ماهی های خلیج فارس و ماهیگیری سنتی به آنها، کسب درآمد می کنیم.
اسکله، محل گذران ساعات زیادی از زندگی صیادها و جاشوهاست. آن ها برای بهبود وضعیت محل کار خود پیشنهاداتی داشتند: اولین کاری که مسئولین می توانند برای بهتر شدن شرایط صیادی در این اسکله انجام دهند، رسیدگی به شرایط زیرساختی آن و تبدیل کردنش به یک بندر استاندارد است. ساختن یک سایه بان برای صیادها که مجبور نباشند زیر آفتاب سوزان بوشهر تورهای خود را درست کنند، تخلیه نخاله های باقی مانده از لایروبی و آسفالت کشی اسکله ابتدایی ترین اقداماتی است که می توانند انجام دهند.
"فاضلاب را روی اسکله های بوشهر قطع کنید. باور کنید زمانی را به یاد می آورم که مردم هر زمان هوس قلیه ماهی می کردند به جلوی منازل خود روی پل جفره می آمدند و دوتا ماهی شعوم بزرگ برای نهارشان می گرفتند. در همین اسکله ما وقتی غوص می کردیم، بمبک (کوسه) پرچمی می‌دیدم." این هم دردی است از هزاران درد این روزهای خلیج فارس تنها...
از دو ناخدای باتجربه خداحافظی می‌کنیم و به طرف سازه ای می روم که شبیه به وسایل شهربازی است. آقای بوالوردی و دو صیاد جوان تر در حال ساخت این وسیله هستند. از آن ها در مورد سازه ای که درست می کنند می پرسم: این یک زیستگاه مصنوعی است. کاری که ما داریم انجام می دهیم، پیش پا افتاده ترین کاری است که فقط کشورهای جهان سوم به آن دست می زنند. در کشورهای پیشرفته، دولت ها خودشان با قرار دادن بقایای هواپیماها و ماشین های اسقاطی در دریا، زیستگاه مصنوعی درست می کنند.
او اضافه کرد: زیستگاه مصنوعی باعث می شود تا ماهی ها اطراف آن جمع شوند و با به وجود آمدن مرجان ها که منبع اصلی غذای ماهی ها هستند، اکوسیستم جدیدی به وجود بیاید. در کشورهای پیشرفته با اقدامات تشویق کننده و حمایتی، صیادها را راغب به ایجاد زیستگاه های مصنوعی می‌کنند اما متاسفانه ما مجبوریم با هزینه شخصی خود این اقدامات را انجام دهیم.
بوالوردی هم مثل سایر صیادان روی اسکله، خلیج فارس را خانه خود می داند و دغدغه های زیست محیطی زیادی دارد: "سازمان شیلات می تواند با ساخت سازه های مناسب که به محیط زیست دریا هم آسیبی نرساند در این مسیر فعالیت کند. حتی صیادان هم می توانند برای این کار با شیلات مشارکت کنند و برای حمل آن ها به دریا اقدام کنند. چنین همکاری باعث سود هر دو طرف می شود. البته شیلات در سال های قبل با ساختن سازه هایی به نام سنگ شیلاتی و ریختن آن ها به دریا باعث شد اتفاقات خیلی خوبی برای افزایش ماهی ها بیفتد که امیدواریم این موضوع ادامه دار شود."
از او دلیل کم شدن ماهی در سال های اخیر را می پرسیم و پاسخ می دهد: در سال های اخیر به خاطر افزایش صید و روش های نامناسب صید، جمعیت ماهی ها بسیار کم شده و شیلات می تواند با ادامه دادن این کار باعث احیاء اکوسیستم